Markanın devri ve haczi - Usta, Songül (My University, 2005)
Marka, bir isletmenin mal veya hizmetlerini başka bir isletmenin mal veya hizmetlerinden ayırt etmeye yarayan her turlu işarettir. Çalışmamız markanın devri ve haczi konusunu içermektedir. Tezimizdeki baslıklar altında, ortak ve garanti markalarda inceleme konusu yapılmıştır. Çalışmamızın birinci bölümünde marka hukukunun tarihsel gelişimi ve marka hukukunun temel kavramları olarak; markanın tanımı, işlevleri, türleri ve marka sahibi kavramları açıklanmıştır. İkinci bölümde, marka devri sözleşmesi anlatılmıştır. Marka devri sözleşmesinin tanımı,hukuki niteliği ve unsurları açıklanmış olup hukuki niteliği ile ilgili olarak marka devri sözleşmesinin rızai ve iki taraflı, tasarrufi, isimli , ani, şekle bağlı ve kural olarak ivazlı bir sözleşme olduğu sonuçlarına varılmıştır. Marka devri söz., 556 sayılı Markaların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamede tanımlanmamış ancak kapsam ve şekle ilişkin hükümlere yer verilmekle yetinilmiştir. Marka devri sözleşmesi, tescilli bir markanın sahibinin, markanın mülkiyetini, bir bedel karşılığında yazılı bir sözleşme ile devralana geçiren tasarrufi nitelikte bir sözleşmedir. Devir sözleşmesi yapılmasıyla, marka devredenin mülkiyetinden çıkıp devralanın mülkiyetine geçer. Ferdi markanın devrinin TPE'ye bildirilmesi açıklayıcı, ortak ve garanti markasının ise kurucudur. Marka devri sözleşmesi MKHK ile yazılı şekle bağlanmıştır. Yürürlükteki yönetmelikten önceki düzenlemede, MKHK deki bu şekil, resmi şekil şartına dönüştürülmüştü. 2005 tarihli yeni 556 sayılı Markaların Korunması Hakkında KHK'nin Uygulanmasına dair yönetmelik, eski yönetmelikteki resmi şekil şartını kaldırmış gibi gözükmektedir. Ancak yeni yönetmelik m.19 son ile getirilen, makul nedenlerle şüpheye düşülmesi halinde noter tasdikli delil aranması, adi yazılı şekil şartının uygulanırlığını ortadan kaldıracak niteliktedir. Makul nedenlerin ne olduğu açıklanmamıştır ve bunun içeriğinin doldurulması Türk Patent Enstitüsü'ne bırakılmıştır. TPE nin bu hükümdeki makul nedenleri dar yorumlaması ve her marka devri sözleşmesinin tescilinde istisnasız noter tasdikli sözleşme aramaması gerekmektedir. MKHK m.16/ 5 hükmüne göre, Tescilli bir markanın devri sırasında aynı markanın veya ayırt edilemeyecek derecede benzerinin, aynı veya halkı yanılgıya düşürecek derecede benzeri mallar veya hizmetler için başka marka tescillerinin bulunması halinde, bu markaların da devredilmesi de şarttır. Bu hükümde geçen aynı, ayırt edilemeyecek derecede benzer, halkı yanılgıya düşürecek derecede benzer kavramlarının içeriği doktrin ve Yargıtay içtihatları ile doldurulmaktadır. Çalışmamda bu kavramlarla ilgili Yargıtay kararlarına yer verilmiş olup, bu hükme aykırı olarak marka devri sözleşmesi yapılması durumunda, izlenecek yollar üzerinde ayrıntılı olarak durulmuştur. Markanın tek başına işletmeden bağımsız olarak devri yakın bir geçmişe dayanmaktadır. Buna göre marka, tek başına veya işletmenin bir bütün olarak devri suretiyle devredilebilir. Çalışmamda markanın işletmeden bağımsız olarak devrinin yanı sıra işletmeyle birlikte devredilmesi de dahil edilmiştir ve bu konular altında Türk Ticaret kanunu Tasarısı ve markalar Kanunu Tasarısındaki hükümlere de yer verilmiştir. Marka devri sözleşmesinin tescilinin hukuki niteliği, sınırlandırılması ve etkileri üzerinde durulmuştur. Devre konu markanın devirden sonra hükümsüzlük davasına konu olması durumu çeşitli olasılıklara göre değerlendirilmiş ve sonuçlara varılmıştır. Bu bölümde son olarak marka devri sözleşmesinin benzer sözleşmelerle karşılaştırılması yapılmıştır. Bunlar satım , lisans ve franchise sözleşmeleridir. Çalışmamamızın son bölümünde markanın haczine yer verilmiştir.Haczin hukuki niteliği tartışmalı bir konu olması nedeniyle, bu konuda doktrinde yer alan görüşlere yer verilmiş ve genel anlamda haczin konusu üzerinde durulmuş, nelerin haciz konusu yapılabileceği ilkeleriyle birlikte sunulmuştur. Markanın haczinin kapsamı, haciz talep etme süresi , markanın haczinde yetkili icra dairesi, İİK'da ki genel hükümlerden yola çıkılarak açıklanmıştır. Markanın hangi hukuki işlemlere konu olabileceği KHK ve yönetmelikte sınırlı sayımla belirtilmiş olmasına, bunlar arasında haczinde