İlköğretim üçüncü sınıf öğrencilerine yönelik sosyal beceri programının değerlendirilmesi - Yukay, Müge (My University, 2003)
Bu araştırmada, araştırmacı tarafından kurgulanmış ve geliştirilmiş olan sosyal beceri grup rehberliğinin; ilköğretim 3. sınıf düzeyindeki öğrencilerin sosyal yeterliliklerini ve benlik algılarını geliştirmesinde, olumsuz sosyal davranışlarını azaltmasında etkisinin olup olmadığı incelenmiştir. Ön test - son test kontrol gruplu deneme modeline uygun olarak hazırlanan araştırmanın çalışma grubunu, İstanbul ili Kadıköy ilçesine bağlı İlhami Ahmet Örnekal İlköğretim Okulu'nun 3. sınıf düzeyinde 9 yaş grubundaki öğrenciler oluşturmuştur. Deney ve kontrol gruplarının belirlenmesinde; 3. sınıf düzeyindeki sekiz sınıf öğretmenine, sınıflarındaki tüm öğrencileri teker teker değerlendirebilecekleri, araştırmacı tarafından bu çalışma için Türkçe'ye uyarlanan Okul Sosyal Davranış Ölçekleri verilmiştir. Sınıf içi dinamikleri ve arkadaş ilişkilerini belirlemek amacıyla tüm 3. sınıflara sosyometri uygulanmıştır. Öğretmenlerin gözlemleri yoluyla doldurdukları Okul Sosyal Davranış Ölçeklerinin sonuçlarına dayanarak, sınıflardaki öğrencilerin duygusal ve davranışsal açıdan genel değerlendirmeleri yapılmış ve bu yolla deney ve kontrol grubunun oluşturulacağı iki sınıf belirlenmiştir. Deney ve kontrol grubunu oluşturacak öğrencilerin seçiminde, Okul Sosyal Davranış Ölçeklerinin Olumsuz Sosyal Davranışlar alt ölçeği esas alınmıştır. Uygulanmış olan sosyometri sonuçları değerlendirildiğinde, elde edilen sonuçların, Okul Sosyal Davranış Ölçekleri ile belirlenen kişilerle paralellik gösterdiği gözlenmiştir. Sonuçta araştırmanın deney ve kontrol grupları için onbeşer öğrenci belirlenmiştir. Deney ve kontrol grubunda yer alan öğrencilere grup çalışması başlamadan önce ve çalışma bittikten sonra, çalışmanın etkililiğini belirlemede yardımcı olması amacıyla Piers-Harris'in Çocuklarda

Kavramı Ölçeği uygulanmıştır. Deney grubuna 9 hafta süreyle, haftada bir gün, bir ders saati boyunca (40 dakika) süren oturumlarla sosyal beceri eğitimi verilmiştir. Kontrol grubuyla, bu anlamda herhangi bir çalışma yapılmamıştır. Grup oturumları İlhami Ahmet Örnekal İlköğretim Okulu Rehberlik Servisinde gerçekleştirilmiştir. Uygulama ve verilerin toplanması aşamasından sonra, elde edilen verilerin istatistiksel çözümlemeleri yapılmıştır. Deney ve kontrol gruplarının, verilen eğitimin öncesi ve sonrasında elde ettikleri puanlarının karşılaştırılması amacıyla Okul Sosyal Davranış Ölçekleri ve Piers- Harris'in Çocuklarda Öz Kavramı Ölçeğinden elde edilen verilerine Mann-Whitney U Testi uygulanmıştır. Deney grubunun ve kontrol grubunun, öntest ve sontest verilerinin karşılaştırılması amacıyla, uygulama sonrası elde edilen puanlara Wilcoxon Eşleştirilmiş Çiftler İşaretlenmiş Sıra Sayıları Testi uygulanmıştır. Bu şekilde, denenceler doğrultusunda gruplar arasında farklılıkların olup olmadığı tespit edilmiştir. Deney ve kontrol gruplarının seçildiği sınıflara uygulanan Sosyometri ve Okul Sosyal Davranış Ölçeklerinden elde edilen puanların, sosyometri derecelemelerine göre farklılaşmasını incelemek amacıyla Kruskal Wallis H-Testinden faydalanılmıştır. Elde edilen istatistiklerin manidarlığı 0.05 düzeyinde test edilmiştir. Yapılan istatistiksel analizler sonrasında uygulamaya ilişkin bulguları şu şekilde özetleyebiliriz: 1. Yapılan grup çalışması sonrasında; deney grubunda bulunan üyelerin sontest sosyal yeterlilik (kişilerarası ilişkiler, öz denetim becerisi, akademik beceriler) puanları ile kontrol grubunda bulunan üyelerin sontest sosyal yeterlilik puanları arasında deney grubu lehine (p<.05) anlamlı bir fark vardır. 2. Deney grubunda bulunan üyelerin sontest olumsuz sosyal davranış (saldırgan-sinirli, antisosyal-agresif, yıkıcı talepkar) puanları ile kontrol grubunda bulunan üyelerin sontest olumsuz sosyal davranış puanları arasında yıkıcı-talepkar alt boyutu dışında deney grubu lehine (p<.05) anlamlı bir fark vardır. 3. Deney grubunda bulunan üyelerin sontest benlik algısı puanları ile kontrol grubunda bulunan üyelerin sontest benlik algısı puanları arasında deney grubu lehine (p<.05) anlamlı bir fark vardır. 4. Yapılan grup çalışması sonrasında; deney grubu üyelerinin öntest sosyal yeterlilik (kişilerarası ilişkiler, öz denetim becerisi, akademik beceriler) puanları ile sontest sosyal yeterlilik puanları arasında, sontest lehine (p<.05) anlamlı bir fark elde edilmiştir. Kontrol grubu için böyle bir farklılık söz konusu değildir. 5. Deney grubu üyelerinin öntest olumsuz sosyal davranış (saldırgan-sinirli, antisosyal-agresif, yıkıcı talepkar) puanları ile sontest olumsuz sosyal davranış puanları arasında, yıkıcı-talepkar alt boyutu dışında, sontest lehine anlamlı (p<.05) bir fark belirlenmiştir. Kontrol grubu için böyle bir farklılık söz konusu değildir. 6. Deney grubu üyelerinin öntest benlik algısı puanları ile sontest benlik algısı puanları arasında, sontest lehine anlamlı (p<.05) bir fark vardır. Kontrol grubu için böyle bir farklılık söz konusu değildir. 