Yapay Zeka kavramının etkileri üzerine bir araştırma - Ferik, Irmak Funda (My University, 2003)
Araştırmamızın amacı, işleri ve eğitimleri gereği farklı düzeylerde teknoloji ile farklı derecelerde ilişki içerisinde bulunan çalışanların, bu teknolojinin gelecekteki formu olarak tasarlanan yapay zeka ürünü robotlara karşı tutumlarını deneysel bir araştırma yöntemi çerçevesinde ölçmekti. Farklı iş süreçlerinde odak noktaları insan ve teknoloji olan çalışanların, robotlara karşı gösterecekleri tutumun birbirinden farklı olacağı düşünülmüştür. Çalışmamızda insan odaklı iş süreçlerinde görev alan İnsan Kaynakları çalışanları ile teknoloji odaklı iş süreçlerinde görev alan Bilgi Teknolojileri çalışanları örneklem olarak seçilmiş ve yapay zekaya ilişkin tutumları incelenmiştir. Araştırma boyunca aşinalık düzeyinin yapay zekaya ilişkin tutumlar üzerinde belirleyici rol oynayacağı düşünülmüştür. Bilgi Teknolojisi çalışanlarının, akademik yaşamları ve iş yaşamları boyunca aldıkları eğitimler ve edindikleri tecrübeler doğrultusunda yapay zekaya ilişkin aşinalık düzeylerinin yüksek olacağı farzedilmiştir. Öte yandan, İnsan Kaynakları çalışanlarının aşinalık düzeylerinin düşük olacağı varsayılmıştır. Aşinalık düzeyi dışında anlık bilgilendirmenin tutum üzerindeki etkisinin ölçülmesi araştırmanın amaçlarındandır. Anlık bilgilendirme için izleyenlere yapay zeka hakkında nesnel bilgiler veren bir film kullanılmıştır. Ayrıca araştırmada yenilikçilik, yapay zeka hakkında sahip olunulan önbilgi ile bu bilgiye atfedilen değerler şartlı değişken olarak ele alınmıştır. Katılımcıların cinsiyet, yaş ve eğitim durumlarının tutum üzerindeki etkisi de araştırmanın konusu olmuştur. Araştırma için Yapay Zeka Tutum Ölçeği ve Yenilikçilik Ölçeği olmak üzere iki yeni ölçek geliştirilmiş ve uygulamalar için iki farklı danışmanlık şirketi kullanılmıştır. Yürütülen analizler sonucunda araştırmanın ileri sürdüğü gibi aşınalık düzeyinin yapay zekaya ilişkin tutum üzerinde en belirleyici rol oynayan değişken olduğu gözlemlenmiştir. İstatiksel veriler anlık bilgilendirmenin tutum üzerinde etkili olmadığını göstermiştir. Bunun dışında aşinalık düzeyi analizlerinden çıkarıldığı vakit kalan değişkenler ve tutum arasında anlamlı ilişkiler bulunduğu gözlemlenmiştir. The aim of the study is to measure the attitudes of the workers with different career backgorunds aganist robots planned as future artificial intelligence products in an experimental design. It is assumed that the attitudes of the workers with different career backgrounds will vary. Information Technology workers that functions in technology centered process and Human Resources workers that functions in human centered processes are chosen as sample groups and their attitudes towards artificial intelligence is examined. Throughout the research it is supposed that the acquitance level on artificial intelligence is the variable that has the major effect on the attitude. The acquitance level of Information Technology workers due to their academical backgrounds and career experiences will be higher compared to the acquitance level of Human Resources workers is the assumpiton of the study. Apart from acquitance level, another variable defined as immediate exposure is manipulated to measure its effect on the attitude. To implement immediate exposure on the samples a movie including objective informations about artificial intelligence is used via datashow. Also innovation and pre-knowledge (its level and positive-negative attributes of it) about artificial intelligence are manipulated as moderating variables in the study. To measure the effect of demographic variables (sex, age, education) on attitude is also the another purpose of the study. Two new scales named as Artificial Intelligence Attitude Scale and Innovation Scale are developed and for application two consultancy firms are chosen. After the analyses of the data collected from the sample it is found that the acquitance level has the major effect on the attitude toward artficial intelligence as the study proposes. Statistics show that immediate exposure has no effect on the attitude. Furthermore it is observed that only when acquitance level variable is excluded from analyses there is a meaningful relationship between attitude and remaining variables.
Keywords: Genel Konular; Özel bilgisayar yöntemleri; Yapay bellek; Yapay Zeka