Soğuk savaş sonrasında küresel ve bölgesel dengelerde Nato’nun yeni misyon arayışları - Aslan, Aynur (My University, 1999)
1989 yılında uluslararası sistemde yaşanan radikal değişimler yeni bir dünya düzenini zorunlu kıldı. II. Dünya Savaşı'ndan güçlü bir şekilde çıkan ve yaklaşık elli yıl boyunca dünya sistemine hakim olan iki kutuplu yapının kutuplarından biri olma özelliğini taşıyan Sovyetler Birliği'nin ortadan kalkması bu değişimim en önemli nedenlerinden ve aynı zamanda sonuçlarından biri idi. Yine, II Dünya Savaşı'nın başlamasındaki en önemli nedenlerden biri olan ve Soğuk Savaş döneminin iki kutuplu yapısını en sert şekilde yansıtan Almanya'nın birleşmesi sistemi temelden değiştiren önemli olaylardan biri oldu. Sonrasında, avrupa'da komünist hükümetlerin sona ermesi, Yugoslavya'nın parçalanması, yeni güvenlik arayışlarının ve yeni bölgesel güç odaklarının ortaya çıkması sistemdeki değişimi zorlayan faktörler oldu. Soğuk Savaş sonrasında ortaya çıkan gelişmelerin sonuçları hâlâ devam etmektedir. Amarika Birleşik Devletleri ise yeni dönemde, uluslararası sistemde hegemonik patronaj rolünü üstlenme amacında olduğunu her fırsatta göstermektedir. 1949 yılında bölgesel bir savunma örgütü olarak ve öncelikle Sovyet yayılmacılığına ve komünizme karşı kurulan Kuzey Atlantik İttifakı (NATO) ise bu rolün en önemli uygulama aracı olarak ortaya çıkmıştır. Yeni dönemdeki görevlerine uygun yeni komuta-kontrol yapılarına, stratejilere, misyonlara kavuşturulmaya çalışılması da öncelikli olarak bu nedene dayanmaktadır. Hâlâ devam eden bu yeniden yapılanma süreci için ciddi adımlar atılmış, örgüt kollektif savunma amaçlı geleneksel bir askeri ittifaktan geniş çaplı bürokrasisi ve karmaşık bir karar verme süreci olan işbirliğine dayalı evrensel bir politik-askeri örgüt olma yolunda ilerlemiştir ve ilerleyecektir. Alanları ve misyonları genişleyen İttifak, 1999 yılında üç yeni üyeyi de bünyesine katınca on yıllık sürecin somut ilk adımlarını da atmış oldu. Bu süreçte yaşanan zorluklar ve yapılan tartışmalar ise İttifak'ın kredibilitesini sarstı. Yeni oluşturulan Avrupa Güvenlik mimarisinde diğer uluslararası ve bölgesel örgütlerle yaşananlar da örgütü yeri geldiğinde zor durumda bıraktı. Yapılan bu çalışma İttifak'ın kuruluşuna ve o döneme değindikten sonra Soğuk Savaş sonrasında İttifak'ın yaşadıklarını, yeni misyonlarını, yaptıklarını ve yapmak istediklerini genel bir çerçevede değerlendirmeye çalışmaktadır.

International arena has changed so much since the beginnings of 1990s. One of the most important of them is that, the bipolar World ended with the demise of Soviet Union, which was one of the poles during the Cold War. The other pole, USA, now, has the luxury to be the dominant power in the new world order. The global system is becoming a multipolar one slowly and new powers are rising in the different sides of the world. During the bi-polar Cold War, United State's and, of course, NATO's military forces were directed against a known threat, whose short-term ability to change was limited.In the new European security environment, however, it is not clear what military contingencies will have to be met. Regional Wars, border protection, anti-terrorism and internal security have all been advanced as possible contingencies. Threats are no longer a usable basis for planning. With the end of Cold War, changes in threat perceptions and the dawn of peace in Europe seemed to undermine the need for big military organizations. Therefore, many scholars expected NATO to wither, but it is seen that NATO is born again with new missions, new strategies, new command-control structures and it is interesting that NATO is much more powerful in the new World Order than during the Cold War. NATO, which was said to be established against communism, had been the basic instrument of American foreign policy since Truman. The US-SU rivalry helped secure domestic support for Washington's ambition to forge an American-led world order during the Cold War. This mission is still going on although the Soviet Union had disappeared. NATO is becoming the world gendarme, as can be seen in either Bosnia or Kosova. In this study, we want to describe the transformation era which NATO is in. Because it is in a process of transforming from a US dominated, integrated, Cold War machine to a more inclusive and more European alliance with new roles and missions.
Keywords: Nato Nort Atlantıc Treaty Organızatıon; Siyasal bilimler (Siyaset bilimi); Toplum bilimleri; Uluslararası ilişkiler