Millet Kütüphanesı 567 numaralı Lügaz Mecmuası (metin-inceleme) - Okçuoğlu, Aygül (My University, 2019)
Lügaz, özel isimler dışında kalan her türlü şeyin sorulduğu divan edebiyatı nazımşeklidir. Ilk olarak Arap edebiyatında ortaya çıkmış ve Fars edebiyatına geçmiştir. Divanedebiyatına ise 15. yüzyılda girmiştir. 18. yüzyılda ise Türk edebiyatında en parlak zamanınıyaşamıştır. Şairler divanlarına aldıkları lügazları Elgâz başlığı altında toplamışlardır. Ayrıcabu mecmuanın derleyeni Sıdkî Efendi’de olduğu gibi, mecmua derleyenler tarafından kendiedebi zevklerine göre lügazlardan mecmualar meydana getirilmiştir.Bu çalışmada Millet Kütüphanesi Ali Emirî Manzum 567’de kayıtlı lügazmecmuasının 284a-328a varakları arasında bulunan 267 lügaz çeviriyazı yöntemiyle Latinharflerine aktarılmış ve incelenmiştir. Mecmuanın ilgili kısmında şâiri bilinmeyen 61 lügazla,46 farklı şâire ait 206 lügaz bulunmaktadır.Çalışmamız “Giriş”, “İnceleme” ve “Metin” olmak üzere üç bölümden oluşmaktadır.Giriş Bölümünde Türk edebiyatında lügazın yeri ve lügaz ile muammâ arasındaki, lügaz vebilmece arasındaki benzerlik ve farklar hakkında bilgi verilmiştir. İnceleme Bölümünde 267lügaz hakkında genel bir değerlendirme yapıldıktan sonra lügazların içerik ve şekil özellikleriele alınmıştır. Metin Bölümünde ise 284a-328a varakları arasında yer alan 267 lügazınçeviriyazımı gerçekleştirilmiştir.

Lügaz is the verse form of divan literature in which all kinds of things except privatenames are asked. Lugaz first came to exist in Arabic literature and passed to Persian literature.introduced in Divan literature in the 15th century, has experienced it’s most productive timein Turkish literature in the 18th century. The poets gathered the lügaz under the Elgâz title.Furthermore, poets gathered selected elgaz and formed magazines according to their ownliterary tastes, as Sıdkî Efendi did in this particular magazine.In this study, 267 lugaz, between 245a-280a foils, from lugaz magazine which isregistered in ali emri manzum 567 in the National Libraryn transferred into the Latin lettersby using transliteration method and analyzed. In the relavant part of the mecmuan there are61 lügaz with an unknown lava, and 206 lügaz belonging to 46 different lanes that lived in15th, 16th, 17th, 18th and 19th centuries.Our study consists of three sections: “Introduction”, “Review” and “Conclusion”. Inthe Introduction Section, the place of lügaz in Turkish literature and the differences betweenlügaz and muammâ and riddles and information about the lügaz in some divanses which aretransferred to Latin letters are indicated. After a general analysis about 267 lügaz in the reviewsection, the content and shape features of lügaz are discussed. In the Text Section, 267 lügaztranslations were made between 245a-280a foils.
Keywords: bilmece; Divan poetry; Divan şiiri; History and criticism; lügaz; muamma; puzzle; Sıdkî Efendi; Tarih ve eleştiri; Turkish literature; Türk edebiyatı