Terceme-i Kitâbü’l-Ahlâk adlı eserin dil özellikleri, transkripsiyonlu metni ve dizini hazırlanarak dil ve edebiyat eğitimi yönünden incelenmesi - Erbay, Ayşe (My University, 2023)
Bu çalışmanın amacı Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı bünyesinde Çorum Hasan Paşa İl Halk Kütüphanesi’nde 19 Hk 34879 demirbaş numarası ile kayıtlı olan Terceme-i Kitâbü’l-Ahlâk adlı 16. yüzyıla ait yazma eserin dil özellikleri, transkripsiyonlu metni ve dizini oluşturularak dil ve edebiyat eğitimi açısından incelenmesidir. Çalışma giriş, ilgili araştırmalar, yöntem, bulgular, sonuç ve kaynakça olmak üzere altı bölümden oluşmaktadır. Terceme-i Kitâbü’l-Ahlâk adlı eserin Türk dili ve edebiyatı eğitimindeki yeri ve önemi, nitel araştırma yöntemlerinden olan doküman incelemesi ve içerik analizi yöntemi uygulanarak tespit edilmiştir. Bulgular bölümünde ilk olarak Terceme-i Kitâbü’l-Ahlâk ve dili hakkında bilgiler verilmiştir. Sonra Terceme-i Kitâbü’l-Ahlâk Türk dili ve edebiyatı eğitiminde kullanımı ve modern dönem kişilik gelişimi kuramlarıyla kişilik gelişimi ve ahlak eğitimi açısından kritik edilmiştir. Değerler eğitimi bakımından da eser incelenmiştir. Eser dil incelemesi bölümünde imla, ses ve biçim özellikleri üzerinde durularak ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. Metin bölümünde Terceme-i Kitâbü’l-Ahlâk’ın tüm yapraklarının transkripsiyon alfabesi ile Latin harflerine aktarımı yapılmıştır. Dizinde transkripsiyonlu metinde bulunan tüm kelime ve kelime gruplarının alfabetik dizini yapılarak kelime anlamları metnin bağlamından yola çıkılarak verilmiştir. Sonuç bölümünde çalışmadan edilen sonuçlar sıralanıp eser, Türk dili ve edebiyatı eğitimindeki yeri ve önemi açısından değerlendirilmiştir.

The aim of this study is the language characteristics, transcription text and index of the 16th century manuscript called Terceme-i Kitâbü'l-Ahlâk, which is registered with the fixture number 19 Hk 34879 in Çorum Hasan Paşa Provincial Public Library within the body of the Turkish Manuscripts Institution. It is created and analyzed in terms of language and literature education. The study consists of six chapters: introduction, related studies, method, findings, conclusion and bibliography. The place and importance of Terceme-i Kitâbü'l-Ahlâk in Turkish language and literature education has been determined by applying document analysis and content analysis methods, which are qualitative research methods. In the findings section, firstly, information about Terceme-i Kitâbü'l-Ahlâk and its language is given. Later, Terceme-i Kitâbü'l-Ahlâk and modern period personality development theories were criticized in terms of personality development and moral education. The work was also examined in terms of values education. In the language analysis section of the work, it has been examined in detail with emphasis on spelling, sound and morphological features. In the text section, all the leaves of Tercemei Kitâbü'l-Ahlâk were translated into Latin letters with the transcription alphabet. All the words and word groups in the transcripted text are indexed alphabetically and the meanings of the words are given based on the context of the text. In the conclusion part, the results obtained from the study are listed and the work is evaluated in terms of its place and importance in Turkish language and literature education.
The examination of the Terceme-i Kitâbü'l-Ahlâk work in terms of language and literature education by preparing language features transcribed text and index
Keywords: Ahlak eğitimi; Değerler eğitimi; Edebiyat eğitimi; Eski Türkiye Türkçesi; Literature education; Moral education; Old Anatolian Turkish; Öğretici metin; Terceme-i Kitâbü’l-Ahlâk; Turkish language; Turkish literature; Tutorial text; Türk dili; Türk edebiyatı; Values education