Kentsel çöküntü alanlarının sanat yapıtıyla dönüşümü: Hasanpaşa gazhanesi için bir proje - Şengünalp, Caner (My University, 2017)
“Kentsel Çöküntü Alanlarının Sanat Yapıtıyla Dönüşümü: Hasanpaşa Gazhanesi İçinBir Proje” başlıklı tez bir eser metni çalışmasıdır. Bu çalışmanın amacı, kentselmekânda işlevini yitiren ve çöküntü alanı haline gelmiş alanların, kent yaşamına yenidenkazandırılma süreçlerini incelemek, çağdaş heykel disiplininin bu alanlardagerçekleştirilecek dönüşüme katılım olanaklarını araştırmak, elde edilen verilerkapsamında belirlenen çöküntü alanına ilişkin geliştirilmiş projeyi sergilemektir.Araştırma bağlamında elde edilen proje, işlevini yitirmiş ve çöküntü alanına dönüşmüşeski bir sanayi tesisinin sanat yapıtı aracılığıyla yeniden işlevlendirme sürecindeheykelin kendi mekânını yaratabilen ve alanı tümüyle bir sanat yapıtına dönüştürebilenanlayışı üzerinden kurgulanmıştır.Tez kapsamında ağırlıklı olarak kalıcı sanat yapıtları ele alınmış olmakla birlikte,konuya ilişkin üretilen ve organize edilen geçici projelere de yer verilmiştir. Araştırmanınmetodolojisi, kentsel mekânda çöküntü alanların oluşum nedenlerini sorgulayıp bualanların olanak verdiği dönüşüm modellerinin incelenmesi ve konuyu heykel disiplinininbakış açısıyla değerlendirerek uygulanan örneklerin çözümlemesi yapılıp görsellerledesteklenmesi üzerine kurgulanmıştır. Birinci bölümde çöküntüye neden olan faktörlerinnasıl oluştuğu, hangi dinamiklerin bu süreci tetiklediği, kentin bu bozulmalara ne türreaksiyonlar gösterdiği ve karar mekanizmalarının nasıl önlemler aldıkları incelenmiştir.İkinci bölümde bozulan ve terkedilen bu alanların dönüşüm süreçlerinde sanatın nasılbaşat bir rol oynadığı ifade edilmiştir. Yeniden işlevlendirme politikalarının sanatekseninde hangi formlara büründüğü, yitirilen kolektif belleğin ve toplumsal ayrışmalarınüç boyutlu plastik uygulamalar aracılığıyla nasıl onarıldığı tezin ana bağlamını oluşturanikinci bölümde incelenmiştir. Üçüncü bölümde seçilen alanın çöküntüye uğramasüreçleri araştırılmış, mekânın sahip olduğu fiziksel, tarihsel, endüstriyel ve zihinselbelleği üzerinden bir proje geliştirilmiştir.

ABSTRACTThe thesis titled “Transformation of Urban Blighted Areas By Artwork: A Project forHasanpaşa Gaspark” is a text work. The purpose of this study is to examine the processof reclaiming the urban areas that have lost the function of urban space and becomeblighted areas, to explore the possibilities of transformational contemporary sculpturedisiplinary in these areas and to display the developed project related to the blightedarea determined within the obtained data. In the context of research, the project hasbeen constructed through the understanding that the sculpture can create its own spaceand turn the field entirely into an artwork in the process of re-functioning through anartwork of an old industrial site, which has lost its function and has become a blightedarea.In the scope of the thesis, mainly permanent art works were discussed and temporaryprojects were produced and organized related to the topic. The methodology of theresearch is based on the question of the reasons of the formation of the blighted areasof the urban space and the examination of the transformational models that these areasallow and the evaluation of the applied sculpture from the point of view of the sculptureart. In the first part, it is examined how the causes leading to the blighted occur, whichdynamics triggers this process, what kind of reactions the city shows to thesedeteriorations and how the decision mechanisms take measures. In the second part, ithas been expressed how art plays a leading role in the transformation processes ofthese areas which have been destroyed and abandoned. The second part, which formsthe main discourse of the thesis on how forms of restructuring politics are articulated,how the lost collective memory and social separations are restored through threedimensionalplastic installations, is examined. In the third chapter, the blighted processof the selected area was researched and a project was developed based on thephysical, historical, industrial and mental memory of the space.
Keywords: 20. yüzyıl; Heykel; İstanbul (Hasanpaşa gazhanesi); Kentler; Kentsel Çöküntü Alanı Site Specific Sculpture; Kentsel Yeniden Canlandırma; Mekâna Özgü Heykel; Sanatsal yönler; Tarih; Türkiye; Urban Blighted Area; Urban Resuscitation