Çağdaş sanat ve ekosistem - Uysal, Halil Fırat (My University, 2009)
ZET...............................................................................................................................v SUMMARY.....................................................................................................................vi GİRİŞ...............................................................................................................................1 1. KONUYLA İLGİLİ KAVRAM ve TANIMLAR.........................................................5 1.1. Doğa.......................................................................................................................5 1.2. Çevre......................................................................................................................7 1.3. Ekoloji....................................................................................................................9 1.4. Ekosistem ve Biyolojik Çeşitlilik........................................................................11 1.5. Habitat ve Peyzaj.................................................................................................13 2. ÇAĞDAŞ ÇEVRESEL SANAT KAVRAMI ve GELİŞİM SÜRECİ.......................16 2.1. Kapsayıcı Bir Tanım Olarak Çevresel Sanat Kavramı........................................17 2.2. Günümüz Çevresel Sanatına Geçiş Sürecinde Doğa ve Sanat İlişkisi.................19 2.2.1. Robert Smithson............................................................................................21 2.2.2. Michael Heizer..............................................................................................23 2.2.3. Walter de Maria.............................................................................................25 2.2.4. Richard Long.................................................................................................26 2.2.5. James Turrell.................................................................................................28 2.2.6. Christo...........................................................................................................30 3. ÇAĞDAŞ SANAT VE EKOSİSTEM İLİŞKİSİ........................................................34 3.1. Çevresel İyileştirme Olarak Sanat........................................................................37 3.1.1. Jackie Brookner.............................................................................................38 3.1.2. Agnes Denes.................................................................................................41 3.1.3. Helen Mayer Harrison ve Newton Harrison.................................................46 3.1.4. Alan Sonfist...................................................................................................49 3.1.5. Patricia Johanson...........................................................................................51 iii 3.1.6. Oerliker Park.................................................................................................55 3.2. Bilim ve Sanatın Çevresel İşbirliği......................................................................56 3.2.1. Natalie Jeremijenko.......................................................................................56 3.2.2. Mel Chin.......................................................................................................61 3.2.3. Brandon Ballangée........................................................................................65 3.2.4. Olafur Eliasson..............................................................................................69 3.3. Sanatsal ve Toplumsal Bir Organizma Olarak Eko-Aktivizm.............................70 3.3.1. Joseph Beuys.................................................................................................71 3.3.2. Hans Haacke..................................................................................................75 3.3.3. Mierle Laderman Ukeles...............................................................................79 3.4. Doğada Sanat – Art in Nature..............................................................................84 3.4.1. Alfio Bonanno...............................................................................................84 3.4.2. Andy Goldsworthy........................................................................................88 3.4.3. Patrick Dougherty.........................................................................................92 3.4.4. David Nash....................................................................................................95 3.4.5. Sanfte Strukturen...........................................................................................96 4. EKOLOJİK SANATIN KURUMSAL GELİŞİMİ.....................................................98 4.1. Ocean Earth Development Corporation...............................................................99 4.2. TICKON (Tranekaer International Centre for Art and