7. Yapılan grup çalışması sonrasında, deney grubunda bulunan üyelerin sosyometri derecelemelerinin, ön ve son uygulamaları arasında, son uygulama lehine anlamlı (p<.05) bir fark vardır. Kontrol grubu için böyle bir farklılık belirlenmemiştir. Yapılan araştırma sonrasında araştırmacı tarafından geliştirilmiş olan sosyal beceri eğitimine yönelik grup rehberliği programının, ilköğretim 3. sınıf düzeyindeki öğrencilerin sosyal becerilerini (sosyal yeterlilik ve olumsuz sosyal davranışlar bağlamında) ve benlik algılarını geliştirmede etkili olduğu belirlenmiştir. Bu doğrultuda, psikolojik danışma alanı için teori ve pratikte yararlı olabileceği düşünülen önerilerde bulunulmuştur. SUMMARY In this research, group counselling programme for 3rd grade students' social skills and self-perception has been developed and the effectiveness has been tested. The research is arranged according to pre-test, post-test control group experiment model and its participants were third grade students, aged nine, of İlhami Ahmet Örnekal Primary school in the distinct of Kadıköy in İstanbul. During the process of determining the experiment and control groups, the test known as School Social Behavior Scales (SSBS) was adapted to Turkish language by the researcher for this study and then were handed to eight different 3rd grade teachers to let them evaluate each of their students. Sociometry was applied to 3rd grade students with the aim of finding out the classroom dynamics and friendship relations. SSBS were filled by the teachers, supported by their classroom observations and in respect to both emotional and behavioral aspects the students were evaluated. Therefore two classrooms were chosen as the experiment and control groups. In the process of choosing these students, the subscale called as Antisocial Behavior in SSBS was taken as a basis. When sociometry results were evaluated, it was established that the results were showing similarity to the students chosen according to SSBS. As a result fifteen students were chosen for experiment and control group. Turkish version of Piers Harris' Children Self-Concept Scale was applied to the experiment and control group students both before and after the programme, to evaluate the efficacy within a period of nine weeks. Every week on a certain day and for about 40 minutes social skills education was applied to the experiment group and these meetings were held at the counselling service of the primary school. No study was done with the control group. After the application and data collecting period, the data were analyzed to compare the scores that the experiment and control group students got before and after the education. Mann Withney - U test and Wilcoxon test was applied to the data gathered by SSBS and self - concept test. By this way, whether the experiment and control groups differentiated from each other has been controlled. In order to study the differentiation in between the scores, those were gathered after the sociometry and SSBS applications on two groups the Kruskal Wallis H Test was used. The significance level for all statistics was assumed at 0.05. After the statistical analysis, the results can be summarized as follows; 1. When post-test social competence (interpersonal skills, self-management skills, academic skills) scores of experimental and control groups are compared, there is a significant difference in favor of the experimental group (p<.05). 2. In between experiment group members' post-test antisocial behavior (hostile-irritable, antisocial-agressive, distruptive-demanding) scores and the control group members', except the distruptive-demanding sub-dimension, the scores were in favor of the experimental group (p<.05). 3. The differentiation of the scores obtained from the experiment and control group at the end of the self-concept post-test scores were in favor of the experimental group members (p<.05). 4. For the experimental group, post-test social competence (interpersonal skills, self-management skills, academic skills) scores are significantly higher than pre-test social competence scores (p<.05). But for control group, there is no significant difference between pre and post social competence test scores. 5. For the experimental group, post-test antisocial behavior (hostile-irritable, antisocial-agressive) scores are significantly higher than pre-test antisocial behavior scores (p<.05). Except distruptive-demanding scores. There were no significant difference between pre and post test measures of this subscale (p>.05). But for control group, there is no significant difference between pre and post antisocial behavior test scores. 6. The experimental group members' self concept post-test scores are significantly different from pre-test scores (p<.05). But for control group, there is no significant difference between pre and post self-concept test scores. 7. At the end of the group study, during the sociometry gradings of experimental group members a difference was found in favor of the last application in comparision to the first one (p<.05). There is no significant difference in control group. As a result of this research, the group counselling programme developed by the researcher with the aim of social skills education was established that it's effective on developing 3rd grade students' social skills and self-concept. Therefore, some theoretical and practical propositions have been made which are believed to be useful for the field.
Keywords: Eğitim; Eğitim, İlk; İlk öğretim; İlköğretim; Sosyal Beceri Eğitimi