Vergi ve kamu harcama politikalarının gelir dağılımına etkisi - Ataer, Müge Yetkin (My University, 2021)
ÖZETBu çalışmada gelir dağılımı ve gelirin yeniden dağılımı kavramları; bu kavramlara ilişkin düşüncelerin gelişimi, gelir dağılımı türleri, teorileri, ölçütleri ve vergi gelirleri ile kamu harcamalarının gelirin yeniden dağılımı ile ilişkileri bağlamında incelenmiştir. Vergi gelirleri ile gelirin yeniden dağılımı, vergileme ilkeleri, vergi tekniği ve vergi türleri üzerinden ele alınmıştır. Kamu harcamaları da bileşenleri ve belirleyici mekanizmaları üzerinden irdelenmiştir. Reel harcamalar ve transfer harcamaları gelirin yeniden dağılımı üzerindeki etkileri bakımından açıklanmıştır. Ampirik analiz bölümünde, OECD ülkeleri, 1987 ve 2017 yıl aralığında panel zaman serisi yöntemleri ile analize konu edilmiştir. Gini SWIID veritabanından, ekonomik ve mali değişkenlere ait veriler IMF, OECD ve Dünya Bankası veritabanlarından derlenmiştir. Tüm yardımcı testlerin yanında, yeni nesil birim kök testleri ve eşbütünleşme testleri uygulanmış, kısa ve uzun dönemli ilişki hata düzeltme modelleriyle tahmin edilmiştir. Literatüre uygun olarak sonuçlar toplam vergi gelirlerinin ve dolaysız vergi gelirlerinin gelir dağılımı üzerinde olumlu etkilere sahip olduğunu göstermektedir. Vergi sistemlerinde gelir dağılımı üzerinde olumsuz etkilere sahip tek vergi türü dolaylı vergiler olarak karşımıza çıkmıştır. Sonuçlara göre eğer dolaylı vergiler artarsa, gelir dağılımında adalet azalmaktadır. Kamu harcamaları tarafında ise sonuçlar hem toplam kamu harcamalarının hem de eğitim, sağlık, sosyal koruma, ve toplam sosyal harcamaların, gelir dağılımında adaleti düzeltici etkileri olduğunu göstermektedir. Genel olarak bu çalışmanın sonuçları vergi gelirleri ve kamu harcamaları gibi maliye politikası araçlarının ve bu araçların bileşenlerinin daha adil bir gelir dağılımına ulaşmada kullanışlı olduğunu göstermektedir. Maliye politikalarının hem kısa dönemli hem de uzun dönemli olumlu etkileri açık şekilde gösterilmiştir. Sonuçlara göre, OECD üye ülkelerinin maliye politikalarını olumlu etkiler doğuracak şekilde tasarlamaları halinde, her bir politika aracının daha adil bir gelir dağılımına ulaşma yolunda katkılar sunacağı önerilebilir. İÇİNDEKİLERSayfa No.ÖZET…………………………………………………………………………………….IABSTRACT…………………………………………………………………………...IIIİÇİNDEKİLER……………………………………………………...………................VTABLO LİSTESİ……………………………………………………………………..IXŞEKİL LİSTESİ………………………………………...………………………….......XKISALTMALAR……………...…………………………………….