¿PEK YOLU CANLANIYOR: TÜRK-Ç¿N HUKUK Z¿RVES¿ Reopening the Silk Road in the Legal Dialogue Between Turkey and China ೳ㘇݊Ё೑⊩ᄺࠡ⊓ϱ㓌П䏃ᄺᴃⷨ䅼Ӯ International Law Conference III ¿PEK YOLU CANLANIYOR: TÜRK-Ç¿N HUKUK Z¿RVES¿ Reopening the Silk Road in the Legal Dialogue Between Turkey and China ೳ㘇݊Ё೑⊩ᄺࠡ⊓ϱ㓌П䏃ᄺᴃⷨ䅼Ӯ International Law Conference 12-14 Haziran (June) 2012 Law School of Marmara University, Istanbul, Turkey Konferans Bildiri Kitabı Conference Proceeding Book Editors: Assoc. Prof. Dr. A. Caner YENúDÜNYA Assist. Prof. Dr. Mustafa ERKAN Lecturer Rayhan ASAT IV ADALET BASIM YAYIM DAøITIM SAN. ve TúC. LTD. ûTú. � � 7pek�Yolu�Canlanıyor:�TürkͲÇin�Hukuk�Zirvesi� Editörler:�A.�Caner�Yenidünya�Ͳ�Mustafa�Erkan�Ͳ�Rayhan�Asat� � � Hukuk�Yayınları�Dizisi�–�1172� � Birinci�Baskı� :� Nisan,�2013� � ISBN� :� 978�–�605�–�146�–�130�–�4� � � ADALET YAYINEVú Merkez� :� Cihan�Sokak�No:�16/B�Sıhhiye�/�Ankara� � Tel� :�(0�312)�231�17�00���231�17�94�� � Fax� :�(0�312)�231�77�04� bube� :� Bursa�Adliye�Sarayı�Zemin�Kat�Bursa� web� :� adalet.com.tr�–�adaletyayinevi.com� eͲmail� :�� adalety@adaletyayinevi.com� � � Sayfa�Tasarımı:� Bilgin�Teren� � Kapak�Tasarımı:� Özgül�Emekci�Özbudak� � � Baskı:� Turhan�Kitabevi�Ofset�Tesisleri� Sertifika�No:�13300� Tel:�(0�312)�341�18�13�Ͳ�Ankara� V ȱ ȱ ȱ Editors:� � Assoc.�Prof.�Dr.�A.�Caner�YEN7DÜNYA� � Assist.�Prof.�Dr.�Mustafa�ERKAN� � Lecturer�Rayhan�ASAT� � Editorial�Board:� � Prof.�Dr.�Sibel�ÖZEL� � Assoc.�Prof.�Dr.�A.�Caner�YEN7DÜNYA� � Assist.�Prof.�Dr.�Mustafa�ERKAN� � Assist.�Prof.�Dr.�Hatice�Selin�PÜRSEL7M� � Lecturer�Rayhan�ASAT� � Research�Assist.�Zeynep�ÖZGENÇ� � Research�Assist.�Vedat�KILIÇ� � Research�Assist.�Ömer�Faruk�SAÇAR� � Research�Assist.�Yasemin�PEKTOYLAN� � Research�Assist.�Ahmet�GÜNDO)AN� ȱ ȱ VI CONFERENCE CHIEF ADVISOR � Prof. Dr. Sibel ÖZEL, Law School of Marmara University CONFERENCE ADVISORS � Prof. Dr. Ziya AKINCI, Law School of Galatasaray University, � Prof. Dr. Gökhan ANTALYA, Law School of Marmara University � Prof. Dr. Nurúen CANøKLøOöLU, Law School of Marmara University � Prof. Dr. Bülent ÇøÇEKLø, High Council of Judges and Prosecutors � Prof. Dr. Seyithan DELøDUMAN, Law School of Marmara University � Prof. Dr. Bahadır ERDEM, Law School of Istanbul University � Prof. Dr. Günseli ÖZTEKøN GELGEL, Law School of Istanbul University � Prof. Dr. Serap HELVACI, Law School of Marmara University � Prof. Dr. Renshan LIU, Law School of Zhongnan University Economics and Law � Prof. Dr. Yavuz KAPLAN, Law School of Istanbul Aydın University � Prof. Dr. Janet WALKER, Osgoode Hall Law School of York University � Prof. Dr. Sami KARAHAN, Law School of Marmara University � Prof. Dr. Deng LIE, Law School of Zhongnan University Economics and Law � Prof. Dr. Han LONG, Law School of Zhongnan University Economics and Law � Prof. Dr. Umar MAHMOD, Law School of Xinjiang University � Prof. Dr. Li Shou PING, Beijing Institute of Technology � Prof. Dr. Zhang QINGLIN, Law School of Wuhan University � Prof. Dr. Hasan SELÇUK, Law School of Marmara University � Prof. Dr. Cemal ùANLI, Law School of Istanbul University � Prof. Dr. Kemal ùENOCAK, Law School of Ankara University � Prof. Dr. Weigong XU, Law School of Zhongnan University Economics and Law � Prof. Dr. Kamil YILDIRIM, Law School of Marmara University � Prof. Dr. Lerzan YILMAZ, Law School of Maltepe University � Prof. Dr. Yang ZEWEI, Law School of Wuhan University CONFERENCECO-CHAIRS � Assoc. Prof. Dr. A. Caner YENøDÜNYA � Assist. Prof. Dr. Mustafa ERKAN � Lecturer Rayhan ASAT CONFERENCE ORGANIZING COMMITTEE � Assist. Prof. Dr. Hatice Selin PÜRSELøM, Law School of Marmara University � Research Assist. Zeynep ÖZGENÇ, Law School of Uludag University � Research Assist. Vedat KILIÇ, Law School of Yalova University � Research Assist. Ömer Faruk SAÇAR, Justice Vocational School of Higher Education of Marmara University � Research Assist. Ahmet GÜNDOGAN, Justice Vocational School of Higher Education of Marmara University VOLUNTEER STUDENTS Cemal AKGÜN, Özge ÖZKAN, Musa Arma÷an ADAL, Gizem GÜNDOöDU, Sinem HANÖZÜ, Kübra EMøR, Satiye ÖZSOY, Büúra ERAY, Elis TÜRKSOYLU, Ezgi KORALAY, Elçin YILDI- RIM, Caner TAùATAN. Askan KARABAù, Cansu MACøT, Gülce UZUNHASAN, Elif SOLAK, Güney Haris ùAHøN, Ayúegül KARABÜLBÜL, Tutku ANAÇ, Nükhet TAùDELEN, Barıú BI- DIK, Tülay GÖKDEMøR, Canan KENGER. VII ȱ ȱ úçindekiler / Contents Preface.........................................................................................................XI Conference�Program,�CVs�and�Absracts ......................................................XIII On�Public�Interest�in�International�Investment�Agreements ..........................1 Prof.�Dr.�Qinglin�ZHANG 4875�Sayılı�DoŒrudan�Yabancı�Yatırımlar�Kanunu’nun�GetirdiŒi�Yenilikler....... 35 Prof.�Dr.�Lerzan�YILMAZ ÇinͲTürk�Yatırımların�KarƔılıklı�Korunması�ve�TeƔviki�AnlaƔması ................... 55 Doç.�Dr.�7lhan�YILMAZ Work�Permits�of�Foreigners�in�Turkey�and�China ......................................... 67 Asst.�Prof.�Dr.�Mustafa�ERKAN� Sermaye�Piyasası�Kanununda�Düzenlenen�Suç�ve�Kabahatlere�7liƔkin� Genel�Prensipler.......................................................................................... 