Ödemiş ipeği ve kaftanın dijital ortamda buluşturulması - ÖZDEMİR UYSAL, BAŞAK (My University, 2021)
Somut olmayan kültürel miraslar arasında yer alan geleneksel dokumalar ve bu dokumalardan elde edilen geleneksel giysiler birer nesne olmanın ötesindedir. Geleneksel dokumalar ve giyim-kuşam biçimleri, toplumları toplum yapan en önemli özelliklerden gelenek ve göreneklerin, en iyi biçimde yansıtılmasında önemli bir unsurdur. Aynı zamanda, üretildiği ve kullanıldığı dönemin sanat anlayışını da yansıtarak yapılan birçok araştırmaya konu olma özelliğini de taşımaktadır. Dünyada olduğu gibi ülkemizde de kaybolmaya yüz tutmuş birçok kültürel miras bulunmaktadır. Anadolu’da kültürel değerler arasında yer alan geleneksel dokumacılık ve geleneksel giyim kültürünün günümüzde azalmasının en önemli sebeplerinin; değişen yaşam biçimi, gelişen teknoloji, hammadde üretiminin azalması ya da üretimin yapılamıyor olması, ihtiyaç ve gereksinimlerin değişmesi gibi birçok etken olduğu bilinen bir gerçektir. Günümüzde varlığını sürdürememiş ancak etkin oldukları dönemlerde yüksek değere sahip birer sanat eseri niteliğinde olan dokumalar ve bu dokumalardan hazırlanan, giyim-kuşam özellikleri taşıyan kültürel miras nesnelerinin geçmişten günümüze yok oluşlarını durdurmak, yeniden canlandırmak veya sürdürebilirliğini sağlamak adına gerek yerel yönetimler gerekse özel ve kamu kuruşlarının yaptıkları faaliyetler göz ardı edilmemelidir. Akademik çalışmaların yanı sıra bireysel ya da kurumsal olarak yürütülen üretim odaklı projeler, sanatsal bakış açılarıyla kaybolmaya yüz tutmuş pek çok geleneksel dokuma ve giyim kuşam kültürünü günümüze ve gelecek kuşaklara taşımak için özveriyle faaliyetlerini sürdürmektedir. Üretildikleri bölgenin ismiyle anılan geleneksel bez dokumalarından olan Ödemiş İpeği, günümüzde sayıları son derece azalmış olan dokuma tezgâhlarında el dokuması olarak Ödemiş’te üretilmektedir. Bu çalışmada; Osmanlı saraylarında gücün, sosyal statünün sembolü olan kaftan ile her dönem varlığını sürdürmüş Ödemiş İpekli Dokumaları bir bütünlük içerisinde ele alınmıştır. Kaftanın güçlü formu Anadolu’nun zarif ipeklisi ile bütünleştirilerek yok oluş sebebi olarak gösterilen günümüz teknolojik gelişmesinden yararlanılarak, giyilebilir sanat anlayışı ile dijital ortamda yapılan “Dijital ile Varoluş- Existence with Digital” kapsül koleksiyon ile geleceğin diliyle sunulmaktadır.

Traditional weavings, which are among the intangible cultural heritages, and the traditional clothes obtained from these weavings are beyond being objects. Traditional weavings and clothing styles are an important element in reflecting the traditions and customs, which are among the most important features that make societies society, in the best way. At the same time, it has the feature of being the subject of many researches, reflecting the artistic understanding of the period in which it was produced and used. As in the world, there are many cultural heritages that are on the verge of disappearing in our country. The most important reasons for the decline of traditional weaving and traditional clothing culture, which are among the cultural values in Anatolia, are; It is a known fact that there are many factors such as changing life style, developing technology, decrease in raw material production or inability to produce, changes in needs and requirements. In order to stop the disappearance of cultural wearable heritage objects made out of weavings from the past to the present and to revive or to ensure their sustainability, weavings which have not preserved their existence today but which had the quality of works of art with high value in their active periods and which had clothing features, the activities of local administrations, private and public institutions cannot be ignored. In addition to academic studies, individual or institutional production-oriented projects continue their activities devotedly to carry many traditional weaving and clothing cultures, which are about to disappear with artistic perspectives, to the present and future generations. Ödemiş Silk, which is one of the traditional cloth weavings named after the region where they are produced, is produced in Ödemiş as hand-woven on looms, which are rare today. In this study; The caftan, which is the symbol of power and social status in the Ottoman palaces, and Ödemiş Silk Weavings, which have continued their existence in every period, have been handled in integrity. The strong form of the caftan is integrated with the elegant silk of Anatolia and is presented in the language of the future with the capsule collection "Existence with Digital" made in digital environment with the understanding of wearable art, making use of today's technological development, which is shown as the cause of extinction.
Keywords: Geleneksel Dokumalar; Ödemiş İpeği; Kaftan; Dijital Tasarım; Giyilebilir Sana; Traditional Weaving; Ödemiş Silk; Digital Design; Wearable Art