Gebze’de çalışan ai̇le heki̇mi̇ ve ai̇le sağliğı elemanlarının gıda takvi̇yeleri̇ İle İlgi̇li̇ bi̇lgi̇, tutum ve davranışları - ÖZAYDIN, AYŞE NİLÜFER (My University, 2022)
Food Supplements(FS) were defined in ‘Turkish-Food-Codex-Supplementary-Food-Communique” in Turkey(2013). News about FS-usage during pandemic have been spread in community It was aimed to determine the prevalence of FS-usage of primary health care personnel in a district, in 2021 and their knowledge, attitude and practice about FS. In this cross-sectional study, data was collected by face to face in the 24 Family-Health-Centre in Gebze/Kocaeli(N:216). Ethical approval was obtained from Ethics-Committee (04.06.2021/09.2021.700), Kocaeli Provincial Health Directorate, and the informedconsent of the participants was taken. The data was analyzed in SPSS. The statistical significance level was accepted as p<0,005. Eighty family-physicians(FP) and 96 family-health-workers(FHW) were interviewed (response rate:81,5%). 72,7% of the participants were women. The average-age of them was 40,61±8,18 years (n:176). The prevalence of FS use was 51,3% in FPs and 47,9% in FHW. Among the users, %85,4 of FPs and %58,7 of FHW, declared to recommend FS. FSs have been used by 32,2% of users every day. The aim of FS-usage was declared to strengthen their immune system by 82,8% and to protect themselves from covid-19 by 27,6% of FS-users. About the effects of FS; 77,0% of FS-users indicated their satisfaction, only 4,6% of them stated side-effects. The most used FSs during pandemi were vitaminD, multivitamin-mineral, vitaminC, vitaminB12, (respectively 31,8%, 24,4%, 18,8%, and 17,6%), and the least ones were niacin, protein-powders, vitaminA and vitaminE (respectively 0,6%, 1,1%, 1,1%, 1,1%). The median FS-knowledge-score(FSKS) of participants was 50,0 (range:0-90); the FP’s was 60,0 (range:0-90), and FHW’s was 40,0 (range:0-80) (p:0,0001). Men had higher FSKS than women (medianmale:60,0, median famale:50,0) (p:0,002). As the time-spent in the profession increased, FSKS decreased(r:-0,210, p:0,005) while as the weekly exercise time increased FSKS increased (r:0,162, p:0,031). We found that half of the participants used any kind of FS during pandemic, most users had a positive-effect, and majority of FP-users recommended the use of FS to their clients. The reverse relationship between time-spent in profession and FSKS has revealed the need for in-service training about FS.

Türkiye’de gıda takviyeleri (GT), 2013’te “Türk Gıda Kodeksi Takviye Edici Gıdalar Tebliği’nde tanımlanmıştı. Özellikle covid-19 pandemisinde, GT kullanımlarına ilişkin farklı çalışmalar yayınlanmıştır. Araştırmamızda Kocaeli/Gebze’deki Aile Sağlığı Merkezleri’ndeki (ASM) aile hekimleri ve aile sağlığı elemanlarının 2021’deki GT kullanım prevalansları, GT ile ilgili bilgi, tutum ve davranışları araştırılmıştır. Yöntem: Kesitsel bu araştırmada, 24 ASM’deki çalışanlar (N=216) ile, maske-mesafe-hijyen koşullarında, yüz-yüze görüşülerek veri toplanmıştır. Marmara Üniversitesi Etik Kurulu’ndan (04.06.2021/09.2021.700), Kocaeli İl Sağlık Müdürlüğü’nden araştırma izinleri, katılımcılardan da bilgilendirilerek onamları alınmıştır. Araştırmanın verileri SPSS’de değerlendirilmiştir. İstatistiksel anlamlılık düzeyi olarak p<0,005 kabul