…………….......XIGİRİŞ……………………………………………………………………………………1BİRİNCİ BÖLÜMGELİR DAĞILIMI: TANIMLARI, TEORİK ÇERÇEVESİ, BELİRLEYEN FAKTÖRLER1.GELİR DAĞILIMI TANIMLARI …………………………………………….51.1.Fonksiyonel Gelir Dağılımı………………………………………………51.2.Bireysel Gelir Dağılımı…………………………………………………..71.3.Sektörel Gelir Dağılımı…………………………………………………..81.4.Bölgesel Gelir Dağılımı………………………………………………….91.5.Küresel Gelir Dağılımı………………………………………………….112. GELİR DAĞILIMI TEORİLERİ……………………………………………142.1.Fonksiyonel Gelir Dağılımı Teorileri…………………………………...142.1.1.Klasik İktisatta Gelir Dağılımı………………………..................142.1.2.Marksist İktisatta Gelir Dağılımı………………………………..212.1.3.Neo-Klasik İktisatta Gelir Dağılımı……………………………..232.1.4.Keynesyen İktisatta Gelir Dağılımı……………………………...242.2.Kişisel Gelir Dağılımı Teorileri…………………………………………272.2.1.Stokastik Teoriler……………………………………………….292.2.2.Bireysel Seçim Teorisi…………………………………………..292.2.3.Beşeri Sermaye Teorisi………………………………………….302.2.4.Miras Teorisi……………………………………………………312.2.5.Çok Faktörlü Teori……………………………………………...323.GELİR DAĞILIMINI ETKİLEYEN BAŞLICA FAKTÖRLER…………..333.1.Ekonomik Faktörler……………………………………………………..333.1.1.Makroekonomik Politikalar……………………………………..333.1.2.Küreselleşme……………………………………………………373.1.2.1. Ticaretin Küreselleşmesi……………………………….373.1.2.2. Finansal Serbestleşme…………………………………..393.2.Teknolojik Gelişme……………………………………………………..413.3.Demografik ve Sosyal Faktörler………………………………………...433.4.Kurumsal ve Politik Faktörler…………………………………………...50İKİNCİ BÖLÜMGELİRİN YENİDEN DAĞILIMININ ÖNEMİ VE GELİR EŞİTSİZLİĞİ ÖLÇÜM YÖNTEMLERİ1. GELİR EŞİTSİZLİĞİ VE GELİRİN YENİDEN DAĞILIMININ ÖNEMİ………………………………………………………………………....542.ETKİNLİK VE ADALET İKİLEMİ………………………………………....623.SOSYAL REFAH VE GELİRİN YENİDEN DAĞILIMI…………………..714.GELİR EŞİTSİZLİĞİ ÖLÇÜMÜ: İLKELER VE YÖNTEMLER………...784.1.Gelir Eşitsizliği Ölçüm İlkeleri (Aksiyomatik Yaklaşım)……………….784.1.1.Transfer İlkesi (Pigou-Dalton İlkesi)……………………………794.1.2.Gelir Ölçeğinden Bağımsız Olma İlkesi………………………...804.1.3.Nüfus İlkesi……………………………………………………..804.1.4.Ayrıştırma İlkesi………………………………………………...814.1.5.Anonimiti İlkesi…………………………………………………824.2.Gelir Eşitsizliği Ölçüm Yöntemleri……………………………………..824.2.1.Lorenz Eğrisi……………………………………………………834.2.2.Gini Katsayısı…………………………………………………...864.2.3.Theil Endeksi……………………………………………………884.2.4.Atkinson Endeksi………………………………………………..894.2.5.Yüzde Payları Analizi……………………………………...........91ÜÇÜNCÜ BÖLÜMGELİRİN YENİDEN DAĞILIMININ ARAÇLARI1.VERGİLERİN GELİRİN YENİDEN DAĞILIMINA YÖNELİK ETKİLERİ……………………………………………………………………..941.1. Vergilendirme İlkeleri Bağlamında Gelirin Yeniden Dağılımı………...951.1.1.Vergilemede Genellik İlkesi.........................................................951.1.2.Vergilemede Eşitlik İlkesi………………………………………961.1.3. Vergilemede Ödeme Gücü (Oransallık) İlkesi………………….961.1.3.1. Geleneksel Ayırma Kuramı…………………………….991.1.3.2. Kaynağa Göre Ayrım………………………………......991.1.3.3. Karaktere Göre Ayrım………………………………...1001.1.3.4. Miktara Göre Ayrım…………………………………..1011.1.4. Gelirin Yeniden Dağıtımı İlkesi……………………………….1021.2. Vergi Tekniği Bağlamında Gelirin Yeniden Dağılımı…...........................1031.2.1. Düz Oranlı Vergileme…………………………………………1041.2.2. Artan Oranlı Vergileme………………………………………..1051.3. Vergi Türleri Bağlamında Gelirin Yeniden Dağılımı…………………….1101.3.1. Dolaylı - Dolaysız Vergiler ve Gelirin Yeniden Dağılımı……...1112.KAMU HARCAMALARININ GELİRİN YENİDEN DAĞILIMINA YÖNELİK ETKİLERİ………………………………………………………1152.1.Kamusal Mal ve Hizmetlerin Sunumu (Reel Harcamalar)……………1202.2.Göreceli Fiyat Etkileri (İkincil Ekonomik Etkiler)……………………1222.3.Transfer Harcamaları ve Kamu Sosyal Harcamaları………………….1232.3.1.Sosyal Sermaye – Sosyal Harcamalar ve Gelirin Yeniden Dağılımı………………………………………………...