Nature)...........................99 4.3. Hassas Ekolojiler Sergisi....................................................................................100 4.4. Ecoartspace........................................................................................................100 4.5. Greenmuseum....................................................................................................101 4.6. Seattle Sanat Müzesi Olympic Heykel Parkı.....................................................101 4.6. Sanart.................................................................................................................103 SONUÇ.........................................................................................................................104 KAYNAKÇA................................................................................................................107 iv

Bu çalışmada, çağdaş sanatın ekosistemle ilişkisi; doğanın materyal, mekân ve anlam olarak sanata dönüşümü bağlamında incelenmiştir. Öncelikle, konuyla ilgili kavram ve tanımlara yer verilmiş, ardından çağdaş çevresel sanat kavramı ve 1960’lardan itibaren gelişim süreci, kavramın çıkış noktası kabul edilen arazi sanatı akımının önemli sanatçı ve eserleri ele alınmıştır. Tahrip olmuş ekosistemlerde, çevresel bir iyileştirme aracı olarak sanatın kullanılmasına dair örnekler veren Harrison çifti, Brookner, Denes, Sonfist, Johanson gibi sanatçıların doğal ekosistemlerde ya da kentsel alanlarda gerçekleştirdikleri projeler, doğadan kopan modern insanı, doğayla yeniden ilişki kurmaya davet etmektedir. Bu sanatçılar, çevresel bozulmaya dikkat çekmek ve ekosistemlerin doğal döngülerine yeniden kavuşmalarını sağlamak amacıyla, kent merkezindeki bir parkı ya da rehabilite edilen bir gölü sanatlarına mekân olarak seçmişlerdir. Öte yandan, Jeremijenko, Ballagnée, Chin gibi sanatçılar ise, estetik kaygının yanı sıra, toplumda ve bireylerde çevresel bilinç oluşturma amacı taşıyan projelerinde, çevrebilimi, mühendislik, botanik, biyoloji, zooloji gibi bilim dallarından destek almışlardır. Bu çalışmalarla sanatçılar, teknoloji ve sanatın ekolojik sorunların çözümü için son derece başarılı işbirliği örnekleri ortaya çıkarabileceğini göstermektedirler. Toplumsal yapının iyileşmesine dair harekete geçen, sanat ve yaşamın karşılıklı ilişkisini sanatlarının merkezine yerleştiren Beuys, Haacke ve Ukeles gibi aktivist sanatçıların işlerinin incelenmesinin ardından, sanatlarını doğal çevrelerde ve doğal unsurlar ile oluşturan Bonanno, Goldsworthy, Nash ve Dougherty gibi isimlerin eserleri ele alınmıştır. Son olarak sanat ve ekosistem ilişkisinin kurumsal bazda ilerlemesine katkıda bulunan oluşumlar incelenmiştir. Günümüzde gerek sanatçılar gerek konuyla ilgili kurumlar; insan ve doğa ilişkisini insan merkezli bir anlayıştan doğa merkezli bir anlayışa doğru genişletmişlerdir. Böylece 1960’larda çağdaş anlamda sanat – doğa ilişkisi günümüzde ekolojik duyarlılığa sahip bir sanat anlayışına dönüşmüştür. SUMMARY In this study, contemporary art’s relation with the ecosystem is analyzed as nature’s turning into art in terms of material, place and content. First of all, mentioning the terms and definitions of the subject, contemporary environmental art concept and its progression beginning from 1960s, the outstanding artists and works of land art movement which is considered as the point of origin of this concept are discussed. The projects carried out by the artists like Harrisons, Brookner, Denes, Sonfist, Johanson that offer examples of use of art as an environmental healing aid in the natural ecosystems or urban areas, invite modern people who are broken away from the nature to reconnect to it. These artists choose a park in the city center or a lagoon being restored, as a place for their artwork, to draw attention to the environmental destruction and to restore the ecological cycle. On the other hand, the artists like Jeremijenko, Ballagnée, Chin; besides their esthetic concern, draw upon some fields of science like biology, zoology, botanic, engineering and ecology to build an ecological concern in society and individuals. In these works, artists offer examples of how technology and art can successfully cooperate. After examining the works of the activist artists like Beuys, Haacke and Ukeles who took action for the restoration of social structure and put the art – life relation in the heart of their art works, the works of Bonanno, Goldsworthy, Nash and Dougherty that perform their art in natural environment and with the natural materials are studied. Finally, formations that contribute to art and ecosystem relation to improve institutionally are researched. Today both the artists and the institutions involved in this subject, broaden the human – nature relation from human based perception to nature based perception. Thus, the art – nature relation in contemporary sense in 1960s turned into an art conception that has an ecological sensitiveness at the present time.
Keywords: Ekosistem; Heykel; Sanat; Sanat_Mekan