85 Doç.�Dr.�A.�Caner�YEN7DÜNYA� Legal�Reforms�in�The�Aftermath�of�the�Financial�Crisis:�Opportunities� and�Challenges�for�Emerging�Market�Economies�......................................... 97 Dr.�Nusret�ÇET7N Çin�ve�Türk�Ticari�7liƔkilerinde�Tahkim........................................................ 119 Prof.�Dr.�Ziya�AKINCI The�Culture�of�the�International�Arbitration�of�Turkey............................... 133 Rayhan�ASAT� KarƔılaƔtırmalı�Bir�YaklaƔımla�Türk�VatandaƔlık�Kanunu�ve�Çin� VatandaƔlık�Kanunu................................................................................... 141 Doç.�Dr.�Ayfer�UYANIK�ÇAVUbO)LU VIII Milletlerarası�Özel�Hukuk’ta�Tescil�EdilmiƔ�Hayat�OrtaklıŒı�Kurumu:� Almanya’da�Tescil�EdilmiƔ�Hayat�OrtaklıŒının�Kurulması�ve�7ptali............... 155 Yrd.�Doç.�Dr.�Hatice�Selin�PÜRSEL7M� Türk�Satım�Hukukunda�Yeni�Bir�Dönem:�Viyana�Satım�AntlaƔması’nın� Milletlerarası�Satım�SözleƔmelerine�Etkisi� ................................................. 169 Yrd.�Doç.�Dr.�Zeynep�Derya�TARMAN�LL.M. The�Significance�of�Modernization�of�Legislation�on�PIL�in�China ............... 187 Prof.�Dr.�Umar�MAHMOD Türk�ve�Çin�Milletlerarası�Özel�Hukuk�Sistemlerinde�SözleƔmelere�7liƔkin� Düzenlemeler ............................................................................................ 195 Doç.�Dr.�Hatice�ÖZDEM7R�KOCASAKAL History�and�the�Latest�Development�of�Choice�of�Law�on�Contracts�in� China......................................................................................................... 217 Assoc.�Prof.�QINGͲSONG�Wang Gemi�Alacaklısı�Hakkına�Uygulanacak�Hukuk�Sorunu�The�Problem�of� Maritime�Lien�in�Conflict�of�Law ................................................................. 225 ArƔ.�Gör.�Zeynep�ÖZGENÇ China’s�National�Security�Review�System�for�Foreign�M&As�Has�Been� Unveiled� ................................................................................................... 253 Prof.�Dr.�Han�LONG� The�Stargate�of�Foreign�Investors:�M&A�Transactions�in�Turkey ................ 267 ArƔ.�Gör.�Dr.�AyƔegül�SEZG7N�HUYSAL 6102�Sayılı�Türk�Ticaret�Kanunu�7le�CMR�Konvansiyonu�Hükümlerinin� KarƔılaƔtırılması ......................................................................................... 275 Yrd.�Doç.�Dr.�Özlem�KARAMAN�CObGUN Settling�International�Disputes�China’s�Experiences�and�Practices ............. 297 Prof.�Dr.�Lie�DENG Çin�Mahkemelerinden�Verilen�Hukuk�Davalarına�7liƔkin�Mahkeme� Kararlarının�Türkiye’de�Tanınması�ve�Tenfizi.............................................. 303 Yrd.�Doç.�Dr.�Cemile�DEM7R�GÖKYAYLA IX Judicial�Intervention�and�Assistance�of�Court�in�International� Arbitration�in�Turkey�and�China................................................................. 313 Yrd.�Doç.�Dr.�Burak�HUYSAL FastͲTrack�Arbitration�Ͳ�Should�it�be�Encouraged�in�International� Commercial�Disputes? ............................................................................... 321 Av.�Fatih�SERBEST Akreditif�7liƔkisinde�UTO�Kurallarının�(UCP�600)�Bankalar�Arası�7liƔkiye� Etkisi ......................................................................................................... 347 Prof.�Dr.�Sibel�ÖZEL Uluslararası�Ticarette�Elektronik�Ödeme�Araçlarının�GeliƔimi�.................... 355 Yrd.�Doç.�Dr.�OŒuz�CANER Facilitating�International�Trade�Between�Turkey�and�China�by� International�Payments�Via�Electronic�Funds�Transfer:�Problems�and� Possible�Solutions�under�the�UNCITRAL�Model�Law�on�International� Credit�Transfers......................................................................................... 365 Burcu�YÜKSEL� The�Energy�Charter�Treaty�and�Dispute�Settlement�of�Transnational� Energy�Pipelines��A�Chinese�Perspective ..................................................... 395 Prof.�Dr.�Yang�ZEWEI DTÖ�UyuƔmazlık�Çözüm�Sisteminde�GeliƔmekte�Olan�Ülkeler:�Türkiye� ve�Çin�ÖrneŒi ............................................................................................. 409 Yrd.�Doç.�Dr.�Meltem�SARIBEYO)LU Yeni�Türk�Ticaret�Kanunu’nda�Haksız�Rekabet�Suçu ................................... 421 Dr.�Yavuz�ERDO)AN� Fikri�Mülkiyet�Hukuku’nda�Gümrüklerde�El�Koymadan�Kaynaklanan� Tazminat�Talepleri ..................................................................................... 463 Yrd.�Doç.�Dr.�Tamer�PEKD7NÇER Marka�ve�Üretim�KorsanlıŒı�Suçu��(Markanın�7zinsiz�Kullanılması)�(556� Sayılı�KHK�61/A,I) ...................................................................................... 485 Dr.�Fatih�B7RTEK� ȱ ȱ Milletlerarası Özel Hukuk’ta Tescil Edilmiü Hayat Ortaklıùı Kurumu: Almanya’da Tescil Edilmiü Hayat Ortaklıùının Kurulması ve úptali ȱ Yrd.ȱDoç.ȱDr.