yer almasına rağmen, markanın haczinin ne şekilde yapılacağına yer verilmemiştir. Bu durumda markanın haczine İİK daki hükümler kıyasen uygulanacaktır. Markanın haczinde kıyasen uygulanması gereken İİK m.79/ 3 ve 94 maddeleri ayrı başlıklar altında incelenmiştir. Marka başvurususun da haczedilebileceği ve başvurunun haczinde ki özelliklere de yer verilmiştir. Markanın haczedilmesinin, borçlu, alacaklı ve üçüncü şahıslar bakımından yaratacağı etkiler açıklanmış, kişi isim ve resminden oluşan markaların haczinin mümkün olup olamayacağı hususu, doktrindeki görüşlere yer verilmek suretiyle tartışılmıştır. Bu bölümde son olarak hacizli markanın paraya çevrilmesi işlenmiştir. Paraya çevirmede kıyasen İİK m.121 hükmünün uygulanacağına yer verilmiştir. Bu inceleme sırasında, yeri geldikçe haczin düşme sebepleri de açıklanmıştır. A trademark, or mark, is any kınd of symbol, adopted and used by a company to identify its products or services, and distinguish them from products and services made, sold, or provided by others. Our study includes the subjects of transfering trademarks and distrainting trademarks. This study also includes the subjects of trademarks, service marks, collective marks and guarantee marks. The definition of trademark, functions, kinds and the consept of trademark ovnership as the basic concepts of trademark law and the short history of trademark law are placed in the first chapter. İn the second chapter, trademark transfer agreement is defined. The definition of trademark transfer agreement and the legal characteristic and elements of the agreement are explained.Decree Law 556 for Protection of Trademarks does not define trademark transfer agreement but it determines the formation and extention of the agreement. By this agreement, registered trademark's owner gains the ownership of the mark for a price. This agreement has to be in a written form. Informing TPI about a trademark would be explaining or establishing. According to Decree Law 556 for protection of trademarks Transfer of trademarks section 16/ 5, when parties transfer ownersip of a trademark if there are similar marks for which a prior application or registration was obtained in respect of goods or services sufficiently similar to result in the likelihood of confusion or association in the mind of the public, those trademarks has to be transfered with this trademark too. In this study we also researced and included court of Appeal's interpretations and verdicts about the terms similar marks and confusion or association in the mind of public. When a corporation is acquired by purchase of all its shares without specifically mentioning its trademark rights, ownership of the trademarks will remain with the corporation being acquired. However, if a business is acquired by purchase of all its assets and the underlying agreement does not specifically mention the acquired company's trademark rights the outcome would be different. In our study we also discussed that subject with the implements of court of Appeal. We also analized the legal characteristics, limitations and effects of transfering agreement. At the end of this chapter trademark transfer agreement has compared to similar agreements such as licence, franchise and selling agreements and arrived at a conclution. The last chapter of research includes the distraint of a trademark. Because the legal characteristic of distraint is an argumantative subject, we also included doctrine's opinions on this matter. The extention of distraint and the time interval to demand distraint authorized enforcement agency are explained by refering Turkish enforcement law. Altought Decree law and bylaws are explaining the legal prosedures which trademarks can be the subject, (it includes distraint) They do not include the legal prosedure of distraining of trademark. In this respect, enforcement law is in use for that subject. We also mentioned that registration application of a trademark would be seise and explained the characteristics of registration applications. We explained the effects of distraint for debtor, creditor and third parties. At the end of this chapter we explained how a siesed trademark turn into money.
Keywords: Hukuk; Marka Hukuku; Özel hukuk; Ticaret hukuku