Cooperation strategy models for the Central Asian region and future scenarios on Turkey - Kona Güngörmüş, Gamze (My University, 2001)
Bu temel olarak iki amaca sahiptir. Bunlardan ilki; eski Sovyetler Birliği'nin Güney coğrafyasında, şu anda Orta Asya Cumhuriyetleri'nin bulunduğu bölgede Türkiye'nin ekonomik, siyasal ve güvenliğe ilişkin beklentileri maksimize edebilmesi için işbirliği stratejisi modelleri geliştirmek ve ikincisi; bu işbirliği stratejisi modellerinin uygulanmasını takiben belirecek olası yeni güç dengesi kapsamında Türkiye'nin içinde bulunacağı olası durumu senaryo planlama metodunu kullanarak oluşturulacak gelecek senaryoları ile tahmin etmek ve bunu gerçekleştirerek Türk karar alıcılarını oluşacak bu olası güç dengesi sisteminden önceden bilgilendirmek. Tez üç bölümden oluşmaktadır: Bölüm I'de Orta Asya halkları ve Orta Asya bölgesine ilişkin genel bilgi sunulmaktadır. Bu bölümde temel olarak dört husus üzerinde yoğunlaşılmıştır: İlk olarak; Türk kökenli halkların tarihi, Osmanlı İmparatorluğu ve Rus hakimiyeti altındaki Türk Hanlıkları arasındaki münasebetler, Sovyetler Birliği hakimiyeti altındaki Orta Asya halkları ve Türkiye Cumhuriyeti'ndeki Türkler arasındaki münasebetler açıklanmakta, ikinci olarak; Türk karar alıcılarını Orta Asya Cumhuriyetleri'ni Türk dış politikasının ilgi alanına dahil etmeye sevkeden faktörler belirtilmekte, üçüncü olarak; Orta Asya Cumhuriyetleri'nin politik, sosyal, ekonomik yapısı, Orta Asya bölgesinin coğrafi ve ekonomik önemi ve son olarak Türkiye'nin Orta Asya bölgesindeki rolü ifade edilmektedir. Bölüm II'de dört farklı İşbirliği Strateji Modelleri önerilmektedir; Strateji Modeli I: Türkiye-A.B.D., Strateji Modeli II: Türkiye-A.B.D-İsrail, Strateji Modeli III: Türkiye-A.B.D.-İran ve Strateji Modeli IV: Türkiye-Orta Asya Ekonomik İşbirliği. Bu strateji modelleri gerçekleşme olasılığı en yüksek olandan gerçekleşme olasılığı en düşük olana şeklinde numaralandırılmaktadır. Diğer bir deyişle tezde işbirliği strateji modellerine dahil edilen beş devletin (A.B.D., İsrail, İran, Hindistan ve Pakistan) Türkiye'ye sunacakları politik ve ekonomik avantajların aynı düzeyde olamayacağı gerçeği göz önünde bulundurularak bu beş devlet ayrı strateji modelleri kapsamına alınmaktadır. Ayrıca, İşbirliği Strateji Modelleri iki temel kritere dayandırılarak yapılandırılmaktadır: İlk olarak; bu devletlerle işbirliği gerçekleştirmesi durumunda Türkiye'nin Orta Asya bölgesindeki politikalarını kolaylaştıracak ve maksimize edebilecek ekonomik, siyasal ve kültürel imkan ve de kabiliyetlere sahip ülkelerin İşbirliği Strateji Modelleri için seçilmesi ve ikinci olarak; uluslar arası ilişkilerde devletlerin milli menfaatleri hususunun hayati önem taşıdığı dikkate alınarak İşbirliği Strateji Modellerine dahil edilen devletlerin Orta Asya bölgesine ilişkin doğrudan ya da dolaylı ilgi ve beklentilerinin göz önünde bulundurulması. Bunun yanısıra, bu bölümde sadece İşbirliği Strateji Modelleri üzerinde yoğunlaşmamızı gerektiren beş temel sebep açıklanmaktadır: 1. Türkiye'nin Orta Asya Cumhuriyetleri'nin beklentilerini karşılayabilecek ekonomik güce sahip olmaması, 2. Rusya'nın Orta Asya Cumhuriyetleri'ne ilişkin politik tutumu, 3. Orta Asya Cumhuriyetleri'nin sadece Türkiye tarafından karşılanamayacak ekonomik, politik ve güvenlik beklentileri, 4. Türkiye ve Orta Asya Cumhuriyetleri arasındaki tarihi ve kültürel farklar ve 5. Türkiye'nin Orta Asya bölgesine direkt geçiş sağlayamayan coğrafi konumu. Bölüm III'te beş makro senaryo geliştirilmektedir; Gelecek Senaryosu I: Türkiye'nin Orta Doğu'ya İlişkin Olası Durumu, Gelecek Senaryosu II: Türkiye'nin A.B.D'ne İlişkin Olası Durumu, Gelecek Senaryosu III: Türkiye'nin Rusya Federasyonu'na İlişkin Olası Durumu, Gelecek Senaryosu IV: Türkiye'nin Yunanistan'a İlişkin Olası Durumu ve Gelecek Senaryosu V: Türkiyenin Avrupa Birliği'ne İlişkin Olası Durumu. Makro Senaryoların yanısıra bazı mikro senaryolar da sunulmatadır. Mikro Senaryolar gerçekleşme ihtimali en yüksek olandan en düşük olana şeklinde numaralandırılırken; gerçekleşme ihtimali en yüksek olarak kabul edilen senaryoya, uluslararası sistemde beklenmedik bir sapma olabileceği hususu gözönünde bulundurularak, maksimum %60 realizasyon şansı tanınmaktadır. Bu bölümde işbirliği strateji modellerinin gerçekleştirilmesini takiben Türkiye'nin sadece Orta Doğu, A.B.D., Rusya Federasyonu, Yunanistan ve AB'ne ilişkin olası durumuna ait Gelecek Senaryoları geliştirilmesinin nedeni Türkiye'nin adı geçenlerden herbiri ile köklü güvenlik, ya da politik ya da ekonomik sorunlarının bulunmasıdır. Beş Makro senaryo gerçekleştirilirken Gelecek Senaryo Planlama Metodu kullanılmaktadır.