ȱHaticeȱSelinȱPÜRSELGMȱ(*)ȱ ȱ Giriü Eócinsellere yönelik hakların tanınması yaklaóık otuz yıldır Aile Huku- ku’nda tartıóılan bir konudur1. Geçmióte Avrupa ülkelerinde aÂır cezalar ile cezalandırılan eócinseller için pozitif düzenlemeler yapılmaktadır. Eócinsel- lerin resmi olarak evlenmesini (Gleichgeschlechtliche Ehe/same-sex marriage), medeni birliktelik kurması (unregistrierte Partnerschaft/ unregistered cohabitation) veya tescil edilmió hayat ortaklıÂı (eingetragene Lebenspartnerschaft/registered partnership)2 kurması birçok Avrupa ülkesi tarafından kabul edilmiótir3. Bu alanda dünyadaki ilk çalıóma, 7 Haziran 1989 tarihinde Danimarka’da “Low om registreret partnerskab” (Tescil (*) Yrd. Doç. Dr. Hatice Selin Pürselim, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Milletlerarası Özel Hukuk Anabilim Dalı. Assis. Prof. Dr. Hatice Selin Pürselim, Juristische Fakultät der Marmara Universität Istanbul, Lehrstuhl für Internationales Privatrecht; e-mail: hs@purselim-arning.com; hselinpurselim@marmara.edu.tr 1 Scherpe, Die deutsche eingetragene Lebenspartnerschaft im internationalen Vergleich, FPR 2010, s. 211. Ayrıca bkz. Sturm, Das Schwulen- und Lesben-IPR im Schweizerischen Entwurf Eines Partnerschaftsgesetz, Prof. Dr. Gülören Tekinalp Arma÷anı, MHB, Yıl: 23, Sayı: 1-2, 2003, s. 673. 2 Hayat ortaklı÷ının evlilik sayılmadı÷ı görüúü için bkz., Dural, Federal Almanya’nın Gesetz Über Die Eingetragene Lebenspartnerschaft (Tescil Edilmiú Hayat Ortaklıklarına øliúkin Ka- nun) Temel Alınarak Eúcinsellerin Birlikte Yaúamalarının Açıklanmasına øliúkin Bir Deneme, Prof. Dr. Necip Kocayusufpaúao÷lu için Arma÷an, Ankara 2004, s. 179. 3 Ayrıca bkz., ùanlı/Ataman Figanmeúe/Esen, Milletlerarası Özel Hukuk, østanbul 2013, s. 117; Çelikel/Erdem, Milletlerarası Özel Hukuk, 12. Basım, østanbul 2012, s. 222; Nomer, Devletler Hususi Hukuku, 19. Baskı, østanbul 2011, s. 233.Ayrıntılı bilgi için bkz. Röthel, Juris Praxis-Kommentar BGB, Saarbrücken 2005, Rn. 7-8; Sirmen, Eú cinsel Birliktelikler ve Bunların Kanunlar øhtilâfı Hukukunda Düzenleniúi, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2009, s. 828; Sirmen, El Reconocimiento de las Relaciones EntrePersonas del Mismo Sexo en Países que Carecen de Regulación Sustantiva en la Materia: El Caso de Turquía, Anuario Español de Derecho Internacıonal Privado, (AEDIPr), t. XI, 2011, s. 802 vd. (kısaltma: AEDIPr). Yrd. Doç. Dr. Hatice Selin Pürselim 156 Edilmió Hayat OrtaklıÂı Kanunu) düzenlemesiyle yapmıótır4. Benzer düzen- lemeler Avrupa, Güney Amerika, Avustralya, Yeni Zelanda ve Amerika Birleóik Devletleri’nin bazı eyaletlerinde yasalaómıótır. Birlikte yaóayan veya yaóamak isteyen eócinsellerin haklarını muhafaza etmek ve bu kióilere yapılan ayrımcılıÂı önlemek amacıyla, Almanya’da 16.02.2001 tarihinde5 “Eócinsel Birlikteliklere Karóı AyrımcılıÂın Sona Erdi- rilmesine Dair Kanun: Hayat Ortaklıkları”6 isimli yasa düzenlenmió ve 01.08.2001 tarihinde yürürlüÂe girmiótir7. Bu düzenleme ile eócinsellerin tescil edilmió bir birliktelik kurması saÂlanmıó; taraflar bazı hakları haiz olmuó ve birlikte yaóamadan ötürü kendilerine borçlar yüklenmiótir. Bu yasanın etkisi ile Alman kanunlar ihtilafı kurallarında bir ekleme yapılma- sına ve eócinsellerin yasal olarak birlikte yaóamalarına dair kanunlar ihtilafı kuralı düzenlenmesine karar verilmiótir. Tescil edilmió hayat ortaklıÂı ku- rumu, Alman Milletlerarası Özel Hukuku’nda ilk olarak EGBGB md. 17a çerçevesinde 01.08.2001’de düzenlemió; ancak daha sonra kanunlar ihtilafı kuralı, 11.12.2001’de Alman Milletlerarası Özel Hukuku düzenlemesinde (EGBGB md. 17b) yeniden ele alınmıótır8. I. Hayat Ortaklıùı Kanunu’na göre Tescil Edilmiü Hayat Ortaklıùı A. Tescil Edilmiü Hayat Ortaklıùının Kurulması Alman Hukuku, eócinsellerin resmi olarak birlikte yaóamasını hedefle- yen Hayat OrtaklıÂı Kanunu’nu hazırlamıótır. Düzenleme, hayat ortaklıÂı kurumu ile evlilik kurumunu paralel olarak ele almayı amaçlamıó; ancak 4 Scherpe, Erfahrungen mit dem Rechtsinstitut der registrierten Lebenspartnerschaft in Dänemark, FPR 2001, s. 439; ayrıca bkz. http://danmarkshistorien.dk/leksikon-og-kilder/ vis/materiale/lov-om-registreret-partnerskab-7-juni-1989/ 20.03.2012. 5 BGBl I 2001, 26, RegE BT-Dr 14/4545; Rechtsausschuss BT-Dr 14/4550; bkz. http://dipbt.bundestag.de/dip21/btd/14/045/1404545.pdf,10.03.2012;http://dipbt.bundes tag.de/dip21/btd/14/045/1404550.pdf,10.03.2012. 6 Gesetz zur Beendigung der Diskriminierung gleichgeschlechtlicher Gemeinschaften: Lebenspartnerschaften. Kanun, Alman doktriniyle paralel olarak, çalıúmamızda kısaca Ha- yat Ortaklı÷ı Kanunu úeklinde ve LPartG kısaltması ile anılacaktır. 7 Tescil Edilmiú Hayat Ortaklıklarına øliúkin Kanun Hakkında De÷iúiklik Yapılmasına Dair Kanun (Das Gesetz zur Überarbeitung des Lebenspartnerschaftsrecht), BGBl I 2004, 3396; RegE BT-Dr 15/3445; Rechtsausschluss BT-Dr 15/4052. Metin için bkz., http://www.bmj.bund.de/files/-/817/Novelle_LPartG.pdf, 01.10.2010. Kanunun Anaya- sa’ya uyum süreci için bkz.,Scholz, „Eingetragene Lebenspartnerschaft” und Grundgesetz, NJW 2001, s. 393. 