Türk dili ve edebiyatı eğitimi çerçevesinde yazın dili incelemesi: örnek metin Leylâ ile Mecnûn hikâyesi (vr. 32b-64a) - Kuloğlu, Aynur (My University, 2024)
Bu çalışmada, Azerbaycan Millî İlimler Akademisi Muhammed Fuzûlî El Yazmaları Enstitüsü 24.B-5703/ 7328’e kayıtlı Leylâ ile Mecnûn Hikâyesi (vr.32b-64a) üzerinden yazın dili incelemesi yapılmıştır. Çalışma giriş, ilgili araştırmalar, yöntem, bulgular ve sonuç bölümlerinden oluşmaktadır. Giriş bölümünde problem durumu, araştırmanın amacı, önemi, sınırlılıkları ve varsayımları üzerinde durulup araştırmaya temel teşkil eden tanımlar paylaşılmıştır. İlgili araştırmalar bölümünde Türk edebiyatında Leylâ ile Mecnûn hikâyesinin tarihçesi ve Çağatay Türkçesi hakkında bilgi verilmiştir. Yöntem bölümünde araştırmanın modeli, evren ve örneklem, veri toplama araçları ve verilerin toplanması hakkında bilgi verilmiştir. Bulgular bölümünde eser; içeriği, yazarı, özeti, türü; eserin yazın dili, Türk dili ve edebiyatı eğitiminde kullanımı, değerler eğitimi açısından incelenmiş; dil incelemesi bölümünde eserin imla, ses, biçim bilgisi ele alınmış; metin bölümünde eserin 32b- 64a yaprakları transkripsiyon alfabesiyle Latin harflerine aktarılmış ve metin; paragraf, noktalama işaretleri ve imla kuralları uygulanarak güncellenmiştir. Metnin yazın dilimizdeki yeri ve önemi; ses, imla, şekil bilgisi, cümle bilgisi bakımından incelenerek belirlenmiştir. Daha sonra metnin söz varlığı, alfabetik dizin haline getirilerek paylaşılmıştır. Çağatayca - Oğuzca özellikler gösteren metinde Türkçenin farklı lehçeleri arasındaki ilişkiler; ek, imla ve sözcükler, sözcük kökenleri noktasında tespit edilmiştir.

In this study, a literary language analysis was conducted on the Leyla and Majnun Story (fr.32b-64a) registered in the Muhammad Fuzûlî Manuscripts Institute of the Azerbaijan National Academy of Sciences 24.B-5703/ 7328. The study consists of introduction, related research, method, findings and conclusion sections. In the introduction section, the problem status, the purpose of the research, its importance, limitations and assumptions are emphasized and the definitions that form the basis of the research are shared. In the related research section, information is given about the history of the Leyla and Majnun story in Turkish literature and Chagatai Turkish. In the method section, information is given about the research model, universe and sample, data collection tools and data collection. In the findings section, the work; its content, author, summary, type; the work's literary language, its use in Turkish language and literature education, values education are examined; in the language analysis section, the work's spelling, sound and morphology are discussed; in the text section, the 32b-64a leaves of the work are transcribed into Latin letters with the transcription alphabet and the text; paragraph, punctuation and spelling rules were applied and updated. The place and importance of the text in our literary language was determined by examining it in terms of sound, spelling, morphology and sentence information. Then, the vocabulary of the text was shared by making an alphabetical index. In the text showing Chagatai - Oghuz characteristics, the relations between different dialects of Turkish were determined in terms of affixes, spelling and words, word roots.
Literary language and literature education: sample text the story of Leyla and Mecnun (vr. 32b-64a)
Keywords: Chagatai Turkish; Çağatay Türkçesi; Leyla and Mecnun story; Leylâ ile Mecnûn hikâyesi; literary language; Literature; Öğrenim ve öğretim; Study and teaching; Turkish language; Turkish language and literature education; Türk dili; Türk dili ve edebiyatı eğitimi; Yazın; yazın dili