İlköğretim I. kademe türkçe ders kitaplarında değerlerin incelenmesi - Sezer, Özgen (My University, 2005)
lkögretim 1. kademe Türkçe Ders Kitaplarında Degerlerin _ncelenmesi Ders kitabı belli ölçülere göre incelendikten sonra belirli bir okul, sınıf ve ders için ögretmen ve ögrencilere temel kaynak olarak önerilen bir kitaptır. Ders kitabı bir egitim ögretim aracıdır. Ancak Amerika Birlesik Devletleri nde yapılan bir arastırmaya göre bir ders saatinin% 80 ni ders kitabı ve ders kitabı ile ilgili etkinliklerle harcanmaktadır. Bugün ülkemizde zorunlu egitimin 1. sınıfından 5. sınıfa kadar olan bölümünde yaklasık 10 milyon ögrenciyi direk etkilemektedir. Ders kitaplarının degerlendirilmesinde belirli ölçüler bulunmaktadır. Bu ölçülerden biri de Türk Milli Egitimi amaçlarını, bir baska ifadeyle Türk Milli Egitimi' nin degerlerini kitaplar aracılıgı ile ögrencilere iletmektedir. Yapılan arastırmada Türk Milli Egitim Sisteminin kendi degerlerini, ders kitaplarda ögrencilere aktarıp aktarmadıgı, aktarıldı ise ne kadar aktardıgı amaçlanmaktadır. Bu amaç çevresinde, belirlenen degerlerin ders kitaplarında 1. sınıftan 5. sınıfa kadar sınıflara, yayınevlerine ve basım yıllarına göre farklılasıp farklılasmadıgına cevap aranmaktadır. Tarama yaklasımı olarak düzenlenen arastırmanın evreni, _stanbul ilinde random olarak belirlenen 10 okuldan alınan devlet tarafından dagıtılan toplam 15 ders kitabı ve bu ders kitaplarında yer alan 611 metindir. Ders kitapları, Milli Egitimin genel amaçlarında ifade edilen tanımların deger haline dönüstürülmesi ile elde edilen Degerler _nceleme Formu ile incelenmistir. Degerler _nceleme Formu 'nda yer alan 40 ayrı deger örneklem grubundaki metinlere uygulanmıstır. Arastırmanın amacına göre, belirlenen degerlerin ders kitapların ne kadar yer alıp almadıgını belirlemek amacıyla standart sapmaları ve frekans degerleri hesaplanmıstır. Bu degerlerin sınıf seviyeleri, basım yılları ve yayınevleri ile iliskili olup olmadıgını bulmak amacıyla da ki kare istatistik teknigi kullanılmıstır. Yapılan arastırma sonucunda ders kitaplarında yalnızca birkaç degere agırlık verildigi, belirlenen degerlerin çoguna ders kitaplarında %1- 5 arasında degisen oranlarla rastlandıgı görülmektedir. _ncelenen degerlerin 1., 2. 3. sınıflarda daha çok aile ve doga kavramı ile ilgili degerlerin, 4. ve 5. sınıflarda ise bilgi, sanat gibi soyut ii kavramları içine alan degerler yogunlasmıstır. Yurt sevgisi ve Türk Milletini yücelten Türk büyükleri ile ilgili degerler ise bütün sınıflarda yogun olarak islenmistir. Tarihi eserler, tutumluluk, sanatçılar ve bilginleri içine alan degerler ise bütün sınıflarda yok denecek kadar az islenmistir. Arastırmanın sonucunda Talim Terbiye Kurulu' na, kitap incelemedeki ölçütlerini belirlerken arastırmanın sonuçlarını dikkate almasını ve daha özenli eleme yapmasını, Yayınevlerine, ders kitaplarının ögrenciler üzerindeki etkisini daha çok dikkate almasını ve programın felsefesini özümsemis ekiplerle çalısmasını, ders kitabı yazanlara ders kitaplarını hazırlarken birkaç temayla sınırlı kalınmamasını, ders kitaplarında kullandıkları metinleri daha özenle seçmeleri önerilmistir. iii RESEARCH OF VALUES _N TURKISH COURSEBOOKS AT 1st DEGREEIN PRIMARY EDUCATION Course book is the general name of resource boks for teachers and students which is writteen by an expert or exprencied instructors in order to use in a certain school, class and lesson. Course books are the mostly used instructing means by students in order to learn certain topics According to a research made in U.S.A. & 80 of a lesson in spent with course book and activities related with course books. Today in our country, course books are the ınstructing means which are affecting nearly 10 million students directly in compulsory educatıon from 1st grade to 5th grade as well. The research of course books used in state schools changes according to the aim. In this research course books are investigated through the values handled in texts. As known the aims of Turkısh Natıonal Educatıon, in another uttarance, values of Turkısh Natıonal Education are conducted to students through the course books. Our research's aim is to indicate if or not these values are conducted to students. IF they are contucted, how much this is applied. Apartly, for the same aim, ıt is searched how these values differentiate from1 st grade to 5 th grade according to grades, publishing houses and publication years. The universe of the research which is made by text scanning model is, schools which are destermined randomly in _stanbul, 15 course books which are distributed to these scholls by state and 611 texts in these course books. Course books were investigated with Values Research form which is developed by changing definitions expressed in Natıonal Education's general aims into values. 40 different values in Values Research From were applied to texts in sample group. Gained dotas were worked according to research aim for determining in mhat amount these values exist in course books. Their Standard deuiations ond frequency values are calculated. In order to find ıf these values related to grade leuels, publication years and publishing houses , square statistics technique was used. As a result of the research, ıt is seen that only a few values are mentioned densely. And their frequency is between %1 -5 . In 1., 2., 3. grades values are mostly about family iv and nature concepts. In 4. and 5. grades values are generally about knowledge, art and such

concepts. Values related to state men who exalted Turkısh Natıon and values related to cuontry love are worked densely. Values about Historıcal Works., being economical, artısts and scholors are worked so little as if they aren't worked. By looking the results of the research in the frame of gathered datas. Suggestions are brought to Talim Terbiye Kurulu, Publishing houses, course books writers . I _
Keywords: Dil ve edebiyat; Eğitim; İlk öğretim; İlkokul konuları; Türkçe Eğitimi