8 Rötel, Rn. 3-4. Ayrıca bkz., Frank, Die eingetragene Lebenspartnerschaft unter Beteiligung von Ausländern, Sonderhefte-Lebenspartnerschaften, MittBayNot 2001, Rn. 35. Almanya’da Tescil Edilmiü Hayat Ortaklıùının Kurulması ve úptali 157 evlenme kelimesini kullanmaktan özenle kaçınmıótır9; zira evlenme Alman Hukuku’nda sadece bir kadın ve bir erkeÂin evlilik akdi uyarınca birlikte yaóamasını izah ederken, eócinsellerin yasal olarak birlikte yaóaması Alman Hukuku’nda “tescil edilmió hayat ortaklıÂı” óeklinde tanımlanmaktadır. Hayat ortaklıÂında, kanunların eóitliÂi prensibi esas alınmıó ve evlilik ile hayat ortaklıÂı arasında bir denge kurulmuótur10. Hayat OrtaklıÂı Kanunu md. 25 uyarınca, Alman eyaletleri bu birlikte- liÂin kurulması için yetkili bir makam belirlemek zorundadır11. Kanun md. 1’e göre, ilgili eyalet tarafından belirlenmió yetkili makam huzurunda, aynı cinsiyetten iki kióinin birlikte ve aynı anda hayat ortaklıÂı kurmak istedikle- rini sözlü olarak beyan etmeleri gerekmektedir; ortaklıÂın kurulmasında açık rıza aranmaktadır. Baóvurulacak yetkili makam, taraflardan birinin yerleóim yeri veya mutad meskeninin bulunduÂu alan içerisinde yer alan resmi makam olma- lıdır; óayet her iki taraf için de böyle bir yer söz konusu deÂilse, tarafların hayat ortaklıÂının kurulması için baóvurdukları resmi makam yetkili hale gelecektir; örneÂin Baden Württemberg ve Thüringen eyaletleri, yetkili ma- kamı belediye baókanlıÂı olarak belirlemiótir; Bavyera eyaletinde ise yetkili makam belediye ve noterledir12. Taraflar baóvuruda medeni hallerini, yerleóim yerlerini, vatandaólıkla- rını ve hatta daha önce bir hayat ortaklıÂı kurmuólarsa bunun iptal ile sona erdiÂini veya evliliklerinin boóanma ile neticelendiÂini resmi evraklar sure- tiyle belgelemek zorundadırlar13. Hayat ortaklıÂının kurulması amacıyla yetkili makama sunulan belgeleri tarafların tercüme etmesi bir hüküm ifade 9 Alman Anayasa Mahkemesi, tescil edilmiú hayat ortaklı÷ını, “aliud zur Ehe” olarak nitelen- dirmiútir; Latince bir kelime olan aliud farklı, di÷er, baúka anlamlarına gelmektedir. Alman Anayasa Mahkemesi kararı için bkz. Alman Anayasa Mahkemesi (BVerfG) kararı, 1 BvF 1/01 vom 17.7.2002, Absatz-Nr. 1-147, bkz. paragraf 103. Karar metni için bkz., http://www.bverfg.de/entscheidungen/ls20020717_1bvf000101.html; BVerfG NJW 2002, s. 2543.Ayrıca bkz. Acemo÷lu, “Aliud” ve Federal Mahkemenin Aliud Konusundaki Tutumu Üzerine, østanbul Üniversitesi Mukayeseli Hukuk Araútırmaları Dergisi, Cilt: 6, Sayı: 9, 1972, s. 19 vd.; Schotten, Lebenspartnerschaft im Internationalen Privatrecht, FPR 2001, s. 458; Muscheler, Die Reform des Lebenspartnerschaftsrecht, FPR 2010. s. 227; Heiß/Born, Unterhaltsrecht, 37. Auflage,München 2010, Rn. 131. 10 Basedow/Hopt/Kötz/Dopffel, Die Rechtstellung gleichgeschlechtlicher Lebensgemeinschaften, Tübingen 2000, s. 391; Muscheler, s. 227. 11 Muscheler, s. 227; Stuber, Form und Verfahren der Begründung der eingetragenen Lebenspartnerschaft, FPR 2010, s. 188. 12 Stuber, s. 188-189; Buschbaum, Kollisionsrecht der Partnerschaften außerhalb der traditionellen Ehe, RNotZ 2010, Teil I-s.. 73, Teil II-s. 149, s. 87. Ayrıca bkz., Frank, Rn. 36-37. 13 Stuber, s. 189; Löber/Lozano/Steinmetz, Behandlung eingetragener Lebenspartnerschaften nach spanischem Erbrecht und Erbschaftsteuerrecht, ZEV 2009, Rn. 497. Yrd. Doç. Dr. Hatice Selin Pürselim 158 etmemekle birlikte; tercümenin Alman mahkemesince belirlenen bir tercü- man tarafından yapılması gerekmektedir14.ȱ Alman konsolosluklarının hayat ortaklıÂı tescil etme yani kurma yetki- si bulunmamaktadır; óayet taraflar herhangi bir yabancı ülkede hayat ortak- lıklarını kurmuó iseler, bu ortaklık Almanya’da tanınacaktır; ancak Alman Hukuku’na kıyasen o ülkenin hukukunda taraflara fazladan sunulan haklar Alman Hukuku açısından geçerli olmayacaktır (EGBGB md. 17b IV)15. Taraflarınȱrızası herhangi bir óarta baÂlanamaz ve belli bir süre için de hayat ortaklıÂı kurulamaz (md. 1)16.ȱResmi memur, her iki tarafa da ayrı ayrı rızalarının olup olmadıÂını sorar; sözlü olarak cevap verildikten sonra, beyanlar tutanaÂa geçirilir ve imzalanır; ayrıca iólem yapılırken iki óahidin hazır bulunması gerekmektedir17. Tarafların bu resmi iólemi yerine getir- meden birlikte yaóamalarının herhangi bir yasal sonucu bulunmamaktadır. Tarafların olumlu yöndeki irade beyanları ile birlikte, resmi memur hayat ortaklıÂının o andan itibaren kurulduÂunu açıklamakla yükümlüdür18. B. Tescil Edilmiü Hayat Ortaklıùı Kurmanın ûartları Hayat ortaklarının tescilli bir birliktelik kurmasına engel teókil edecek hallerin bulunmaması gerekir. Böyle bir engelin mevcut olup olmadıÂı, taraf- ların hayat ortaklıÂı kurmak için baóvurduÂu yetkili makam tarafından re’sen (§ 2 LPartG uyarınca) kontrol edilir19.ȱHayat ortaklıÂının kuruluó aóamasında aranan ilk óart, tarafların ergin olmalarıdır20. kayet hayat ortaklıÂının kurul- masını için gereken óartlardan biri eksikse, böyle bir ortaklık ipso iure geçer- siz olacaktır21; böyle durumda, Aile mahkeme tarafından bir iptal kararı (Auflösungsurteil)22 verilmesine ne ihtiyaç vardır; ne de böyle bir kararın verilmesi mümkündür23. Evlenmeden farklı olarak herkes her zaman hayat ortaklıÂının geçersiz olduÂunu iddia edebilir; bu halde evliliklerin hayat or- taklıklarına göre etkin olarak koruma altına alındıkları ifade edilebilir24. 14 Stuber, s. 189; Ayrıca bkz., Frank, Rn. 36-37. 15 Stuber, s. 191; Buschbaum, Rn. 79. 16 Muscheler, s. 227; Stuber, s. 190. 17 Stuber, s. 190. Muscheler, s. 229; Röthel, RN. 19-22. 18 Muscheler, s. 229; Stuber, s. 190¸ Röthel, RN. 19-22. 19 Stuber, s. 191. 20 Muscheler, s. 229-230; Stuber, s. 190. 21 Muscheler, s. 227; Stuber, s. 191. 22 Alman Kanunkoyucu, boúanma terimine karúılık Hayat Ortaklı÷ı kurumunda iptal terimini kullanmaktadır. 