……...1272.3.2.Medyan Seçmen Hipotezi – Sosyal Harcamalar ve Gelirin Yeniden Dağılımı……………………………………………..................1292.3.3. Ekonomik Büyüme – Sosyal Harcamalar ve Gelirin Yeniden Dağılımı………………………………………………………..1312.3.4.Kamu Sosyal Harcamalarının Belirleyicilerine Dair Genel Bir Değerlendirme…………………………………………………134DÖRDÜNCÜ BÖLÜMVERGİ VE KAMU HARCAMA POLİTİKALARININ GELİRİN YENİDEN DAĞILIMI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN AMPİRİK ANALİZİ1. AMPİRİK LİTERATÜR…………………………………………………….1362. EKONOMETRİK ANALİZ VE BULGULAR……………………………..1422.1. Araştırmanın Metodolojisi...…………………………………………..1442.2. Araştırmanın Veri Seti…………………………………………………1482.3. Ekonometrik Modeller ve Bulgular……………………………………149SONUÇ……………………………………………………………………………….168EKLER……………………………………………………………………………….174KAYNAKÇA…………………………………………………………………………183

ABSTRACTIn this study, I investigated the concepts of distribution of income and redistribution in terms of the development of redistribution ideas, redistribution types, theories, measurements, and then the relationship between tax revenues, public expenditures, and income redistribution. The relationship between tax revenues and income redistribution is examined through the principles of taxation, taxation techniques, and types. Public expenditures are also handled with the composition and determination mechanisms. The real expenditures and transfer expenditures are explained with their impacts on income redistribution. In the empirical part, I investigated the OECD member countries between 1987 and 2017 with the panel time series analysis. The data source for Gini is the SWIID database. Other economic and fiscal variables are derived from IMF, OECD, and World Bank databases. Besides the all other preliminary tests, I used new-generation unit root tests and cointegration tests and I estimated short and long term relationships via error correction models. In compliance with the literature, the results show that the total direct tax revenues and the total tax revenues have positive impacts on the income redistribution. The only element of the tax system that has a negative impact on income redistribution is the indirect tax. The results show that if indirect tax revenues increases, equality in the income distribution decreases. On the public expenditure side, the results show that the total public expenditures and the components as social benefits, social protection, social expenditures, education, and health expenditures have equalizing effects on the income distribution. Overall, this study and its results show that the fiscal policy tools as tax revenues and public expenditures and their components are useful for more equal income distribution. Their redistribution impacts in the short term, as well as long term, are obvious. The results suggest that if the fiscal policies in the OECD member countries are designed accordingly, each of the policy tools can provide contributions for better income redistribution.