Dört büyük bağımsız deneti̇m şi̇rketi̇ tarafindan ülkemi̇zde ve başka ülkelerde yayınlanan Şeffaflık raporlarının karşılaştırmalı anali̇zi̇ ve içeri̇kleri̇n kali̇te kontrol standardı-1 açısından değerlendi̇ri̇lmesi̇ : Türki̇ye, Ameri̇ka, Dani̇marka ve İngi̇ltere örneği̇ - Eroğlu, Filiz Cankut (My University, 2023)
Bağımsız denetimin amacı, hazırlanan finansal tabloların tüm önemli yönleriyle, belirli bir finansal raporlama çerçevesine uygun olarak hazırlanıp hazırlanmadığı hususunda şirkete ve ilgili taraflara makul güvence sağlamaktır. Ancak dünya genelinde yaşanan muhasebe ve denetim skandalları bağımsız denetim sisteminin güvenilirliğine gölge düşürmüştür. Aynı durumun tekrarlanmasını önlemek ve denetim başarısızlığı riskini önemli ölçüde azaltmak amacıyla ilgili otoriteler yeni düzenlemeler ve direktifler getirmiştir. Bunlar arasında kamu yararını ilgilendiren kuruşların (KAYİK) denetimini gerçekleştiren bağımsız denetim firmaları tarafından yayınlanma zorunluluğu olan şeffaflık raporları ön plana çıkmıştır. Bu raporlar denetim firmalarının iç işleyişlerini daha açık ve şeffaf hale getirmiş, bağımsız denetim firmaları ve ilgili taraflar arasındaki bilgi asimetrisini azaltarak denetim kalitesine odaklanmalarına yardımcı olmuştur. Kamuoyunu aydınlatma bağlamında, ‘denetim şirketlerinin yayınladığı şeffaflık raporları ne kadar şeffaf?’ fikrinden hareketle ele aldığımız bu çalışmada dünya genelinde ‘dört büyük’ olarak bilinen bağımsız denetim şirketlerinin şeffaflık raporları, ülke bazında birbirleriyle ve ülkemizle karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Ülkemizle iyi bir karşılaştırma örneği sunabilmek amacıyla dört büyüklerin Amerika Birleşik Devletleri ile AB ve İngiltere’de yayınlanmış oldukları İngilizce dilinde erişilebilir şeffaflık raporları karşılaştırma yapacağımız ülkelerin seçiminde etkili olmuştur. Bu şekilde Türkiye dışında Danimarka, İngiltere ve Amerika’da faaliyet gösteren dört büyük denetim şirketinin bir önceki yıllara ilişkin son dört yılda (2019-2022) yayınlamış oldukları toplam 64 adet şeffaflık raporu, içerik analizi yöntemi ile karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. İncelemelerimizde öncelikle yayınlanmış raporlarda yer alan başlıklar, şeffaflık raporlamasıyla ilgili düzenlemeler esas alınarak gruplandırılmış ve karşılaştırmaya uygun tablolar düzenlenmiştir. Şeffaflık raporlarının içerikleri, ülkeden ülkeye veya hazırlayan denetim şirketinden bir diğerine değişiklik gösteriyor mu? Bir ülkede yer alıp diğer ülkede değinilmeyen başlık var mı? gibi sorulara cevaplar aranmış ve yayınlanan içerikler IAASB’nin, ISQC 1 standardıyla tam uyumlu Türkiye Denetim Standartları KKS1 Bağımsız Denetçiler ve Denetim Kuruluşları Kalite Kontrol Standardı açısından değerlendirilmiştir. Yapılan değerlendirmeler sonucunda incelenen dönemlere ilişkin şeffaflık raporlarının aynı yönetmeliğe uygun olarak hazırlansa bile içeriklerinin bağımsız denetim şirketleri arasında farklılık gösterdiği ve şeffaflık raporlaması uygulamasının aynı ağın parçası olan şirketler genelinde dahi standart olmadığı; ayrıca raporlarda kalite kontrol sistemi unsurlarına dair benzer başlıklar ve içerikler bulunsa da bu konuda verilen detayların ve bilgilerin, yine hem ülkeler arasında hem de denetim şirketleri arasında farklılıklar gösterebildiği sonucuna varılmıştır.

The objective of independent audit is to provide reasonable assurance to the company and related parties on whether the financial statements have been prepared, in all material respects, in accordance with a specified financial reporting framework. However, accounting and auditing scandals around the world have cast a shadow on the reliability of the independent audit system. In order to prevent a repeat of the same situation and to significantly reduce the risk of audit failure, the relevant authorities have introduced new regulations and directives. Among these, transparency reports, which must be issued by independent audit firms auditing public interest entities (PIEs), have come to the forefront. These reports made the internal operations of audit firms more open and transparent, and helped them focus on audit quality by reducing the information asymmetry between audit firms and related parties. In the context of public disclosure, this study, which is based on the idea of 'how transparent are the transparency reports published by audit firms', examines the transparency reports of the independent audit firms, known as the 'big four' worldwide, on a country-by-country basis in comparison with each other and with our country. In order to provide a good comparison example with our country, the transparency reports of the Big Four published in the United States of America, the EU and the United Kingdom, which are available in English, have influenced the selection of the countries to be compared. In this way, a total of 64 transparency reports published in the last four years (2019-2022) by the Big Four audit firms operating in Denmark, the United Kingdom, and the United States, in addition to Turkey, were comparatively analyzed using the content analysis method. In our analysis, firstly, the headings in the published reports were grouped based on the regulations on transparency reporting and tables suitable for comparison were organized. Does the content of transparency reports vary from country to country or from one audit firm to another? Are there any topics that are included in one country but not in another country? and the published contents were evaluated in terms of the IAASB's Turkish Auditing Standards KKS1 Independent Auditors and Audit Firms Quality Control Standard, which is in full compliance with ISQC 1. As a result of the evaluations, it has been concluded that even if the transparency reports for the periods analyzed are prepared in accordance with the same regulation, their content varies among independent audit firms and the transparency reporting practice is not standardized even across firms that are part of the same network; and that even though the reports contain similar headings and content regarding the elements of the quality control system, the details and information provided in this regard may vary both between countries and between audit firms.
Comparative analysis of transparency reports published by four major independent auditing companies in our country and other countries and evaluation of their contents in terms of quality control standard-1: the case of Turkey, America, Denmark and England
Keywords: Auditing; Auditing, Internal; Bağımsız Denetçi; Bağımsız Denetim; Business; Denetim; Denetim, İç; Dünya’da Bağımsız Denetim; Finance, Public; Independent Audit in the World; Independent Audit in Turkiye; Independent Auditor; ISQC1; İşletme; Kalite Kontrol Standardı; KKS1 Independent Audit; Maliye, Kamu; Quality Control Standard; Şeffaflık Raporları; Şeffaflık, Devlette; Transparency in government; Transparency Report; Türkiye’de Bağımsız Denetim