1960 sonrası avrupa kadın giyiminde op art etkileri - Karaçalı, Berrin (My University, 2008)
Fiziksel dünyanın görüntüleri ve algımız arasında farklılıklar vardır. Önceki bildiklerimiz ne şekilde gördüğümüzü belirler ve böylece olduğu gibi değil, olması gerektiği gibi görürüz. Tarihte, Erken Rönesans olarak bilinen dönemde (Giotto’dan 15. yüzyılın sonuna kadar) Giotto düz bir zemin üzerinde üç boyutlu yanılsama yaratarak resim sanatında bir çığır açmıştır. Masaccio ve Uccello gibi sanatçılar illüzyonizmin temel kurallarını oluşturmuşlar ve bu kuralları oluştururken camera obscura gibi mekanik destekler geliştirmişlerdir. Erken Rönesans döneminin sonlarında Leonardo da Vinci gibi çok yönlü sanat ve bilim adamları bilimsel keşiflerin gelişmesine katkı sağlamışlardır. Rönesans sonrasında Maniyerizm’de (1520-1600), değişken perspektif kullanılarak optik yanılsama sağlayan resimler görülmüştür. 19. yüzyıla gelindiğinde optik sorunları üzerine birçok araştırma yapılmış ve Chevreul, Eşzamanlı Renk Kontrastı Kuralı Üzerine adlı kitabını yayınlamıştır. Kitabında iki farklı rengin uzaktan bakıldığında nasıl birbirini etkilediğini anlatmıştır. Ardından Charles Blanc, Sanatlar ve Tasarım Grameri kitabını yayınlamış ve bu kitapta renkleri tuval üzerinde küçük noktalar halinde koymayı önermiştir. Bu araştırmalar Pointillist ressamlar tarafından kullanılmıştır. 19. yüzyılın sonlarında Empresyonist ressamlar, bilinen kurallara uymaksızın kendi izlenimlerine göre nesneleri resmetmeyi, birbirlerinden ayrı tek tek fırça vuruşlarıyla ve saf renkleri kullanarak ışığın değişen etkilerini yakalamayı amaçlamışlardır. 1896 yılında Empresyonizm’den etkilenen yeni bir sanat akımı olan Neo-Empresyonizm (pointillism) ortaya atılmıştır. Pointillist ressamlar Empresyonizm’in rastlantısal tutumlarının tamamını kabul etmeyerek, kesin kurallara dayanan bir yöntemi savunmuşlardır. Ressamlar renk karışımlarını palet üzerinde değil, saf renkleri tuval üzerinde küçük noktalar halinde yan yana kullanarak doğrudan doğruya izleyicinin retina tabakasında meydana getirmişlerdir. Devrimler çağı olarak bilinen 1960’lara gelindiğinde, Joseph Albers’in 1920’li yıllarda verdiği derslere dayanan soyut resim biçimi olan Optik Sanat ortaya çıkmıştır. Avrupa ve ABD’de ortaya çıkan Optik Sanat, hareket izlenimi uyandıran optik yanılsamalara dayanır. Renklerin, biçimlerin ve çizgilerin yarattığı görsel etkilerin tümü farklı bireylerin gözünde, algılama mekanizması yoluyla her bakışta aynı biçimde oluşur ve yapıtın kavranması için seyircinin belli bir kültürel birikime sahip olması gerekliliği ortadan kalkar. Op sanatçılar belirli sınırları olan matematiksel ve geometrik şekiller kullanırlar. Kullandıkları şekilleri birbirine bağlayarak resimlerini oluştururlar ve vurucu optik etkiler meydana getirirler. Op sanatçılar renkleri kullanırken, bir rengin diğer bir renk üzerindeki etkilerini bilirler ve renkleri kontrollü bir şekilde kullanarak istedikleri optik etkileri elde ederler. Empresyonist ressamlarda olduğu gibi onlar da Chevreul gibi fizikçilerin renk ile ilgili çalışmalarından; ayrıca fizikten, geometriden ve izleyici üzerinde yaratılacak etkiyi kavrayabilmek için de psikoloji alanlarındaki ilerlemelerden faydalanmışlardır. Bu çalışmada Victor Vasarely ve Bridget Riley akımın önemli temsilcileri olarak yer almışlardır. Optik Sanat kısa sürede, giysi ve mobilya kumaşları için motif tasarımlarında kullanılmaya başlanmıştır. Bu dönemde mekân tasarımlarında da Optik Sanat’ın etkileri oldukça fazladır. 1960’larda moda dünyası Pop Sanat, Fütürizm ve Optik Sanat’tan (özellikle Victor Vasarely ve Bridget Riley’in yapıtlarından) etkilenmişler, daha çok siyah ve beyaz renklerinin birbirlerine olan kontrastlıklarını kullanarak optik yanılsama sağlamışlardır. Moda dünyasının Optik Sanat ile olan etkileşimi günümüzde de devam etmekte ve pek çok tasarımcı optik yanılsama sağlayan renk ve biçimleri giysi tasarımlarında kullanmaktadırlar. Bu çalışma, bu bağlamda Optik Sanat’ın 1960’lardan itibaren izlediğimiz tüm moda ve tasarım alanlarına olan bitmeyecek etkisinden yola çıkarak özellikle 1960 sonrası kadın giyimini, günümüze gelen sürecin bütününü ele alarak araştırır.