23 Muscheler, s. 227, 229. 24 Muscheler, s. 230. Almanya’da Tescil Edilmiü Hayat Ortaklıùının Kurulması ve úptali 159 Kimlerin hayat ortaklıÂı kuramayacaÂı § 1 III LPartG’de sayılmaktadır. Buna göre, evli olan, ergin olmayan (evlilikten farklı olarak, 18 yaóından küçükler mahkeme kararı ile hayat ortaklıÂı kuramazlar) veya hâlihazırda hayat ortaklıÂı tarafı olan kimseler; düz çizgi hısımları; tam ya da yarım kardeóler hayat ortaklıÂı kuramazlar; taraflar, gerçek anlamla bir hayat or- taklıÂı yaóamak istemediklerini beyan ettikleri takdirde de, bu beyan hayat ortaklıÂını kurmaya engel kabul edilir25. Ortaklık, önceki hayat ortaÂının ölümü neticesinde sona ermióse, ölüm kâÂıdının sunulması; iptal ile sona ermesi halinde ise iptal belgesinin sunulması zorunludur; bu belgeler, bir önceki hayat ortaklıÂının sona erdiÂi gösteren ispat vasıtalarıdır26.ȱ III. Hayat Ortaklıùının Genel Anlama Sonuçları Hayat ortakları, ortak bir hayat kurmak, birbirlerine destek olmak ve özen göstermekle yükümlüdürler (§ 2 LPartG). Evlilikten farklı olarak, ha- yat ortaklarının yükümlülükleri aileye karóı deÂil; birbirlerine karóıdır27. Taraflar karóılıklı olarak, meslekleri ve malvarlıkları vasıtasıyla, birbirleri- nin geçimine katkıda bulunmak zorundadır (§ 5 LPartG)28. Bu düzenlemede de, § 1360 BGB’nin ilk cümlesinin aksine aile birliÂi denilmediÂi, hayat or- taklıÂı denildiÂi görülmektedir29. Hayat ortaklıÂında soyadı, ailenin soyadına (§ 1355 BGB) uyumlu bir óekilde düzenlenmiótir; § 3 LPartG’e göre, taraflar, içlerinden birinin soya- dını hayat ortaklıÂında soyadı olarak seçebilirler30. Bu soyadı, ortaklık kuru- lurken, yetkili memura beyanla geçerlilik kazanacaktır. Taraflardan biri, kendi soyadı yanında diÂer eóin soyadını hayat ortaklıÂı soyadı olarak taóı- yacak ise, bu durumda Türk Hukuku’nda olmayan bir düzenleme yapılarak her iki soyadı arasına kısa çizgi ióareti (-) koymak suretiyle resmi evraklara kayıt yapılır31. kayet taraflar hayat ortaklıÂı kurulduktan sonra içlerinden birinin soyadını ortaklık soyadı olarak seçmezlerse, her biri kendi soyadını kullanacaktır; ancak belirtmek gerekir ki, ortaklık kurulduktan sonra da, resmi óekle uymak óartıyla, soyadı seçimi mümkündür32. 25 Ayrıntılı bilgi için bkz. Stuber, s. 190. 26 Stuber, s. 189. 27 Karú. § 1353 BGB ile § 2 LPartG; ayrıca bkz. Muscheler, s. 230; Buschbaum, s. 88 vd.. 28 Muscheler, s. 230. Karú. Frank, Rn. 37-38. 29 Muscheler, s. 230. Karú. Frank, Rn. 37-38. 30 Stuber, s. 190. Karú. Frank, Rn. 41. 31 Stuber, s. 190. Karú. Frank, Rn. 37-38. 32 Stuber, s. 190; Röthel, Rn. 44. Karú. Frank, Rn. 37-38. Yrd. Doç. Dr. Hatice Selin Pürselim 160 Taraflar, § 7 LPartG uyarınca bir hayat ortaklıÂı sözleómesi yapıp aksi- ni kararlaótırılmamıósa, hayat ortaklıÂında, evlilikte olduÂu gibi, mal ortak- lıÂı rejimi (Zugewinngemeinschaft) kabul edilmiótir (§ 6 LPartG)33. § 10 LPartG, miras hukuku yönünden evlilik kurumuna benzer bir óe- kilde düzenlenmiótir ve 2001 tarihli kanunda mevcut olan üç büyük fark, 01.01.2005 tarihli kanun ile ortadan kaldırılmıótır34. Hayat ortaklarının ayrı yaóamaları halinde, bir taraf diÂer taraftan na- faka talep edebilir35. Hayat ortaklıÂının iptal edilmesi üzerine, kendisinden yaólılıÂı veya sakatlıÂı nedeniyle çalıóması beklenmeyen taraf, diÂer taraftan hayat ortaklıÂı boyunca yaóadıÂı yaóam standartlarına uygun nafaka talep edebilir (§ 16 LPartG). IV. Tescil Edilmiü Hayat Ortaklıùı’na Dair Alman Milletlerarası Özel Hukuku Düzenlemesi A. Genel Olarak Tecil edilmió hayat ortaklıÂı kurumu, Alman Milletlerarası Özel Huku- ku’nda önce madde 17a içerisinde deÂerlendirilmió ve düzenleme 01.08.2001’de yürürlüÂe girmiótir; düzenlemeyle birlikte Alman Hukuku yeni bir kanunlar ihtilafı kavramı kazanmıótır36. Daha sonra bu düzenleme- den vazgeçilerek, tescil edilmió hayat ortaklıÂına dair kanunlar ihtilafı kura- lı EGBGB madde 17b’de ayrıca hazırlanmıótır. EGBGB md. 17b’deki düzen- leme, Hayat OrtaklıÂı Kanunu esas alınarak hazırlanmıótır, bunun yanı sıra Alman kanunkoyucu kanunların eóitliÂi ilkesinden hareket ederek benzer kurumları düzenlenmesinde denge kurmaya önem vermiótir37. B. Hayat Ortaklıùı Meselesine Uygulanacak Hukuk Tescil edilmió hayat ortaklıÂı kurumu, evlenmeden farklı bir kurum- dur. Tescil edilmió hayat ortaklıÂında, baÂlama noktası olarak “tescil yeri” esas alınmıótır (md. 17b). Hayat ortaklıÂına, ortaklıÂın tescil edildiÂi ülke- 33 Stuber, s. 195. Karú. Frank, Rn. 37-38. 34 Muscheler, s. 231; Buschbaum, Rn. 90; Kornmacher, Erbrecht in eingetragenen Lebenspartnerschaften unter Beteiligung von Ausländern, FPR 2005, Rn. 291. Ayrıntılı bilgi için bkz., Pürselim, Almanya’da Tescil Edilmiú Eúcinsel Hayat Ortaklı÷ında Veraset ølamının Alınması ve Bu ølama Dayanılarak Türkiye ve Almanya’da Bulunan Terekenin Paylaúılması, Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni Yıl 31, Sayı 1, 2011, s. 243-266. 35 Muscheler, s. 230-231; Frank, R. 40-41; Buschbaum, s. 90-91. 36 Bamberg/Roth, Beckscher Online Kommentar, Stand 01.02.2010, Edition: 17; Rn. 1-3; Looschelders, Internationales Privatrecht-Art. 3-46 EGBGB, Berlin/Heidelberg 2004, s. 279¸ Muscheler, s. 227. 