İbn Sina felsefesinde soyutlanma sorunu - Çolak, Fatma Ülkü (My University, 2018)
Bu çalışma İbn Sînâ felsefesinde yetkinleşme ameliyesinin nasıl gerçekleştiğini analiz etmektedir. Çalışmada filozofun diğer eserlerinden farklı olarak yetkinleşmeyi riyazet üzerinden anlattığı Âriflerin Makamları adlı metin merkeze alınmıştır. Birinci bölümde, ârif, âbid ve zâhidin kimler olduğu ortak ve ayrıştırıcı vasıfları belirlenerek açıklanmış daha sonra filozofun yetkinleşmiş insandan maksadının ne olduğu sorusuna cevap aranmıştır. Bu sorunun cevabı için İbn Sînâ’nın felsefe ve filozof kavramları, filozofun farklı eserlerindeki açıklamaları dikkate alınarak incelenmiştir. İbn Sînâ düşüncesinde yetkinleşmiş insanın kim olduğu sorusuna cevap verildikten sonra araştırmanın ikinci bölümünde ârifi yetkinliğe taşıyan sürecin tahlili yapılmıştır. Bunun için de filozofun Âriflerin Makamları’nda bir yetkinleşme yöntemi olarak vaz ettiği riyâzet ameliyesi faklı cihetlerden ele alınmış ve açıklamalar filozofun muhtelif eserleriyle ve konuya dair kaleme alınmış çalışma ve makalelerle desteklenmiştir. Riyâzetin insanî yetkinleşmeyi mümkün kılan bir yöntem olarak belirlendiği son bölümde ise yetkinleşmiş bir insanın vasıfları ve fiilleri yine metnin kendisi merkeze alınarak tahlil edilmiştir.

This study analyzes the process of abstraction in Avicennian philosophy. Avicenna’s remarkable work On The Station of Knowers (Maqamât al-Ârifin) is the main text of this study which approaches to the perfection based on spiritual exercise (riyâdâ) in contrary to philosopher’s other works. In the first chapter I explained who are the ascetic (zâhid), the worshipper (âbid) and the knower (ârif) by elaborating their common and distinct features and then I tried to show which one Avicenna means by the perfect human being. To show that I explained the concepts of philosophy and philosopher according to Avicenna considering his accounts in his various works. In the second chapter I examined the process of the perfection for the knower. For that I analyzed the spiritual practice in different aspects which Avicenna establishes as a method for perfection and I supported my claims with the original works of philosopher and the secondary sources. The last chapter is on spiritual exercise’s being a method which enables the perfection. There I elaborated the features and actions of a perfect human being by analyzing the text itself.
Keywords: Ârif; Avicenna, 980-1037; Islamic philosophy; İbn Sînâ; İbn-i Sina, 980-1037; İslam felsefesi; knower; Nefs; perfection; soul; Yetkinleşme Avicenna