There are differences between the images of the physical world and our perception. Or part knowledge affects how we see and thus we see how it is supposed to be and not what it is. In history, at the era called as the Early Renaissance (from Giotto until the end of he 15th century), Giotto has blazed a trail in the art of drawings by creating three dimensional illusion on a flat surface. Artists like Masaccio and Uccello have formulated the basic rules of illusionism and have developed mechanical supports like camera obscura while formulating these rules. At the end of the Early Renaissance, versatile artists and scientists like Leonardo da Vinci have contributed to the development of scientific discoveries. At Manierism (1520-1600) after Renaissance, drawings providing optical illusion by using variable perspective have been seen. When we come to the 19th century, various researches were made on optical problems and Chevreul has published his book On the Simultaneous Color Contrast Rule”. In his book, he explained as how two different colors affect each other when looked from a far distance. Then, Charles Blanc has published his book Arts and Design Grammar and in this book, he suggested placing the colors on the canvas as tiny dots. These researches were used by Pointillist painters. At the end of the 19th century, the Impressionist painters have aimed to depict the objects according to their impression without conforming to the known rules, to catch the changing effects of light with separate one by one brush strokes and by using pure colors. In 1896, Neo-Impressionism (pointillism) being a new art trend affected by Impressionism has come forward. The Pointillist painters rejected all of the coincidental behaviors of Impressionism and have defended a method relying of definite rules. The painters have created the color mixtures not on the palette, but directly at the retina layer of the viewer by using pure colors on the canvas in the form of small dots one next to each other. When we come to the 1960s known as the era of revolutions, Optic Art came to life, being the abstract art form based on the classes taught by Joseph Albers during the 1920s. Optical Art arising in Europe and United States depends on optical illusions giving the feeling of movement. All of the visual effects created by the colors, figures and lines form always in the same manner at the eyes of different individuals via the mechanism of perception and the necessity for the viewer to have a cultural background to be able to comprehend the work of art is thereby eliminated. Op artists use, mathematical and geometrical figures having certain boundaries. They create their pictures by connecting the figures used and create sharp optical impacts. While using colors, the Op artists know the effect of one color on another and by using the colors in a controlled manner, they obtain the desired optical impact. As with the Impressionist painters, they have also benefited from the studies of physicists like Chevreul on colors; moreover from the advances in physics, geometry and also from psychology to comprehend the impact to be created on the viewer. In this study, Victor Vasarely and Bridget Riley have taken their place as the important representatives of the movement. In a short time, Optical Art has started to be used in motif design for clothing and furniture fabrics. In this period, the influence of Optical Art is considerably high also at the place designs. In the 1960s, the fashion world was influenced by Pop Art, Futurism and Optical Art (especially by the works of Victor Vasarely and Bridget Riley), optical illusions were obtained by mostly using the contrast between white and black. The interaction of the fashion world with the Optical Art is still continuing in our day and several designers are using color and figures providing optical illusion at their clothing designs. In this respect, by starting from the ever-lasting effect of the optical art since the 1960s tin the areas of fashion and design, this study has examined the women dressing especially after 1960s, by considering the whole process until our current day.
Keywords: Hazır Giyim; Hazır Giyim_Kadın; Hazır Giyim_Tarih; Tekstil