37 Muscheler, s. 227; Röthel, Rn. 1-2; Buschbaum, s. 81; Frank, Rn. 37. Almanya’da Tescil Edilmiü Hayat Ortaklıùının Kurulması ve úptali 161 nin hukuku (lex libri) uygulanacak olup, tarafların yerleóim yerlerinin veya vatandaólıklarının uygulanacak hukuka etkisi yoktur38. Tarafların kendi aralarında yazılı veya sözlü olarak yaptıkları hukuk seçimi geçersiz kabul edilir39. EGBGB md. 17b, bu yönü ile uluslar arası hukukun harmonizasyon ilkesinden ayrılmaktadır40. Ancak hayat ortaklıÂına uygulanacak hukukta baÂlama noktasının tespitinde yeknesaklık yoktur; mukayeseli hukukta farklı örnekler de görmekteyiz: Norveç’te taraflardan birinin Norveç’teki yerleóim yeri ve Norveç vatandaólıÂı hayat ortaklıÂına dair kanunlar ihtilafı kuralında baÂlama noktası olarak kabul edilirken, Hollanda’da evlenme yeri hukukuna (lex loci celebrations)41 dair kanunlar ihtilafı kuralı esas alınmaktadır42. EGBGB md. 17b’nin ilk fıkrasının ilk cümlesine göre, tescil edilmió ha- yat ortaklıÂının kuruluóu, genel hükümleri, mal rejimine yönelik sonuçları- na ve hayat ortaklıÂının iptaline hayat ortaklıÂının tescil edildiÂi, yani resmi olarak kayda geçirildiÂi ülkenin hukuku uygulanacaktır. EGBGB md. 17b’nin ilk fıkrasının ilk cümlesi, EGBGB md. 3’ün ilk fıkrasının ikinci cüm- lesi anlamında, maddi hukuka yapılan atfı içermektedir; hayat ortaklıÂının tescil edildiÂi ülkenin ihtilaf hukuku kaideleri ihtilafta uygulama alanı bulmayacaktır; iade atıf ve devam eden atıf yolları kapalı tutulmuótur43. Tescil yeri hukuku, hayat ortaklıÂının soyadı ile ilgili hukuki düzenle- melere uygulanmaz; tarafların soyadı seçimine soyad ile ilgili Alman ka- nunlar ihtilafı kuralı md. 10 uygulanacaktır44, zira EGBGB md. 17b/II, EGBGB md. 10/II’ye atıf yaparak, hayat ortaklıÂındaki soyadı meselesinde, evlilikteki soyadı meselesine dair kanunlar ihtilafı kuralının uygulanacaÂını belirtmiótir45. EGBGB md. 10/I’e göre, soyad ile ilgili düzenleme, kióinin 38 Schotten, s. 458; Röthel Rn. 17 vd.; Buschbaum, s. 79. 39 Schotten, s. 458. 40 Jayme, Internationales Privatrecht, Rezension zu v. Hoffmann/Thorn,FPR- 9. Auflage, München 2008, s. 237. 41 Ayrıntılı bilgi için bkz. Nomer, Devletler Hususi Hukuku, 19. Bası, østanbul Ekim 2011, s. 234. 42 Bamberg/Roth, Rn. 1-3; Wagner, Das neue Internationale Privat- und Verfahrensrecht zur eingetragenen Lebenspartnerschaft, IPRax 2001, s. 281. 43 Schotten, s. 458; Röthel, Rn. 17-18. 44 Schotten, s. 459; Looschelders, s. 295; Röthel, Rn. 44. 45 EGBGB md. 17b’nin ilk cümlesi, tescilin yapıldı÷ı ülkenin hukukunun, genel prensip olarak uygulanaca÷ını belirtmektedir. Ancak bu ilkenin altı istisnası bulunmaktadır. Bu istisnalarla, farklı ba÷lanma noktaları ortaya çıkmaktadır. Bu istisnaların birine yukarıda soyad hakkı bakımından (EGBGB md. 17b II cümle I) de÷inilmiútir. Di÷er istisnalar nafakaya yönelik haklar bakımından EGBGB md. 17b I cümle II; mirasa yönelik haklar bakımından EGBGB md. 17b I cümle II; evlilikte emeklilik için kazanılan hakların boúanmada çiftler arasında denkleútirilmesinde (Versorgungsausgleich) EGBGB md. 17b I cümle III; tarafların evi ve Yrd. Doç. Dr. Hatice Selin Pürselim 162 milli hukukuna tabi olup; EGBGB md. 10/2 uyarınca, evlilik sırasında veya sonrasında tarafların soyadlarını seçme hakkı vardır. C. úptal Hayat ortaklıÂı taraflarının, kurulan resmi iliókiyi sona erdirme hakları vardır. Alman Hukuku’nda, hayat ortaklıÂı evlilik akdi óeklinde tanımlan- madıÂı için, ortaklıÂın sonlandırılması boóanma olarak deÂil, “iptal” olarak nitelendirilmektedir. a. Almanya’da Tescil Edilen Hayat Ortaklıùı’nın úptali Almanya’da tescil edilmió bir hayat ortaklıÂı, Hayat OrtaklıÂı Kanunu § 15 uyarınca ancak mahkeme yoluyla iptal edilir. Açılan iptal davasına, hayat ortaklıÂını tescil edildiÂi ülkenin hukuku uygulanacaktır; birden çok tescil ülkesi var ise, en son tescil edildiÂi ülkenin hukuku esas alınır46. Bu düzenlemeyle, taraflara iptal hakkı saÂlanması amaçlanmıótır; zira yasasın- da hayat ortaklıÂına yer veren yabancı ülkenin, iptal imkânını da taraflara sunduÂu varsayılmaktadır47. Almanya’da veya yabancı bir ülkede açılan iptal davasında, Alman- ya’da tescil edilmió hayat ortaklıÂının iptalinde, tarafların vatandaólıÂı veya ikamet yerleri dikkate alınmayacaktır ve iptale dair mahkeme kararının verilmesi ile tarafların hayat ortaklıÂı son bulacaktır48. Almanya’da tescil edilmió hayat ortaklıÂının iptaline dair yabancı mahkemeden verilen kara- rın Alman mahkemelerinde tanınması neticesinde, karar bir iç hukuk kararı gibi deÂerlendirilecektir49. Alman mahkemesi tarafından yapılacak olan bu tanıma, §§ 108, 109 Aile Davaları ve Çekiómesiz Yargı Góleri Muhakeme Usulü Kanunu’na (Familienverfahrensgesetz/FamFG)50 göre yapılacaktır: 01.09.2009 tarihine kadar tanıma, §§ 661 III; 606a, 328 Alman Medeni Usul Kanunu’na (Zivilprozessrecht/ZPO) göre yapılmaktaydı; ancak FamFG § evdeki eúyaları bakımından EGBGB md. 17b II cümle I; ticari hayatın korunmasına dikkat edilmesi açısından EGBGB md. 17b II cümle II úeklindedir. 46 Wagner, s. 281; Looschelders, s. 283; Heinrich, Kollisionsrechtliche Fragen der eingetragenen Lebenspartnerschaft, FamRZ 2002, s. 137; Röthel, Rn. 27-28; Frank, Rn. 38, Buschbaum, s. 93. 