Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphânesi’nde bulunan Emevî dönemi mushaflarında tezhip sanatının ilk örnekleri - Kılınçer, Burcu Hande (My University, 2019)
Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphânesi El Yazması Eserler Koleksiyonunda bulunan erken dönem Kur’ân-ı Kerîm nüshaları, sahip oldukları tezyînî unsurlar itibarıyla, İslâmî dönem tezhip sanatının görüldüğü en erken örneklerdir. Önemine karşın yeterli ölçüde çalışma yapılmamış, hatta birçok kaynakta bahis olarak dahi ele alınmamıştır. Bu çalışma, tezhip sanatının zamanla ulaştığı klâsik formların filizlendiği ilk belgeleri araştırmak, tezyîn unsurlarının hangi sanat ilkeleri temel alınarak uygulandığını ve form/ fonksiyon dengesini incelemek amacıyla yapılmıştır. Bu bağlamda kullanılan desenler ve uygulandığı alanlarla birlikte klâsikleşmiş mushaf tezyînâtı ile olan bağları incelenerek kavramsal karşılaştırmalı bir yöntem izlenmiştir. Fotoğraf ve çizimlerle desteklenen çalışmada, konunun kolay anlaşılması hedefiyle genel kabul görmüş terimlerin yanı sıra özgün tâbirlere de yer verilen bir anlatım yolu izlenmiştir. Sözü edilen yöntemler nezdinde bu teze, tezhip sanatının başlangıç döneminin maddi belgelerle kanıtlanması yönünde katkı sağlaması gayesi ile çalışılmıştır.

The early Quranic copies in the Collection of the Manuscripts of the Topkapı Palace Museum Library are the earliest examples of Islamic art of illumination in terms of their intrinsic elements. Despite the importance of this issue, it has not been adequately studied, and has not been dealt with even in many sources. This study was carried out in order to investigate the first documents in which the classical forms of the art of illumination reached the time, and to understand the elements and the form / function balance of the elements of the art. In this context, a conceptual comparative method was followed by examining the ties used with the classical mushaf motifs, together with the patterns and the fields used. In the study supported by photographs and drawings, a narrative path was followed which included the original words as well as generally accepted terms with the aim of understanding the subject easily. This thesis is prepared with the aim of contributing to the proof of the history of the beginning of the art of illumination with the help of material documents.
Keywords: Emevî Holy Qur’an; Illumination; Kur’ân-ı Kerîm; Mushaf; Tezhip; Umayyad