Fatih Devri Ayasofya Vakfiyesine göre Ayasofya Vakfı’nın İstanbul’un yeniden inşa edilmesindeki önemi - Açıkgöz, Serhat (My University, 2010)
“Fatih Devri Ayasofya Vakfiyesine Göre Ayasofya Vakfı’nın İstanbul’un Yeniden İnşa Edilmesindeki Önemi” başlığı adı altında yapılan bu çalışmada, İstanbul’un Fatih döneminde nasıl bir yeniden inşa sürecine sokulduğu ve bu sürecin işlemesinde Fatih’in nasıl bir dünya telakkisi ile hareket ettiği, döneme ait Ayasofya Vakfiye el yazması kapsamında incelemeye alınmıştır. Bu incelemeler neticesinde, Osmanlı Vakıf Sistemi’nin, şehir ve zihniyet inşa etme bağlamında son derece etkili bir sistem olduğu net bir şekilde görülmüştür. Ayasofya vakfiyesinde yer alan faaliyetleri kavrayabilmek için, döneme ait çeşitli inceleme eserlerinden yararlanılarak, Fatih’in İstanbulu’nun, iskan ve imar süreçlerinde yaşadığı güçlükler ve bu süreçte nelerin etkili olduğu anlaşılmaya çalışılmıştır. İstanbul’un fethi ve inşa süreçlerinin ne denli meşakkatli bir süreç olduğu, fakat bu sürecin Osmanlı Vakıf sistemi sayesinde, nasıl bir yetenek ve disiplinle kotarılabildiği, bu çalışmada ortaya koyduğumuz en önemli neticedir. Çalışma ile beraber; Fatih’in İstanbul’a bakışı, onu nasıl bir kozmopolit dünya şehri haline getirdiği ve bunda Ayasofya Vakfı’nın hangi paya sahip olduğu net bir şekilde anlaşılmaktadır.

‘’In Fatih’s period, importance of Hagia Sophia waqf for according to Hagia Sophia’s act of foundation, on recontructing of İstanbul’’ the title under the name of the this study, the Conqueror during the how the reconstruction process introduced and this, the process in the Conqueror's how the world be obliged to act with the , Sophia period were analyzed in the context of handwritten inscriptions. As a result of this review, the Ottoman Foundation Systems, the city and the mentality of building a system is extremely effective in the context clearly been seen. Sophia Vaqf activities in order to understand, period by using a variety of Works, citiy of Fatih, the difficulties in housing and zoning process and what is effective in this process has been analyzed. Conquest of istanbul and the construction process, how the process is arduous, but the foundation of the Ottoman system through this process, how it can be scrubbed with the skills and discipline, the most important results of this study is revealed. Work with; overview of Fatih in Istanbul, it is how to make a cosmopolitan world city, and that the Sophia Vaqf, which shares have been clearly understood.
Keywords: Ekonomi; Vakıflar