47 Bamberg/Roth, Rn. 19; Röthel, Rn. 28. 48 Röthel, Rn. 27; Looschelders, s. 284; Andrae, Internationales Familienrecht, 2. Auflage, Baden-Baden 2006, s. 499. 49 Röthel, Rn. 28; Ayrıca bkz., Buschbaum, s. 84. 50 Gesetz über das Verfahren in Familiensachen und in den Angelegenheiten der freiwilligen Gerichtsbarkeit, 17.12.2008. Aile Davaları ve Çekiúmesiz Yargı øúleri Muhakeme Usulü Ka- nunu Almanya’da Tescil Edilmiü Hayat Ortaklıùının Kurulması ve úptali 163 108, eólerin ayrılmasına ve boóanmasına dair yabancı ülkede verilen karar- ların Almanya’da tanınması ve tenfizini özel olarak düzenlemiótir51. Taraflar, hayat ortaklıklarını mahkeme huzurunda sona erdirmek iste- meyebilirler ve bu yükümlülükten kaçınabilirler; óöyle ki, taraflar yabancı bir ülkede tekrar hayat ortaklıÂını tescil ettirebilirler ve yine bu ülkede (resmi makam huzurunda hayat ortaklıÂının sona erdirilmesinin talep edilmediÂi ülkede) birlikteliklerini sona erdirebilirler (EGBGB 17b/III)52. b. Yabancı Tescil Edilen Hayat Ortaklıùı’nın úptali Almanya için deÂerlendirme yaptıÂımızda, yabancı ülkede tescil edi- len hayat ortaklıÂının iptal edilmesi durumunda, taraflar Alman vatandaóı olsalar veya Almanya’da ikamet etseler dahi, tescil yeri hukuku uygulana- caktır53. Yabancı ülkenin hukuku, hayat ortaklıÂının sona ermesinde dava açılma usulünü benimsememió olabilir; bu durum hayat ortaklıÂının özel olarak sona erdirilmesi (Privatauflösung) olarak tanımlanır54. Yabancı ül- kenin kanunu uyarınca, iptal mahkeme huzurunda deÂil, idari makamda açık rıza belirtmek suretiyle yapılabiliyor ise, bu durumda Alman mah- kemelerinde iptal davası açılması söz konusu olamaz; yabancı ülke yasası uyarınca taraflar idari makam huzurunda (Almanya için bu makam, hayat ortaklıklarını kurmaya yetkili olan makamdır) hayat ortaklıklarını iptal ettirebilirler55. Bu durumu farazi bir örnekle açıklayabiliriz: iki Alman, hayat ortaklık- larını F ülkesinde tescil ettirmiótir. Aradan bir süre geçtikten sonra, taraflar, hayat ortaklıklarını sona erdirmek niyetiyle Alman mahkemesine baóvur- muólardır. Alman hâkim, Almanya’da ikamet eden ve Alman vatandaóı olan tarafların hayat ortaklıÂını sona erdirebilmek için F ülkesi hukukunu uygulayacaktır. kayet F ülkesi hukuku, hayat ortaklıÂının iptali için bir mahkeme kararını óart koyuyorsa, tarafların bir mahkeme kararına ihtiyaç- ları vardır; F ülkesi hukuku sadece özel olarak sona erdirilmeye imkân ta- nıyorsa, taraflar mahkeme kararına gerek olmadan, hayat ortaklıÂını kur- maya yetkili resmi memur huzurunda irade açıklamasında bulunarak hayat ortaklıklarını iptal ettireceklerdir. 51 Ayrıntılı bilgi için bkz., Röthel, Rn. 28. 52 Ayrıntılı bilgi içib bkz.,Röthel, Rn. 28. 53 Looschelders, s. 283. Röthel, Rn. 28; Frank, Rn. 38. 54 Röthel, Rn. 29; Buschbaum, s. 94. 55 Looschelders, s. 283; Henrich, s. 137; Röthel, Rn. 29. Yrd. Doç. Dr. Hatice Selin Pürselim 164 IV. Hayat Ortaklıùının Kuruluü Aüaması A. ûekil Hayat ortaklıÂı kurulurken, kuruluó óekline EGBGB’nin hukuki iólem- lerde óekli düzenleyen normu (EGBGB md. 11) uygulanmaz; hayat ortaklı- Âının kuruluó óekline ortaklıÂın óekline tescil yeri hukuku uygulanacaktır. Hayat ortaklıÂının hangi óartlarda, hangi makam huzurunda ve nasıl bir merasimle kurulacaÂı hususları, ortaklıÂın kuruluó aóamasına dahil olmak- tadır. Hayat ortaklıÂının kuruluó óartlarını ve tescil engellerini maddi hu- kuk belirleyecektir. B. Önmesele Her ihtilafta olduÂu gibi, burada da akla önmesele (Vorfrage) gelebilir. Hayat ortaklıÂı kurumunda önmesele olarak, tarafların evli olup olmadıkla- rı veya hâlihazırda bir hayat ortaÂı olup olmadıklarının araótırılması gere- kebilir. VI. Birden Çok Tescil Yerinin Bulunması Hayat ortaklarının, birlikteliklerini birden çok ülkede tescil ettirmesi durumunda tescil yeri de birden çok olacaktır. Bu halde, hayat ortaklıÂı aynı taraflarca birden çok ülkede kurulmuótur. Bu durumun yaratacaÂı sakıncaları önlemek için Alman kanunkoyucu, hayat ortaklıÂı en son hangi ülkede tescil edildiyse, o ülkenin hukuku uygulama alanı bulacaktır hük- münü düzenlemiótir (EGBGB md. 17 III)56. GörüldüÂü üzere, sadece bu usulle taraflar, baÂlanılacak hukuku deÂiótirebilir, ancak statü deÂióikliÂi geriye etkili deÂildir57. VII. Çok Taraflı Uluslararası Sözleümeler ve Avrupa Birliùi Hukuku Mevcut uluslararası sözleómeler ve Avrupa BirliÂi Hukuku normları içerisinde, EGBGB md. 17b’nin düzenleme alanını içeren bir hüküm bu- lunmamaktadır. Brüksel IIa TüzüÂü (EuEheVO II), hayat ortaklıÂı kurumu- na uygulanmayacaktır (§ 1 III LPartG) 58. Ancak, 02.10.1973 tarihli Nafaka YükümlülüÂüne Uygulanacak Kanuna Dair La Haye Sözleómesi59 uyarınca, hayat ortaklıÂı kurumu, “aile” olarak kabul edilebilir. 56 Schotten, s. 458; Röthel, Rn. 48; Buschbaum, s. 80, 82, 85. 57 Schotten, s. 459; Röthel, Rn. 48. 58 Stuber, s. 189. Röthel, Rn. 55. 