II. Meşrutiyet’ten cumhuriyet’e kızların eğitimi - Erdem, Yasemin Tümer (My University, 2007)
Tanzimat dönemine kadar kızlar, sadece sıbyan mekteplerine gitme imkânına sahipti. Đlk defa ilköğretim seviyesi üzerinde eğitim sansını 6 Ocak 1859 tarihinde Cevri Kalfa Đnas Rüsdiyesi’nin açılmasıyla elde etti. Ancak aileler kızlarını, öğretmenlerinin erkek olması sebebiyle bu okula göndermek istemedi. Bunun üzerine 1870’te kız okullarına öğretmen yetistirmek üzere Darülmuallimât açıldı. Tanzimat Dönemi’nde kız çocukları için meslek eğitimi veren okullar da açıldı. 1869 yılında Mithat Pasa tarafından ilk kız sanayi mektebi açıldı. Gördüğü rağbet üzerine yatılı hale getirilen Kız Sanayi Mektebi’ni 1884 yılında Dersaadet Neharî Kız Sanayi Mektebi ve 1890 yılında Üsküdar Kız Sanayi Mektebi izledi. II. Mesrutiyet Dönemi’ne gelindiğinde kızlar için eğitim ve öğretimin her kademesinde önemli gelismeler oldu. 1910-11 eğitim öğretim yılında Leylî Kız Sanayi Mektebi bünyesinde, tasradaki kız okullarına öğretmen yetistirmek üzere Leylî Darülmuallimât açıldı. Aynı yıl kızlar için ilk defa Đnas Đdadisi eğitim-öğretime basladı. Ancak bu okul 1913 yılında sultaniye çevrildi. Açılan ilk kız sultanisini 1915 yılından sonra Selçuk Hatun, Çamlıca, Erenköy ve Kandilli inas sultanileri takip etti. 1913 yılında çıkarılan Tedrisât-ı Đbtidâiye Kanun-ı Muvakkati ile rüsdiyeler ibtidailerle birlestirildi. “Mekâtib-i Đbtidâiye” denilen 6 yıllık okullar haline getirildi. Yine II. Mesrutiyet Dönemi’nde kız okullarına öğretmen yetistiren Darülmuallimât’ta önemli gelismeler meydana geldi. Đstanbul Darülmuallimâtı’nın yanı sıra çesitli vilâyetlerde Darülmuallimâtlar açıldı. 1914 yılında Đstanbul Darülmuallimâtı’nın âlî sınıfı “Đnas Darülfünunu” adıyla açıldı. Böylece kızlar ilk defa yüksek öğrenim hakkını elde etti. Ancak Đnas Darülfünunu 1918-19 eğitim-öğretim yılında Đstanbul Darülfünunu’nun binasına tasınarak kapatıldı. Kız öğrencilerin erkeklerle aynı binada eğitim almaları, karma eğitime doğru önemli bir adım oldu. 1922 yılında karma eğitime geçilmesiyle kızlar Tıp Fakültesi’ne de kabul edildi. Tanzimat’tan itibaren kadının statüsünde arzu edilen değisim zamanla gerçeklesti. Kadınlar pek çok kazanımlar elde etti. Bu kazanımların en önemlisi eğitim alanında oldu. Cumhuriyet Dönemi’nde kızların eğitimi konusunda yapılacak tüm girisimlere zemin hazırladı.

Until the period of ‘Tanzimat’, girls were going to ‘sıbyan’ schools. They got the chance of more education in 1859 with the opening of the school named, ‘Cevri Kalfa Đnas Rüsdiyesi’. But families didn’t want to send their girls. Because the teachers of this school were males. Then in 1870, the school named, ‘Darülmuallimat’ opened to educate teachers for girl schools. In 1869 the first ‘Kız Sanayi Mektebi’ opened by Mithat Pasha. With being popular of this school it became boarding. The schools of ‘Dersaadet Neharî Kız Sanayi Mektebi’ and ‘Üsküdar Kız Sanayi Mektebi’ in 1884 and 1890 followed the first ‘Kız Sanayi Mektebi’. Important developments occured for girls in every grade of education in the period of ‘II. Mesrutiyet’. In 1910 opened a school named, ‘Leylî Darülmuallimat’ to educate teachers for the provincial girl schools. In the same year, ‘Đnas Đdadisi’ opened for girls for the first time. However, ‘Đnas Đdadisi’ is converted to ‘Đnas Sultanisi’ in 1913. After the year 1915 schools named, ‘Selçuk Hatun’, ‘Çamlıca’, ‘Erenköy’ and ‘Kandilli’, followed this first ‘Sultani’. Again in the period of ‘II. Mesrutiyet’, important happenings occured in ‘Darülmuallimat’, which educates teachers for girl schools. Except the Darülmuallimat of Đstanbul, many of ‘Darülmuallimat’ opened in different provinces. In 1914 a high class named ‘Đnas Darülfünunu’ opened in the scope of ‘Darülmuallimat’. In this way girls gained the right of higher education. In 1918 ‘Đnas Darülfünunu’ removed to the building of ‘Darülfünun’. It became an important step for coeducation. Coeducation materialized in 1922 and girls accepted to Medicine Faculty. Beginning from ‘Tanzimat’ the status of woman changed. Women got a lot of rights. Education was the most important one. It caused for all the attempts about the education of girls in Republic period.
Keywords: Çocuklar, Kız_Eğitim; Eğitim_Tarih; Yakınçağ_Tarih