Mehmet Akif Ersoy’un safahat isimli eserindeki ahlak anlayışı ile ilgili görüşleri - Aktaş, Fatma Sultan Yazıcı (My University, 2007)
MEHMET AKİF ERSOY’UN SAFAHAT İSİMLİ ESERİNDEKİ AHLÂK ANLAYIŞI İLE İLGİLİ GÖRÜŞLERİ Bir milletin gelişebilmesi, varlığını sürdürebilmesi ve her alanda söz sahibi olabilmesi için milli ve dini değerlerine sahip çıkması gerekir. Türk milletinin tarihinde geleceğine yön vermiş pek çok şahsiyet olmuştur. Mehmet Akif Ersoy milletimizin milli ve dini değerlerini ön plana çıkaran önder bir kimliktir. Tüm şiirlerini topladığı Safahat isimli eserinde Akif’in fikirleri hâlâ güncelliğini korumaktadır. Bu eserde, yetiştirilecek nesillerin eğitiminde yol gösterecek ahlâkî ilkeler mevcuttur. Tezimizin konusunu da bu ahlâkî ilkeler oluşturmaktadır. İnsanların kendilerini ve çevrelerindekileri etkileyecek ahlâk ilkeleri Ferdî Ahlâk; aile hayatıyla ve ailedeki eğitimle ilgili ahlâk ilkeleri Ailevî Ahlâk ve bütün bir sosyal hayatı etkileyecek olan ahlâk ilkeleri de Toplumsal Ahlâk başlıklarında incelenmiştir. Konusu Safahat’ta bulunan ahlâk ilkeleri olan tezimizin birinci bölümünde şairimizin hayatı, yetişmesinde çok büyük emeği olan ailesi, memuriyet hayatı, Mısır’a gidişi, savaş yıllarındaki tutumu ve eserleri kısaca anlatılmıştır. Bu bölümde Akif’i eğiten, O'nun yetişmesinde etkisi olan her neden incelenmiştir. Çünkü asıl konumuz olan Safahat’ın içeriğinde bulunan ahlâk ilkeleri hangi sosyal ve psikolojik yapının ürünü olduğunu ortaya koymak gerekmektedir. İkinci bölümde Safahat’ın yazıldığı devrin genel durumuyla, Akif’i yetiştiren hocalar ve şairimizin okuduğu kitaplar anlatılmıştır. Yenilik adına kendi

değerlerinden vazgeçen milletlerin durumlarının acınası bir hal almasını sürekli anlatan Mehmet Akif, kendi yaşadığı devrin durumunu yansıtmaktadır. Bizim de bu tarihi süreci özet olarak almamız, Safahat’ın felsefesini oluşturan etkenleri göstermek istememizdendir. Son bölümde, Safahat’taki ahlâk ilkeleri, yukarıda da belirttiğimiz üzere ferdî, ailevî ve toplumsal olarak gruplandırılacak şekilde işlenmiştir. Çalışmamızda bu ilkeler, çocukların eğitimine yön verecek, insanî ilişkileri düzenleyecek şekilde anlatılmıştır. Son derece modern bir bakış açısıyla şiirlerinde hâlâ güncelliğini koruyan bu ilkeleri işleyen Akif, milletimizin yapısına uygun, oldukça güzel tespitlerde bulunmuştur. Zaman meydan okuyan bu eserdeki tarihi tecrübelerden ve eğitim felsefesinden faydalanmak gerekmektedir. Milletimizin yarınlara güvenle bakabilmesi ve yapılan hataların tekrarlanmaması için bu şarttır. Bu sebeple çalışmanın geliştirilmesi gerekmektedir. Faydalı olmasını temenni ediyoruz. ABSTRACT MEHMET AKİF ERSOY’S ETHIC INTELLIGENCE AT SAFAHAT A nation needs to embosom it’s nation and religious values to develop, continue to exist and be influential in every field. There are several personalities during Turkish history, who directed the future. Mehmet Akif Ersoy is a leading personality, who signified our nation’s national and religious values. His ideas stil live in his work, called Safahat, in wich he collected all his poems. This work contains leading moral principles about education of growing new generations. Topic of our thesis consists of these moral principles. These principles were examined under there title. These are; moral principles, which effect the person and people around him/ her, are personel morality, principles about family life and education in family, and principles that influence all the social morality. In the first section of our thesis, whose theme is in Safahat, life of our poet, his family,that had great effort in his growth, his official life, his journey to Egypt, his attitude during war years and his works were explained. In this section, every reason, which was effective in his growth, was studied. Because our main topic, the moral principles is in Safahat, it is necessary to reveal that what kind of social and psychological structure’s production these principles are. In the second section the general situation of the era, in which Safahat was written, the teachers that raised Akif and books that he read were mentioned. Mehmet Akif, who continously explained the deteriorating situation of nations, which abandoned their real values for the sake of innovation, reflected the situation of the era he lived in. The reason why we took this historical process as a summary is that we want to show the factors shaping the philosophy of Safahat. In the last section, the moral principles in Safahat were examined by seperating them into groups as personal, domestic and social as we mention before. In our work, these principle were stated in a way that they will guide the education of children and regulate the relation ship among people. With an extremely modern view, Akif, who worked these living principles, found out pretty good determinations and appopriate for our nations. It is necessory to benefit from historical and philosophical experices in this enduring work. This is really important for our nations to look ahead confidently and not to repeat the mistakes done before. Because of this, it is necessory to develop the study. We hope it will be beneficial.
Keywords: Din Eğitimi; Mehmet Akif Ersoy_Ahlak; Safahat