İÇİNDEKİLERSayfa No.ÖZET…………………………………………………………………………………….IABSTRACT…………………………………………………………………………...IIIİÇİNDEKİLER……………………………………………………...………................VTABLO LİSTESİ……………………………………………………………………..IXŞEKİL LİSTESİ………………………………………...………………………….......XKISALTMALAR……………...…………………………………….…………….......XIGİRİŞ……………………………………………………………………………………1BİRİNCİ BÖLÜMGELİR DAĞILIMI: TANIMLARI, TEORİK ÇERÇEVESİ, BELİRLEYEN FAKTÖRLER1.GELİR DAĞILIMI TANIMLARI …………………………………………….51.1.Fonksiyonel Gelir Dağılımı………………………………………………51.2.Bireysel Gelir Dağılımı…………………………………………………..71.3.Sektörel Gelir Dağılımı…………………………………………………..81.4.Bölgesel Gelir Dağılımı………………………………………………….91.5.Küresel Gelir Dağılımı………………………………………………….112. GELİR DAĞILIMI TEORİLERİ……………………………………………142.1.Fonksiyonel Gelir Dağılımı Teorileri…………………………………...142.1.1.Klasik İktisatta Gelir Dağılımı………………………..................142.1.2.Marksist İktisatta Gelir Dağılımı………………………………..212.1.3.Neo-Klasik İktisatta Gelir Dağılımı……………………………..232.1.4.Keynesyen İktisatta Gelir Dağılımı……………………………...242.2.Kişisel Gelir Dağılımı Teorileri…………………………………………272.2.1.Stokastik Teoriler……………………………………………….292.2.2.Bireysel Seçim Teorisi…………………………………………..292.2.3.Beşeri Sermaye Teorisi………………………………………….302.2.4.Miras Teorisi……………………………………………………312.2.5.Çok Faktörlü Teori……………………………………………...323.GELİR DAĞILIMINI ETKİLEYEN BAŞLICA FAKTÖRLER…………..333.1.Ekonomik Faktörler……………………………………………………..333.1.1.Makroekonomik Politikalar……………………………………..333.1.2.Küreselleşme……………………………………………………373.1.2.1. Ticaretin Küreselleşmesi……………………………….373.1.2.2. Finansal Serbestleşme…………………………………..393.2.Teknolojik Gelişme……………………………………………………..413.3.Demografik ve Sosyal Faktörler………………………………………...433.4.Kurumsal ve Politik Faktörler…………………………………………...50İKİNCİ BÖLÜMGELİRİN YENİDEN DAĞILIMININ ÖNEMİ VE GELİR EŞİTSİZLİĞİ ÖLÇÜM YÖNTEMLERİ1. GELİR EŞİTSİZLİĞİ VE GELİRİN YENİDEN DAĞILIMININ ÖNEMİ………………………………………………………………………....542.ETKİNLİK VE ADALET İKİLEMİ………………………………………....623.SOSYAL REFAH VE GELİRİN YENİDEN DAĞILIMI…………………..714.GELİR EŞİTSİZLİĞİ ÖLÇÜMÜ: İLKELER VE YÖNTEMLER………...784.1.Gelir Eşitsizliği Ölçüm İlkeleri (Aksiyomatik Yaklaşım)……………….784.1.1.Transfer İlkesi (Pigou-Dalton İlkesi)……………………………794.1.2.Gelir Ölçeğinden Bağımsız Olma İlkesi………………………...804.1.3.Nüfus İlkesi……………………………………………………..804.1.4.Ayrıştırma İlkesi………………………………………………...814.1.5.Anonimiti İlkesi…………………………………………………824.2.Gelir Eşitsizliği Ölçüm Yöntemleri……………………………………..824.2.1.Lorenz Eğrisi……………………………………………………834.2.2.Gini Katsayısı…………………………………………………...864.2.3.Theil