Watson insan bakım modeli temelli stresle başa çıkma programının palyatif bakım hasta yakınlarının bakım yükü ve stres düzeyine etkisi - Durmuş, Gamze (My University, 2025)
Watson insan bakım modeli temelli stresle başa çıkma programının palyatif bakım hasta yakınlarının bakım yükü ve stres düzeyine etkisi Amaç: Bu çalışma, palyatif bakım hasta yakınlarına uygulanan Watson İnsan Bakım Modeli temelli stresle başa çıkma programının bakım yükü ve stres düzeyine etkisini belirlemek amacıyla yapıldı. Gereç ve Yöntem: Randomize kontrollü tasarım olarak yürütülen araştırma İstanbul’daki bir devlet hastanesinin Palyatif Servisi’nde yatan hastaların yakınları (power analiz n:90) ile Haziran 2024 - Eylül 2024 tarihlerinde yürütüldü. Hasta yakınları basit rastgele örnekleme yöntemiyle deney ve kontrol gruplarına bağımsız bir kişi tarafından atandı. Program, Jean Watson’ın onayı ile toplam 4 oturumdan oluşmakta olup her bir oturum 45-60 dakika olacak şekilde 4 hafta süre ile uygulandı. Araştırmada kullanılan Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ) ve Bakım Verme Yükü Ölçeği (BVYÖ), program öncesinde ve bitiminden sonra uygulandı. Veriler; tanımlayıcı istatistikler, t testi, Mann Whitney U ve Wilcoxon İşaretli Sıralar testiyle değerlendirildi. Bulgular: Program öncesi deney ve kontrol grubundaki bireylerin sosyodemografik özellikleri ve ölçek puanlarının homojen olduğu saptandı (p>0,05). Program sonrasında, deney grubunun son test puanlarında kontrol grubuna kıyasla algılanan stres düzeyi ve bakım verme yükünde anlamlı bir azalma saptandı (p<0,05). Sonuç: Uygulanan programın, hasta yakınlarında algılanan stres düzeyini ve bakım yükünü azalttığı belirlenmiştir. Program, hasta yakınlarının stresle baş etme becerilerini geliştirmelerinde ve hasta bakım sürecinde yaşadıkları yükü hafifletmelerinde etkili olmuştur. Bu nedenle programın, palyatif bakım servislerinde rutin tedavi programlarında bakım vericilere yönelik destekleyici bir müdahale olarak eklenmesi önerilmektedir. Palyatif bakım, watson insan bakım modeli, stresle baş etme

The effect of the Watson human care model-based stress coping program on the care burden and stress level of palliative care patient relatives Objective: This study was conducted to determine the effect of a stress coping program based on the Watson Human Caring Model applied to relatives of palliative care patients on caregiver burden and stress levels. Materials and Methods: The study, which was conducted as a randomized controlled design, was conducted with relatives of patients (power analysis n: 90) hospitalized in the Palliative Service of a state hospital in Istanbul between June 2024 and September 2024. Relatives of the patients were assigned to the experimental and control groups by an independent person using the simple random sampling method. The program consisted of a total of 4 sessions with the approval of Jean Watson and was implemented for 4 weeks, each session lasting 45-60 minutes. The Perceived Stress Scale (PSS) and Caregiver Burden Scale (CBS) used in the study were implemented before and after the program. Data were evaluated using descriptive statistics, t test, Mann Whitney U and Wilcoxon Signed Rank test. Results: Before the program, the sociodemographic characteristics and scale scores of the individuals in the experimental and control groups were found to be homogeneous (p>0.05). After the program, a significant decrease in the perceived stress level and caregiving burden was found in the post-test scores of the experimental group compared to the control group (p<0.05). Conclusion: It was determined that the implemented program reduced the perceived stress level and care burden of the relatives of the patients. The program was effective in improving the stress coping skills of the relatives of the patients and in reducing the burden they experienced during the patient care process. Therefore, it is recommended that the program be added as a supportive intervention for caregivers in routine treatment programs in palliative care services. Palliative care, watson human care model, coping with stress
The effect of the Watson human care model-based stress coping program on the care burden and stress level of palliative care patient relatives
Keywords: coping with stress; Palliative care; Palyatif bakım; Stres (Psikoloji); Stres yönetimi; stresle baş etme Palliative care; Stress (Psychology); Stress management; watson human care model; watson insan bakım modeli