59 RG. 6.2.1983- 17951. Ayrıca bkz., Frank, Rn. 41. Almanya’da Tescil Edilmiü Hayat Ortaklıùının Kurulması ve úptali 165 VIII. Deùerlendirme Türk Hukuku’nda eócinsellik hiçbir zaman suç olarak kabul edilip, ce- zalandırılmamıótır; ancak Avrupa ülkelerinde bilhassa OrtaçaÂ’da eócinsel- liÂin cezasının ateóe atılma olduÂunu bilmekteyiz60. Avrupa Hukuku bakı- mından bakıldıÂında, eócinseller lehine kapsamlı hukuki düzenlemeler ya- pıldıÂını görmekteyiz. Çalıómamızda Alman kanunlar ihtilafı kaidelerinden biri olan tescil edilmió hayat ortaklıÂı kurumu, maddi hukukla olan baÂlantısı sebebiyle öncelikle maddi hukuk yönünden kısaca açıklanmıó; daha sonra kanunlar ihtilafı yönünden deÂerlendirilmiótir. Gnceleme konusu olarak bu özel dü- zenlemeyi seçmemizin amacı, Türk kanunlar ihtilafı kurallarımızdan ta- mamen farklı bir kural olmasıdır. Çalıómamızda incelediÂimiz husus kióile- rin özel hayatları deÂil, hukuki bir meselenin deÂerlendirilmesidir. Tescil edilmió hayat ortaklıÂına dair kanunlar ihtilafı kuralı düzenle- nirken, Hayat OrtaklıÂı Kanunu’na sadık kalınması ve hatta kanunlar ihtila- fı kuralının tüm aóamalarında Hayat OrtaklıÂı Kanunu’na baóvurulması önem arz etmektedir. Tescil edilmió hayat ortaklıÂında, uygulanacak hukuk tescil ülkesinin hukuku olarak belirlenmió olup, bu konuda taraflara seçim hakkı verilmemiótir. Tescil edilmió hayat ortaklıÂının sona ermesine de aynı hukuk (lex libri) uygulanacaktır. Ayrıntılı çalıómalar yapılmıó olsa da, Alman Hukuku’nda ve diÂer hu- kuk sistemlerinde yapılan kanuni düzenlemeler o ülkelerdeki sivil toplum örgütleri tarafından yetersizlikle nitelendirildiÂi için konu üzerinde belirli aralıklarla yenileme çalıómaları yapılmaktadır (örneÂin nafaka meselesin- deki evlilikle uyumlaótırma meselesi). Kaynaklar � AcemoÂlu, “Aliud” ve Federal Mahkemenin Aliud Konusundaki Tutu- mu Üzerine, Gstanbul Üniversitesi Mukayeseli Hukuk Araótırmaları Der- gisi, Cilt: 6, Sayı: 9, 1972. � Andrae, Internationales Familienrecht, 2. Auflage, Baden Baden 2006. � Bamberg/Roth, Beckscher Online Kommentar, Stand 01.02.2010, Edition: 17. � Basedow/Hopt/Kötz/Dopffel, Die Rechtstellung gleichgeschlechtlicher Lebensgemeinschaften, Tübingen 2000. 60 Ayrıntılı bilgi için bkz., Pürselim, s. 247, dn. 5. Yrd. Doç. Dr. Hatice Selin Pürselim 166 � Buschbaum, Kollisionsrecht der Partnerschaften außerhalb der traditionellen Ehe, RNotZ 2010, Teil I-s. 73-Teil II- s. 149. � Çelikel/Erdem, Milletlerarası Özel Hukuk, 12. Basım, Gstanbul 2012. � Dural, Federal Almanya’nın Gesetz Über Die Eingetragene Lebenspart- nerschaft (Tescil Edilmió Hayat Ortaklıklarına Gliókin Kanun) Temel Alı- narak Eócinsellerin Birlikte Yaóamalarının Açıklanmasına Gliókin Bir De- neme, Prof. Dr. Necip KocayusufpaóaoÂlu için ArmaÂan, Ankara 2004. � Frank, Die eingetragene Lebenspartnerschaft unter Beteiligung von Ausländern, Sonderheft- Lebenspartnerschaften, MittBayNot 2001. � Heinrich, Kollisionsrechtliche Fragen der eingetragenen Lebenspartnerschaft, FamRZ 2002. � Heiß/Born, Unterhaltsrecht, 37. Auflage, München 2010. � Jayme, Internationales Privatrecht, Rezension zu v. Hoffmann/Thorn, FPR- 9. Auflage, München 2008. � Kornmacher, Erbrecht in eingetragenen Lebenspartnerschaften unter Beteiligung von Ausländern, FPR 2005. � Looschelders, Internationales Privatrecht-Art. 3-46 EGBGB, Ber- lin/Heidelberg 2004. � Löber/Lozano/Steinmetz, Behandlung eingetragener Lebenspartnerschaften nach spanischem Erbrecht und Erbschaftsteuerrecht, ZEV 2009. � Muscheler, Die Reform des Lebenspartnerschaftsrecht, FPR 2010. � Nomer, Devletler Hususi Hukuku, 19. Bası, Gstanbul Ekim 2011. � Pürselim, Almanya’da Tescil Edilmió Eócinsel Hayat OrtaklıÂında Vera- set Glamının Alınması ve Bu Glama Dayanılarak Türkiye ve Almanya’da Bulunan Terekenin Paylaóılması, MHB, Yıl 31, Sayı 1, 2011. � Röthel, Der Juris Praxis-Kommentar BGB, Saarbrücken 2005. � Scherpe, Erfahrungen mit dem Rechtsinstitut der registrierten Lebenspartnerschaft in Dänemark, FPR 2001. � Scherpe, Die deutsche eingetragene Lebenspartnerschaft im internationalen Vergleich, FPR 2010 (kısaltma: Scherpe, 2010). � Scholz, „Eingetragene Lebenspartnerschaft” und Grundgesetz, NJW 2001. � Schotten, Lebenspartnerschaft im Internationalen Privatrecht, FPR 2001. � Sirmen, El Reconocimiento de las Relaciones EntrePersonas del Mismo Sexo en Países que Carecen de Regulación Sustantiva en la Materia: El Caso de Turquía, Anuario Español de Derecho Internacıonal Privado, (AEDIPr), t. XI, 2011 (kısaltma: AEDIPr). Almanya’da Tescil Edilmiü Hayat Ortaklıùının Kurulması ve úptali 167 � Sirmen, Eó cinsel Birliktelikler ve Bunların Kanunlar Ghtilâfı Hukukunda Düzenleniói, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2009. � Stuber, Form und Verfahren der Begründung der eingetragenen Lebenspartnerschaft, FPR 2010. � Sturm, Das Schwulen- und Lesben-IPR im Schweizerischen Entwurf Eines Partnerschaftsgesetz, Prof. Dr. Gülören Tekinalp ArmaÂanı, MHB, Yıl: 23, Sayı: 1-2, 2003. � kanlı/Ataman Figanmeóe/Esen, Milletlerarası Özel Hukuk, Gstanbul 2013. � Wagner, Das neue Internationale Privat- und Verfahrensrecht zur eingetragenen Lebenspartnerschaft, IPRax 2001. � http://dipbt.bundestag.de/dip21/btd/14/045/1404545.pdf,10.03.2013 � http://dipbt.bundestag.de/dip21/btd/14/045/1404550.pdf,10.03.2013 � http://www.bmj.bund.de/files/-/817/Novelle_LPartG.pdf, 01.10.20103 � http://www.bverfg.de/entscheidungen/ls20020717_1bvf000101.html, 03.03.2013 � http://danmarkshistorien.dk/leksikon-og-kilder/vis/materiale/lov-om- registreret-partnerskab-7-juni-1989/ 20.03.2013 ȱ