II. meşrutiyet dönemi osmanlı maliyesi - Öztel, Muharrem (My University, 2007)
II. MEŞRUTİYET DÖNEMİ OSMANLI MALİYESİ Bu konunun seçilmesinde etkili olan nedenlerin başında evvela, Osmanlı Devleti’nin yıkılmasında etkili olan mali nedenlerin ortaya koyulması ihtiyacı, gelir. Diğer bir ifadeyle bu çalışmada devletin son on yılındaki mali durumunun hangi özellikleri içinde barındırdığı ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Bu konunun araştırılmasıyla birlikte devletin bu dönemdeki mali durumu ayrıntılı bir şekilde ortaya koyulmuştur. Dönem içinde meydana gelen Trablusgarp, Balkan ve I.Dünya Savaşlarının özelde bütçeleri genelde devlet maliyesini nasıl etkilediği ayrıntılı bir şekilde görülmüştür. II. Meşrutiyet Dönemi içinde savaşsız geçen ilk yıllarda bütçe kaynaklı gelirlerin dönem öncesine göre nominal olarak bir artış sergilediği, ancak savaşların hâkim olduğu 1911 ve sonrasında özellikle Balkan ve I.Dünya Savaşlarına denk düşen yıllarda gelir miktarlarının hızla düştüğü görülmüştür. Buna mukabil giderlerin daha hızlı bir şekilde artış gösterdiği, hatta Dünya Savaşı dönemlerinde devasa boyutlara ulaştığı görülür. Bu dönemde bütçe kaynaklı gelirlerin dışında gerçekleştirilen borçlanmalarla kaynaklar elde edilmiş ve süreklilik arz eden bütçe açıkları ancak kapatılabilmiştir. Dönem için bütçe gelirlerinin önemli bir kısmını vasıtasız ve vasıtalı vergiler ile inhisarlar oluşturmuştur. Gider alanları içinde ise askeri harcamalar ve genel borçlar için yapılan ödemeler başı çekmiştir. Gelirlerin arttığı yıllar dönemin ilk yılları olurken giderlerin devasa boyutlara ulaştığı yıllar savaşlara rastlayan dönem olmuştur. Savaşlar dolayısıyla ortaya çıkan bu olağanüstü giderler özellikle Almanya’dan alınan avanslar ve evrak-ı nakdiye ihracı (emisyon) ile karşılanabilmiştir. Yine bu yıllarda Dünya Savaşı’na dâhil diğer devletlerde görülmeyen bir şekilde ve oranda meydana gelen enflasyon, vurgunculuk mali idarenin temel problemlerinden olmuştur. Bu problemler siyasi iradeye ekonominin Türkleştirilmesi ve milli burjuvaziyi oluşturma imkanını vermiştir. Çalışmanın bütünü düşünüldüğünde II. Meşrutiyet Dönemi devlet maliyesi için; mali idarede merkezileşmenin arttığı, bütçe açıklarının süreklilik arz ettiği, devlet borçlarının artarak devam ettiği ve savaşların başta mali olmak üzere tüm dengeleri altüst ettiği bir dönem olduğu söylenebilir.

THE OTTOMAN FİNANCE AT THE SECOND CONSTITUTIONAL PERIOD Firstly, the need of exposing the financial reasons which have been effective on demolishing Ottoman Empire, comes among the reasons which are effective on choosing this subject. On the other hand in this thesis (studying), I studied for exposing which features the financial condition of Ottoman Empire (state) sheltered (included) in. By the investigation of this subject, the financial condition of the Empire at that time (period) has been exposed in detail. It has been seen how The Trablusgarb, The Balkan and The 1st World Wars effected the budgets in particular and the state finances in general which occurred at that period. It has been seen that in the first years of 2nd constitutional monarchy, when there were no war, the incomes originating from the budget, showed a nominal increase, but in 1911 and the following years when the wars were effective, especially in the years which were timely with The Balkan and 1st World Wars, it has been seen that the amount of incomes decreased quickly. On the other hand, the expenditures showed a quick increase; also at the period of The 1st World War they reached enormous dimensions. At that period, except the incomes originating from the budget, new incomes were obtained by getting into debt and the budged deficits which showed continuity, were hardly suppressed. The taxes involving an intermediary or not and the monopoly constituted an important part of the incomes for that period. In the fields of expenditures, the expenses for the military and the payments for general debts, took the lead. While the years when the incomes increased, were becoming the first years of the period, the years when the expenditures reached enormous dimensions, were the years timely with the wars. The extraordinary expenditures which occurred on account of the wars, could be covered by the advances of money taken from Germany and emission. Again in those years the profiteering and the inflation which occurred in a type and rate that weren’t seen in the states which were in the 1st World War, were the main problems of the financial management. These problems gave the state an opportunity to Turkize the economy and to constitute the national bourgeoisie. When we consider the whole thesis(studying), we can say for the state finances in 2nd Period of Constitutional Monarchy; is a period that becoming a centre increased in financial management, the budget deficits showed a continuity, the debts of state went on increasingly and the wars turned the balances especially financial balances upside down.
Keywords: Meşrutiyet II, 1908; Osmanlı İmparatorluğu, 1299-1918_Maliye