Osmanlı’dan cumhuriyete Alanya (1908-1938) - Gönüllü, Ali Rıza (My University, 2003)
Alanya şehrinin varlığını, Eski Çağ'dan itibaren görmekteyiz. Alanya'nın bu dönemdeki ismi Korakesion (Corakesion)'dur ve Kilikya bölgesinin en önemli şehridir. Alanya, mahalli beylerden Kyr Vart'ın elinde bulunduğu sırada, Anadolu Selçuklu Sultanı I. Alâeddin Keykubât tarafından fethedilerek, Türk hakimiyetine geçti (1221). Sultan I. Alâeddin Keykubâd buraya, kendi adına izafeten, Alâiye ismini verdi. Alanya, Anadolu Selçuklu Devleti'nden sonra, bir müddet Karamanoğlu Beyliği'nin idaresi altında kaldı. Fatih Sultan Mehmed zamanında da, Gedik Ahmed Paşa tarafından alınarak, Osmanlı Devleti'nin hakimiyetine girdi (1471). Osmanlı Devleti'nin idari yapısı içinde, sancak merkezi olan Alanya, 1868 yılında, Teke Sancağı'na bağlı bir kazâ haline indirilmiştir. 1914 yılında da, Manavgat Nahiyesi ile Düşenbe Nahiyesi, Alanya Kazâsı'ndan ayrılmış ve bu iki nahiye Manavgat Kazâsı'nı teşkil etmiştir. İdari yapıdaki bu değişiklikler, Alanya Kazâsı'nın arazi miktarının ve nüfus sayısının azalmasına sebep olmuştur. Osmanlı Devleti, XX. Yüzyılın başında ciddi meselelerle karşı karşıya kalmış ve devletin içine düştüğü buhrandan, bütün Osmanlı halkı gibi, Alanya halkı da etkilenmiştir. Bunun için, bu dönemde Alanya Kazâsı'nda da bazı idari ve adli meseleler ortaya çıkmıştır. Bilhassa, tahıl kıtlığı önemli bir problem olarak görülmektedir. Bu dönemde sağlık konusunda da bazı sıkıntılar vardır. Ayrıca, modern eğitim kurumları yanında geleneksel eğitim kurumları da faaliyet göstermekteydi Alanya Kazâsı, Milli Mücadele döneminde düşman işgaline uğramamasına rağmen, yerli eşkıyanın ve Demirci Mehmet Efe'nin baskısına maruz kalmıştır. Ancak, bütün zorluklara rağmen Alanya halkı, Milli Mücadele süresince, daima Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti'nin yanında olmuş ve düşmanın vatandan atılması için, maddi ve manevi her türlü yardımı yapmıştır. İncelediğimiz dönemde mahalli idarelere bağlı kurumlar, Alanya Kazâsı'nın bazı meselelerini çözmeye çalışmışlardır. Bu dönemde Alanya halkı, tarım ve hayvancılık ile uğraşmaktadır. Bunun yanında, kara yolu olmamasına rağmen, Alanya, halâ önemli bir liman şehridir. M. Kemal Atatürk tarafından gerçekleştirilen inkılâplara, sahip çıkan Alanya halkı, cumhuriyetin ilk yıllarından itibaren; sosyal, kültürel ve ekonomik yönden önemli gelişmeler kaydetmeye başlamıştır. We have seen the existence of Alanya city since the old period. In this period, the name of Alanya was Korakesion (Corakesion) and it was the most important city of the region of Kilikya. Alanya, passed through the Türkish sovereignty by being conguered by Sultan the first Alâeddin Keykubâd when it was owned by Kyr Vart who was the one of local rulers (1221). Sultan the first Alâeddin Keykubâd gave the name which was called Alâiye to this place as the nominal of his own name. Alanya, a space of time, remained under the administration of Karamanoğlu Principality after the State of Anatolian Seljuk. In Conguered Sultan Mehmet's time it passed through the domination of Ottoman Empire by being taken Gedik Ahmed Paşha (1471). In the administrative structure of the Ottoman State, Alanya, which was flag center, had been caused to descend to the situation of a district which was dependent on the Flag of Teke in 1868. In 1914 the townships of Manavgat and Düşenbe had been seperated from the district of Alanya and these two townships had been formed the district of Manavgat. These changes in the administrative structure had been caused the decrease of population and the land quantity of Alanya township. Ottoman Empire, aroud the twentieth century, had remained face to face with the serious affairs and the people of Alanya had also effected from the crisis the state had fallen into as the whole people of Ottoman. Therefore, in this period, some of the administrative and judicial affairs had appeared in the district of Alanya. Especially the dearth of cereal was seen as the serious problem. In this period, there were also some of discomforts in the subject of health. Besides, the traditional education association has presented activity by the modern education association. The township of Alanya had been subjected to the pressure of Demirci Mehmet Efe and local brigand in spite of not causing to be occupied the enemy in the period of National Struggle. On the other hand, in spite of all difficulties, the people of Alanya, during the National Struggle, always had been at the Turkish Grand National Assembly side and come to the whole aid of material and moral for sending away the enemy from the motherland. In the period we studied, the association, which was dependent on local administration, had tried to solve some of the problems of Alanya township. In this period, the people of Alanya have worked with agriculture and cattle-dealing. Nevertheless, in spite of not being overland route, Alanya is still an important harbor city. The people of Alanya, who claims ownership of the revolutions that has been realized by M. Kemal Atatürk, have started to make important social, cultural and economical developments since the first years of Republic.
Keywords: Alanya(Türkiye)_Tarih_1908-1938; Cumhuriyet dönemi; Tarih; Türkiye