İbn Babeveyh El-Kummi (Şeyh Saduk) hayatı-eserleri ve itikadi düşünceleri - Beygül, Esra (My University, 2007)
TEZ ÖZETİ İslâm Mezhepleri Tarihine bakıldığı zaman, Şia’nın, İslâm düşünce sisteminin içerisinde oldukça önemli bir yere sahip olduğu görülmektedir. Bu önem gerek Şia’nın ilk ortaya çıkış fikriyle (Hz. Ali taraftarlığı), gerek yayıldığı coğrafî bölgeyle, gerekse hitap ettiği topluluğun çokluğuyla ilgilidir. Geniş bir taraftar kitlesine sahip olan bu mezhebin, nasıl ve neden önem arz ettiğini anlayabilmek ve bu mezhebin önemli fıkıh ve hadis âlimlerinden biri olan Ebû Ca’fer Muhammed b. Ali b. el-Hüseyin b. Musa b. Bâbeveyh el-Kummî’nin hayatını, eserlerini ve îtikâdî düşüncelerini ortaya koymak amacıyla yaptığımız çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde İbn Bâbeveyh el-Kummî’nin hayatını; doğum tarihi - doğum yeri, ailesi, yetiştiği ve yaşadığı çevre, tahsili, kendisinin ilim erbabı olmasında katkı sağlayan hocaları, ilmî seyahatleri ve vefatı genelinde ele aldık. Tezimizin ikinci bölümünde İbn Bâbeveyh el-Kummî’nin kendi eserlerinde yer verdiği, kendi ilim halkasına katılmış, kendisinden ders görmüş öğrencilerine ve günümüze ulaşmış onaltı eserine yer verdik. Tezimizin ağırlıklı ve son bölümü olan üçüncü bölümde ise İbn Bâbeveyh el-Kummî’nin itikâdî düşüncelerine yer verdik. Bu bölümde sadece İbn Bâbeveyh’in kendi fikirlerini ortaya koyduk, bazı tartışmalı konularda öğrencileri ile olan münakaşalarına yer vermeyerek, çalışmamızın daha ziyade İbn Bâbeveyh’i tanıtıcı bir çizgide kalmasını sağlamaya çalıştık. İbn Bâbeveyh, İmâmiyye mezhebine kaynaklık edecek derecede orijinal fikirler ortaya koymuş, böylece Şia’nın özellikle de İmâmiyye mezhebinin varlığının devamına ve mezhebin itibarının artmasına büyük katkı sağlamıştır. Küleynî’den ve Ahbârîler’den daha farklı bir yol takip ederek, nassın yanında aklî izahlara da yer veren, Mûtezilî tesirlere karşı çıkış hareketinin başında yer alan İbn Bâbeveyh el-Kummî hakkında hazırladığımız bu çalışmamızın bu alanda yapılacak diğer çalışmalara katkı sağlaması bakımından önemli olduğu kanaatindeyiz.

, When we have look at to the history of Islam Sects, Shi’ite has a very important place in the Islam though system.This importance is coming from whether Shi’ite first to come into being idea (being a supporter of hz.Ali) or geographical that spread,and the great amount of the community that addressed. Our thesis which is done, fort o understand why and how this sect is become important which has a great amount of supperters, to bring up belief ,thoughts, life and the work of one of the very important the canon jurisprudence and the prophe learned of this sect whose name is İbn Babawayh. First part life of Babawayh is constructed in general as the date of birth, place of birth, family environment which he growth and lived, education, teachers who helps him to be a learned Scienticif travels and death. In the second part of our thesisiwe have given a place to his students who joines to his thoughts that also he gave place to the in his own Works and sixteen Works which arrives to our daty time. The third part also the last and the most intensive part, we have given place to belief thoughts of İbn Babawayh. In this part we have brought up only his own ideas and by not giving place to his discussions with his students on the some of the dispute points .we tried to remain our work on a line which gives more information about İbn Babawayh. Ibn Babawayh bring up so original ideas thats becomes the source of Imamiyye sect and so not only continues the existence of Shi’ite especially Imamiyye sect but also to be of help to increase the consideration of the sect .We thought about the importance our work which is prepared about Ibn Babawayh, who follows a more different way from Küleynî and Ahbari and in part of nass gives place to the rationalist explanations and who takkes place as a first at the activity of disagrement to the Mu’tezili effects, is to be helpful for the other Works to be done in this field.
Keywords: Biyografi; İslam Dini; İslam Mezhepleri