Erken devir İslâm literatüründe Ebu Hanife ve Kelam ilmiyle ilişkisi - Boşnak, Muhammed (My University, 2017)
Ebû Hanîfe İslâm düşüncesinin oluşum döneminde yetişmiş önemli bir şahsiyettir. Onun fikirleri İslâm coğrafyasının büyük bir bölümünde kabul görmüştür. Ancak bazı konularda Ebû Hanîfe'nin görüşleri üzerinde kitlesel tartışmalar cereyan etmiştir. Bu tartışmaların bir kısmı günümüze kadar gelmiştir. Tartışılan konular genel olarak Ebû Hanîfe'nin Mürcie ile ilişkisi ve halku'l-Kur'an konusundaki tutumudur. Ebû Hanîfe'nin düşünceleri üzerindeki tartışmalar karşılıklı spekülasyonlar şeklinde devam etmektedir. Kimi zaman aynı argümanı karşıt iki grup kullanabilmektedir. Bu durum Ebû Hanîfe'nin erken devir kaynaklarında nasıl tasvir edildiği sorusunu ister istemez akla getirmektedir. Ayrıca Ebû Hanîfe'nin İslâm alemi için ne denli önemli bir âlim olduğu göz önüne alındığında, onun gibi birinin yeterince araştırılmamış ve fikirlerinin belirlenmemiş olmasının İslâm düşüncesi açısından bir eksiklik olacağı açıkça ortadadır.Erken devir İslâm Literatüründe Ebû Hanîfe ve Kelâm İlmiyle İlişkisi başlıklı bu tezde erken dönemden başlayarak İslâm litartüründe Ebû Hanîfe'ye nispet edilen görüşleri ana kaynaklarından hareketle belirleme amacı güdülmüştür. Tezde bir yandan erken dönem kaynaklarında Ebû Hanîfe'ye nispet edilen görüşler aktarılırken diğer yandan bu eserlerde aktarılan bilgileri teyit eden veya tenkit eden doğrudan veya dolaylı veriler de mercek altına alınacaktır. Ayrıca modern çalışmalara da başvurulmuş; bu sayede erken devir kaynaklarında aktarılan iddiaların bu günün gözüyle incelenmesi verilmeye çalışılmıştır. Ayrıca konular tartışma merkezli ele alınmış, iddialar ve analizleri sıralanarak sonuca varılmaya çalışılmıştır.

Abu Hanifah is an important figure who has grown in the formation period of Islamic thought. His opinions gained acceptance in a large part of the geography of the Islamic world. However, some massive discussions on the opinions of Abu Hanifah took place. Some of these discussions came until today. Objects at the issue are generally relation of Abu Hanifah to Murji'ah and his attitude towards the discussion of Khalq al-Quran (Creation of the Quran). Discussions on the opinions of Abu Hanifah continue in the form of mutual speculations. Two opponent groups occasionally use the same argument. This situation brings the question of how Abu Hanifah were pictured in the early literature. Moreover, in view of importance of Abu Hanifah for the Islamic world, it is a clear deficiency in the Islamic thought that somebody like him was not studied enough and his opinions were not sufficiently identified. In this thesis which is titled Abu Hanifah in The Early Islamic Literature and His Relation to The Science of Kalam, it is aimed to identify the opinions attributed to Abu Hanifah in the Islamic literature beginning from the early period, with reference to the main sources. In the thesis, the opinions attributed to Abu Hanifa in the early Islamic sources will be cited and also direct or indirect data conforming this information or criticizing them will be put under the microscope. Moreover, the modern studies are referred; by this means, it is tried to look at the claims given in the early sources with today's eyes. Besides, the subjects are taken in a discussion-based way and a conclusion is to be drawn by listing the claims and their analyzes.
Keywords: Ebû Hanîfe; Erken Devir; Halku'l-Kuran Abu Hanifah; İslam dini; İslâm Literatürü; Kalam; Kelam; Khalq al-Quran; Murji'ah; Mürcie; Tarih