Endüstri meslek lisesi öğrencilerinin meslek alanlarına yönlendirilme etkinliklerinin yeterlilik düzeyi - Bilge, Murat (My University, 2007)
ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ÖĞRENCİLERİNİN MESLEK ALANLARINA YÖNLENDİRİLME ETKİNLİKLERİNİN YETERLİLİK DÜZEYİ 21. yüzyılda bilim ve teknoloji hızla gelişip ilerlemekle birlikte, depo edilemeyen bir unsur olarak insan gücünün önemi her geçen gün artmaktadır. Çünkü, dünya ülkelerinin kalkınmasında en önemli kaynaklardan bir tanesi de insan gücüdür. Gelişmiş ülkeler insan gücü planlarını hazırlarken, meslek tercihi sürecinde bireylerin doğru kararlar vermeleri için ciddi çalışmalar sürdürmektedirler. Meslek seçimi bireyin hayatında verdiği en önemli kararlardan biridir; hatta en önemlisidir. Bireyin mesleği ile ilgili çalışmaları onun yaşamını büyük bir bölümünü kapsar. Mesleği elde etmek için yapılan eğitim çalışmaları için harcana zamandan başlayarak, emekliliğe kadar uzayan bir zaman süreci içersinde seçilen meslek ve onun doğurguları ile birlikte olma zorunluluğu vardır. Rehberlik hizmetleri içersinde yer alan mesleki rehberlik ve meslek alanlarına yönlendirme etkinliklerinin amacı, insan gücü kaynaklarının en iyi biçimde değerlendirmek için, bireyleri yeteneklerine uygun eğitim ve meslek alanlarına yönlendirilme olarak ifade edilebilir. Bu amaca ulaşılması ise, kişinin kendi kişilik özelliklerini tanımasına yardım ederek, kişiliğine uygun gördüğü meslekleri yeterli düzeyde tanıma imkanı sağlanması ve bireyin bilinçli bir meslek seçimine katkıda bulunabilmek için yapılacak değişik etkinlikler ile mümkün olacaktır. Türk Milli Eğitim sisteminin, amaçladığı gibi endüstri meslek liselerinin hedefi; bir yandan öğrencilere gerekli bilgi ve becerileri kazandırıp, mesleklerinde ustalaşmış bireyler yetiştirmek, bir yandan da bireylerin kendi kişilik özelliklerine uygun, ilgi ve yetenekleri doğrultusunda bir meslek alanını seçmesine yardım etmektir. Bu araştırmada da Endüstri meslek lisesi öğrencilerinin meslek alanlarına yönlendirilme etkinliklerinin yeterlilik düzeyi araştırılmış ve meslek alanı seçim sürecinde yapılan etkinliklerin, öğrencilerden tarafından hangi düzeyde yeterli görüldüğü tespit edilmeye çalışılmıştır. Yapılan bu araştırma için saha araştırmasına geçilmeden önce, literatür taraması ile birlikte öğrencilerin meslek alanlarına yönlendirilme etkinlikleri sürecinde kişisel özelliklerini tanımaya yönelik etkinlikler, öğretim kurumlarında yapılması gereken etkinlikler, tanıtım yönlendirme dersinde yapılabilecek etkinlikler tespit edilmiştir. Yapılan araştırmalardan sonra uzmanların görüşleri de alınarak endüstri meslek lisesi öğrencilerinin meslek alanlarına yönlendirilme etkinliklerinin yeterlilik düzeyini belirlemek amacıyla anket soruları oluşturulmuştur. Bu anketler, 15 farklı endüstri meslek lisesi 10. sınıfında öğrenim görmekte olan ve geçtikleri sene meslek alanı tercihinde bulunan tesadüfî 375 öğrenciye uygulanmıştır. Ulaşılan öğrencilerden 39’u cevapları hatalı işaretlemesi ve boş bırakmaları nedeniyle değerlendirilmeye alınmamış, geriye kalan 336 öğrenci üzerinde araştırmalar yapılmıştır. Uygulanan anketlerin SPSS programında istatistikleri çıkartılmış ve endüstri meslek lisesi öğrencilerinin meslek alanlarına yönlendirilme etkinliklerinin yeterlilik düzeyi ile ilgili bulgulara raslanılmıştır. Ulaşılan bulgular, tartışmalar kısmında yorumlanmış, yönlendirilme etkinlikleri sürecinde olumlu katkı sağlama amacıyla sonuç ve öneriler bölümüne yer verilmiştir. Araştırmanın en önemli sonucu, tanıtım yönlendirme dersinde yapılan etkinliklerde, öğretim kurumlarında yapılan etkinliklerde ve öğrencilerin kişilik özelliklerini tanımaya yönelik çalışmaların uygulanma aşamasında eksiklerin bulunduğunun görülmesidir.

THE SUFFICIENCY OF THE ORIENTATION ACTIVITIES ORIENTATING STUDENTS OF THE VOCATIONAL HIGH SCHOOL TO VOCATIONAL FIELDS. As science and technology develop and improve rapidly in the 21st century, the importance of human resources as a not storable element increases day by day. Because one of the most important resources in the development of the countries in the world is human resources. While the developed countries prepare human resources plans, they are doing serious studies for the candidates, who are in the process of choosing the right profession, to make right decisions. The choice of a profession is one of the most important decisions in a person’s life, almost the most important. The preparatory to the one’s profession covers a great deal of his life. The period which starts with the time spent for education studies to obtain the job until retirement requires the obligation to live with the outcomes of the chosen job. The aim of vocational guidance and directing for the vocational fields activities which are a part of the guidance services can be identified as an evaluation of the human resources effectively in order to direct the person to the right profession appropriate his talents. It is possible to reach this aim by providing adequate information of occupations which are suitable to the personal features of the individual, and with activities which will contribute to the individual making a conscious vocation choice. As the Turkish National Education system aims at, the purpose of the Vocational High Schools is to make the students gain the required knowledge and skills and become professionals in their fields; and besides, to help them to chose a vocational field adequate their personality, interests and skills. In this study the level of efficiency of students directed to the vocational fields has been thoroughly researched and found out how efficient the activities are for directing the students to the vocational fields. Before proceeding with the field research on this study, together with the literature scanning, activities aiming at recognising the student’s personality in the process of orientation to professional fields, activities which have to be carried out by the educational institutions, and activities which can be performed in the introductive and orientation lesson were set. After the research has been done and also by asking the views of experts to determine the sufficiency of the orientation activities of the students of vocational high schools to the fields of professions survey questions were formed. These surveys were made randomly on 375 students who are in the 10. class of 15 different vocational high schools and who have made professional field choice last year. Because 39 of the students who could be reached filled the surveys incorrectly or left them blank were not included in the evaluation, the research has been performed on the remaining 336 students. The statistic or the surveys which were carried out were calculated on the SPSS programme and findings about the sufficiency of the orientation of the vocational high school students to the professional fields were found. The findings which were attained were commented in the discussion section, and were given a place in the suggestions section to provide a positive contribution to the orientation activities process. The most important result of the research was that shortcomings were observed in the activities performed during the introductive and orientation lesson, in the activities carried out in the educational institutions, and at the application stage for activities recognising the students’ personal features.
Keywords: Liseler_Meslek Seçimi; Teknoloji Eğitimi; Yeterlilik_Öğrenciler_Liseler