This study has two main aims; firstly to develop cooperation strategy models in order to maximise Turkey's economic and political advantages in the former Soviet South geopolitical area and secondly to plan future scenarios through future scenario planning method to forecast the probable stand of Turkey in the probable new balance of power to be emerged as the result of the realisation of these strategy models and by doing so, to inform Turkish officials about this new balance of power before hand. The study has three chapters: In Chapter I we try to present necessary and overall information related to the Central Asian peoples and Central Asian region. We focus on four points; first of all, we explain a short history of Turkish origin peoples, give the background information about the relations between the Ottoman Empire and Central Asian Turkish Khanates under Russian dominance and between the Central Asian peoples in the Soviet Union and the Turks in Turkish Republic; secondly, we explain the factors that led Turkish decision-makers to include Central Asian states in Turkish foreign policy menu; thirdly, we present political, social and economic structure of the Central Asian states, geo and eco strategical importance of the Central Asian region, the problems that the Central Asian states face, and last we explain the role of Turkey in the Central Asian region. In Chapter II we propose four different cooperation strategy models; Strategy Model I: Turkey - U.S., Strategy Model II: Turkey - U.S. - Israel, Strategy Model III: Turkey - U.S. - Iran, and Strategy Model IV: Turkey - Central Asian Economic Cooperation Organization (CAECO). The strategy models are numbered from the most probable to the least probable. In other words, in the study taking the fact into consideration that cooperating with these five states will not present equal political and economic advantages for Turkey we include different states in different strategy models. In the study, Cooperation Strategy Models are based on two basic criteria: Firstly, economic or political or cultural capabilities and possibilities of the states included in the Models, which can directly facilitate and maximise Turkey's policies in the Central Asian region in case Turkey cooperates with them, and secondly, the states' direct or indirect interests and expectations in the Central Asian region since national interests of the states bear vital importance in international relations. Besides, there have been five main reasons which direct us to propose and concentrate on only cooperation strategy model.in this study: 1. Economic incapabilities of Turkey which unables her to cover the needs of the CAR, 2. Russian Federation's firm stand towards these republics, 3. CAR's political, economic and security expectations which can not satisfied by Turkey alone, 4. Differences in culture and history between the CAR and Turkey, 5. Geographic location of Turkey which represents no contiquity with the Central Asian region. In chapter III we develop five macro future scenarios; Future Scenario I: Future Scenarios on Turkey's Position Regarding the Middle East Region, Future Scenario II: Future Scenarios on Turkey's Position Regarding the U.S., Future Scenario III: Future Scenarios on Turkey's Position Regarding the Russian Federation, Future Scenario IV: Future Scenarios on Turkey's Position Regarding Greece and Future Scenario V: Future Scenarios on Turkey's Position Regarding the EU. We also develop several micro scenarios which are interrelated with the mentioned macro scenarios. In the study we number the micro scenarios from the most plausible one to the least plausible one and give maximum 60 percent of realisation chance for the most plausible scenario taking the possibility of emergence of wild card (negative) scenarios (negative trends) into consideration. In this chapter we try to forecast Turkey's probable stand in regard to the Middle East region, U.S., Russian Federation, Greece and EU following the application of cooperation strategies and create future scenarios on them only since Turkey has had deep-rooted security, or political or economic conflicts with each one of them in history largely. In addition to these, while forecasting the future and in creating these five macro future scenarios we adopt future scenario planning method.
Keywords: Ekonomi Uluslararası-Türkiye; Orta Asya