edilmiştir. Bulgular: Araştırmada 80 aile hekimi, 96 aile sağlığı elemanıyla görüşülmüştür (yanıtlama oranı: %81,5). Katılımcıların %72,7’si kadındı. Katılımcıların yaşları 40,61±8,18 yıldı (n=176). GT kullanım prevalansı aile hekimlerinde %51,3, aile sağlığı elemanlarında %47,9 idi. Aile hekimlerinin %66,3’ü, aile sağlığı elemanlarının %35,4’ü hastalarına GT öneriyordu. GT kullanan aile hekimlerinden %85,4’ü, aile sağlığı elemanlarından %58,7’si GT kullanımını öneriyordu. Kullananların %77,0’si GT kullanımından memnuniyet, sadece %4,6’sı olumsuz etki deneyimlediğini belirtmiştir. GT kullanıcılarının %82,8’i bağışıklığı güçlendirmek, %27,6’sı covid-19’dan korunmak için kullandığını belirtti. GT kullananların %32,2’si hergün kullanıyordu. Katılımcılar son bir yılda (pandemide) en çok vitamin D, multivitamin-mineral, vitamin C, vitamin B12 kullanırlarken (sırasıyla %31,8, %24,4, %18,8, %17,6), niasin, aminoasit-protein tozları, vitaminA, vitaminE’yi ise en az kullandıklarını beyan ettiler (sırasıyla %0,6, %1,1, %1,1, %1,1). Katılımcıların GT bilgi puanlarının medyanı 50,0’dir (range:0-90). Aile hekimlerinin 60,0 (range:0-90), aile sağlığı elemanlarının 40,0’tı (range:0-80) (p:0,0001). Erkekler kadınlardan daha fazla GT bilgisine sahiptiler (medyanerkek:60,0, range:0-90, medyankadın: 50.0, range:0-90) (p:0,002). Meslekte geçen süre arttıkça GT bilgi puanları azalırken (r:- 0,210, p:0,005), haftalık egzersiz süresi arttıkça GT puanının arttığı saptandı (r:0,162, p:0,031). Sonuç: Araştırmamızda Gebze’deki ASM’lerde çalışanların yarısının pandemi süresince herhangi bir GT kullandığı, kullananların %77,0’si olumlu etki gördüğünü ve kullanan aile hekimlerinin çoğunluğunun GT kullanımını başvuranlarına önerdiği saptanmıştır.Meslekte geçen süre uzadıkça GT bilgisinin azalması periyodik olarak GT kullanımı ile ilgili hizmetiçi eğitim ihtiyacını ortaya koymuştur.
Knowledge, Attitude and Practice of Health Workers Working in Primary Health Care Centres in a District About Food Supplements
Keywords: Tıp; Dahili Tıp Bilimleri; Halk Sağlığı; Sağlık Bilimleri; Medicine; Internal Medicine Sciences; Public Health; Health Sciences; Klinik Tıp (MED); Klinik Tıp; SAĞLIK BAKIM BİLİMLERİ VE HİZMETLERİ; TIP, GENEL & DAHİLİ; Clinical Medicine (MED); CLINICAL MEDICINE; HEALTH CARE SCIENCES & SERVICES; MEDICINE, GENERAL & INTERNAL; Tıbbi Terminoloji; Tıbbi Sekreterlik ve Transkripsiyon; Sağlık Bilgi Yönetimi; Sağlık Meslekleri (çeşitli); Genel Sağlık Meslekleri; Gözden Geçirme ve Sınav Hazırlığı; Patofizyoloji; Liderlik ve Yönetim; Temel Bilgi ve Beceriler; Toplum Sağlığı ve Evde Bakım; Bakım Planlaması; Değerlendirme ve Teşhis; Dahiliye; Sağlık Politikaları; Aile Sağlığı; Tıp (çeşitli); Genel Tıp; Medical Terminology; Medical Assisting and Transcription; Health Information Management; Health Professions (miscellaneous); General Health Professions; Review and Exam Preparation; Pathophysiology; Leadership and Management; Fundamentals and Skills; Community and Home Care; Care Planning; Assessment and Diagnosis; Internal Medicine; Health Policy; Family Practice; Medicine (miscellaneous); General Medicine; Gıda Takviyesi; Besin Takviyesi; Vitamin; Mineral; Aile Hekimi; Aile Sağlığı Çalışanı; Food Supplement; Nutritional Supplement; Family-Physician; FamilyHealth-Workers