Endeksi……………………………………………………884.2.4.Atkinson Endeksi………………………………………………..894.2.5.Yüzde Payları Analizi……………………………………...........91ÜÇÜNCÜ BÖLÜMGELİRİN YENİDEN DAĞILIMININ ARAÇLARI1.VERGİLERİN GELİRİN YENİDEN DAĞILIMINA YÖNELİK ETKİLERİ……………………………………………………………………..941.1. Vergilendirme İlkeleri Bağlamında Gelirin Yeniden Dağılımı………...951.1.1.Vergilemede Genellik İlkesi.........................................................951.1.2.Vergilemede Eşitlik İlkesi………………………………………961.1.3. Vergilemede Ödeme Gücü (Oransallık) İlkesi………………….961.1.3.1. Geleneksel Ayırma Kuramı…………………………….991.1.3.2. Kaynağa Göre Ayrım………………………………......991.1.3.3. Karaktere Göre Ayrım………………………………...1001.1.3.4. Miktara Göre Ayrım…………………………………..1011.1.4. Gelirin Yeniden Dağıtımı İlkesi……………………………….1021.2. Vergi Tekniği Bağlamında Gelirin Yeniden Dağılımı…...........................1031.2.1. Düz Oranlı Vergileme…………………………………………1041.2.2. Artan Oranlı Vergileme………………………………………..1051.3. Vergi Türleri Bağlamında Gelirin Yeniden Dağılımı…………………….1101.3.1. Dolaylı - Dolaysız Vergiler ve Gelirin Yeniden Dağılımı……...1112.KAMU HARCAMALARININ GELİRİN YENİDEN DAĞILIMINA YÖNELİK ETKİLERİ………………………………………………………1152.1.Kamusal Mal ve Hizmetlerin Sunumu (Reel Harcamalar)……………1202.2.Göreceli Fiyat Etkileri (İkincil Ekonomik Etkiler)……………………1222.3.Transfer Harcamaları ve Kamu Sosyal Harcamaları………………….1232.3.1.Sosyal Sermaye – Sosyal Harcamalar ve Gelirin Yeniden Dağılımı………………………………………………...……...1272.3.2.Medyan Seçmen Hipotezi – Sosyal Harcamalar ve Gelirin Yeniden Dağılımı……………………………………………..................1292.3.3. Ekonomik Büyüme – Sosyal Harcamalar ve Gelirin Yeniden Dağılımı………………………………………………………..1312.3.4.Kamu Sosyal Harcamalarının Belirleyicilerine Dair Genel Bir Değerlendirme…………………………………………………134DÖRDÜNCÜ BÖLÜMVERGİ VE KAMU HARCAMA POLİTİKALARININ GELİRİN YENİDEN DAĞILIMI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN AMPİRİK ANALİZİ1. AMPİRİK LİTERATÜR…………………………………………………….1362. EKONOMETRİK ANALİZ VE BULGULAR……………………………..1422.1. Araştırmanın Metodolojisi...…………………………………………..1442.2. Araştırmanın Veri Seti…………………………………………………1482.3. Ekonometrik Modeller ve Bulgular……………………………………149SONUÇ……………………………………………………………………………….168EKLER……………………………………………………………………………….174KAYNAKÇA…………………………………………………………………………183
Keywords: Direct Taxes; Dolaylı Vergiler; Dolaysız Vergiler; Expenditures, Public; Finance; Gelir dağılımı; Gelir Eşitsizliği; Gelirin Yeniden Dağılımı; Harcamalar, Kamu; Income distribution; Income Inequality; Income Redistribution; Indirect Taxes; Kamu Eğitim Harcamaları; Kamu Harcamaları; Kamu Sağlık Harcamaları; Kamu Sosyal Koruma Harcamaları; Maliye; Panel AMG; Panel AMG Income Distribution; Panel Times Series; Panel Zaman Serileri; Public Education Expenditures; Public Expenditures; Public Health Expenditures; Public Social Protection Expenditures; Taxation; Taxes; Toplam Sosyal Harcamalar; Total Public Social Expenditures; Vergi; Vergilendirme