Doğal din açısından doğa ve mucize - Yılmaz, Murat (My University, 2003)
Doğal din anlayışı, Ortaçağ boyunca insan doğasını yadsımış olan Hıristiyanlığın doğal olmayan, akla aykırı olan yapısına bir tepki olarak Rönesans'ın bireycilik, şüphecilik ve insancılık eğilimleri içerisinde oluşmuştur. Rönesans'ın antikçağ araştırmalarının ve bu arada Aristoteles'in en büyük yorumcusu İbn Rüşd başta olmak üzere İslam Felsefesi ve kültürünü taşıyan eserlerin Batı dillerine tercüme edilmesi de akla uygun din arayışlarında etkili olmuştur. Özellikle stoa felsefesi'nin doğal yaşamı, doğal din anlayışının ortaya çıkışının başlarında temel referanstır. Ksenophanes ve Anaxagoras'ın Tanrı anlayışlarından önemli ölçüde etkilenmiş olan Aristoteles'in deizm'e kaynaklık eden Tanrı anlayışı'nın Rönesans dönemindeki şekli olan deizm de doğal dinle yer yer iç içe geçerek bu anlayışın oluşmasında önemli bir rol oynamıştır. Doğal din anlayışını savunan filozoflar Tanrı'nın kişi olmasını yadsımışlar O'nu evreni yaratan ama müdahale etmeyen veya evrenin kendisi olarak düşünmüşlerdir. Evrene müdahale etmeyen Tanrı anlayışının bir gereği olarak da mucizeleri doğal din anlayışının bütün filozofları reddetmişlerdir. Rönesans doğa felsefelerinin ve bilimsel paradigmalarının, özellikle de Newton'un mekanizminin etkisiyle Voltaire ve Hume, mucizeleri reddetmişlerdir. Voltaire'in mucizeleri reddedişinde çıkış noktası, Tanrı'nın kendi koyduğu yasalara -ezeli yasalarına- aykırı davranmayacağı kabulüdür. Voltaire'in bu kabulünü şöyle eleştirmek mümkündür: Tanrı'nın yasaları olduğu dorudur; ancak O'nun yasalarını, ereklerini ne kadar bilebiliyoruz? Hume'un mucizeleri reddedişinde ise, daha çok mucizeleri gördüğünü söyleyen ve bu mucizeleri aktaran insanların tanıklığına tam olarak güvenilemeyeceği kabulü yatar. Hume ve Voltaire, doğa'nın birtakım niyetlere sahip olduğu görüşündedir. Doğanın derinliğinde Tanrı'nın olduğunu düşünürsek niyetler Tanrı'nın niyetleridir; yasalar da Tanrı'nın yasalarıdır. Tanrı'nın ereklerini ne kadar bilebiliyoruz? The thought of Natural Religion was formed as a revolt against unnatural and irrational way of thinking of Christianity, which had been denying the man's nature during the Middle Ages. The tendencies like Individualism, Scepticisim and Humanism, which were brought by the Renaissance, helped this formation. Further more, the studies about the Ancient Ages and the translating the Arabic books to European languages also helped the desire of seeking Rational Religion. These books -especially the books of Arverroes, who was the greatest interpereter of Aristotle- were about the culture and the philosophy of Islam. Particularly, the thought of Natural Life of Stoa Philosophy was the source for Natural Religion. Aristotle, whom Ksenophanes and Anaxagoras's conseption of God affected, put forward a different thought of God. This was the basis of Renaissance's Deism. Renaissance's Deism and Natural Religion became parts of each other, but they were never identical. The philosophers who were the supporters of Natural Religion opposed God's being a person. They considered Him as a creator of the Universe or the Universe itself. But they claimed that God never interfered the Universe. As a result of this thought miracles were denied by the philosophers of Natural Religion. Voltaire and Hume, ignored miracles with the impact of Renaissance's philosophy and its scientific paradigms, especially of Newton's mechanism. Voltair denied miracles saying, God never conradicts his own eternal Laws. But Voltaire's this statement can be criticized. That God has His own Laws and Purposes is exactly true, but how many of them can we thoroughly know? Hume's refusal of miracles is related to another reason. He says that the witness of the people who are claiming to have seen miracles or reporting miracles cannot be trusted. But if the witness is true, Hume is wrong! Because the criticizing the casuality proves the existance of miracles. Hume and Voltaire accept Nature has some intents. If we think that the essence of nature is God, then, the intents are the God's Intents, and the Laws are God's Laws, as well. But how many of God's purposes can we know?
Keywords: Din; Din Felsefesi; Doğal dinbilim