İbrâhim B. Mustafa el-Halebî’nin (ö. 1190/ 1776) Sîretu’n-nebî isimli eserinin tahkik ve tahlili - Aydın, Ümmü Gülsüm (My University, 2025)
Hz. Peygamber’in hayatını inceleyen siyer ilmi hem erken dönemlerde ortaya çıkmış hem de tarih alanı dışındaki İslam alimlerinin uzun asırlar boyunca en çok ilgi gösterdiği disiplinlerden biri olmuştur. Bu çalışma, siyerden ziyade kelam ve fıkıh gibi alanlarda öne çıkan 18. yüzyıl Osmanlı alimi İbrahim b. Mustafa el-Halebî’nin siyer eserini tahkik ederek ilim dünyasına kazandırmayı amaçlamaktadır. Eser, nazım ve nesir olmak üzere iki kısımdan oluşmaktadır. Müellif, siyerini Hz. Peygamber’in hayatını kronolojik olarak ele alarak, kelam, fıkıh ve tasavvuf alanlarındaki derin bilgisini yansıtan özgün bir üslup kullanmıştır. Siyerin bu alanlarla kesişen olay ve unsurlarına detaylıca yer vermesi açısından özgün bir siyer eseridir. Müellif eserini kaleme alırken ekseriyetle İbn Kesîr, Kastallânî, Diyarbekrî ve Nûreddin el-Halebî gibi kaynakları kullanmış, yalnızca kelam, fıkıh ve tasavvuf ile ilgili tartışmak istediği meselelerde özgün fikirlerini aktarmıştır. Çalışma dört bölümden oluşmaktadır, bunlar giriş, müellifin hayatı ve eserleri, eserin muhtevası, kaynak kullanımı ve üslubu ile tahkikli Sîretu’n-nebî eseridir. Bu tez, İbrahim b. Mustafa el-Halebî’nin şahsiyetine, 18. yüzyıl Osmanlı uleması ve siyer yazıcılığına dair araştırmalara temel teşkil etmekte, siyer alanında yeni akademik çalışmalara katkı sunmayı hedeflemektedir.

The biography (sirah) of the Prophet Muhammad (pbuh), emerged in early periods of Islamic history and has been one of the most popular disciplines for Islamic scholars outside the field of history for centuries. This study aims to review and introduce the biography of Ibrahim ibn Mustafa al-Halabi, an 18th-century Ottoman scholar who excelled in theology and jurisprudence rather than the sirah itself, to the scholarly world. The work consists of two sections: verse and prose. The author presents his biography chronologically, using a unique style that reflects his profound knowledge of kalam, fiqh, and tasawwuf. It is a unique sirah in that it provides detailed coverage of events and elements of sirah that intersect with these fields. The author primarily used sources such as Ibn Kathir, Qastallani, Diyarbakrî, and Nureddin al-Halabi in writing his work, expressing his original ideas only on issues related to theology, jurisprudence, and Sufism that he wished to discuss. The study consists of four sections: the author's life and works, the work's content, source use,and style, as well as the critically edited work, Siratu’n-Nabi. This thesis serves as a foundation for research on both Ibrahim ibn Mustafa al-Halabi's personality, 18th-century Ottoman ulama sirah writing, and aims to contribute to new academic studies in the field of biography.
Keywords: fıkıh İbrahim ibn Mustafa al-Halabî; fıqh; İbrâhim B. Mustafa el-Haleb, (ö. 1190/ 1776); İbrahim b. Mustafa el-Halebî; kalam; kelam; sirah; sirah writing; Sîretu’n-nebî; siyer; siyer yazıcılığı