Geçmişten günümüze Bursa Yahudileri - Ekinci, Meryem Gönül (My University, 2024)
Bursa’da Yahudilerin varlığı M.Ö. 79 yılına dayandırılır. Orhan Gazi tarafından şehir fethedildiğinde Bursa’da bulunan Yahudiler, ‘Romanyot’ adıyla isimlendirilen Bizans İmparatorluğu’na mensup Yahudilerdir. Zamanla Endülüs başta olmak üzere farklı bölgelerden Yahudi göçlerinin gerçekleşmesiyle bölgedeki Yahudi nüfusunda artış gözlemlenmiş ve farklı kültürlere, dillere sahip olan farklı Yahudi cemaatleri oluşmuştur. Bu topraklarda Osmanlı Devleti’nin hakimiyetiyle dini, kültürel, siyasi, sosyal ve ekonomik alanlarda refaha ulaşmışlardır. Bu süreçte Yahudi nüfusu dönemden döneme değişiklik göstermiş ve İsrail Devleti’nin kurulmasıyla yoğun bir göç vermiştir. Günümüzde Bursa Yahudi cemaati varlığını sürdürmekle beraber 40-50 kişilik bir nüfusu barındırmakta ve yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalmaktadır. Kuruçeşme Mahallesi’nde bulunan Geruş ve Mayor Sinagogları ibadet ve cenaze işlemleri için aktif olarak kullanılmaktadır. Yaklaşık 25 yıldır sinagogda gerçekleştirilen ibadetler, İstanbul’dan gelen bir hahamla yerine getirilmekteyken 2023’ten itibaren Bursa’da yaşamaya başlayan Haham İsak Bahar tarafından yürütülmektedir. Bursa Yahudi cemaati minyanın toplanması konusunda zorluk yaşasa da ibadetleri için sinagogda bir araya gelmeye hala devam etmektedir.

The presence of Jews in Bursa dates back to 79 BCE. When the city was conquered by Orhan Gazi, the Jews living in Bursa were part of the Byzantine Empire and were referred to as Romaniote Jews. Over time, with the migration of Jews from various regions, particularly from Andalusia, the Jewish population in the area increased, and different Jewish communities with diverse cultures and languages were established. Under the rule of the Ottoman Empire, Jews in these lands experienced prosperity in religious, cultural, political, social, and economic aspects. Throughout history, the Jewish population fluctuated, and after the establishment of the State of Israel, a significant number of Jews emigrated from Bursa. Today, the Jewish community in Bursa still exists but consists of only 40-50 people and is facing the risk of extinction. The Gerush and Mayor Synagogues, located in the Kuruçeşme neighborhood, are actively used for religious services and funeral ceremonies. For nearly 25 years, the services in the synagogue were led by a rabbi coming from Istanbul, but since 2023, they have been conducted by Rabbi Isak Bahar, who now resides in Bursa. Although the Jewish community in Bursa struggles to gather a minyan, they continue to meet for prayers in the synagogue.
Keywords: Anadolu Yahudileri; Bursa; Bursa Yahudileri; Dini açıdan; Dinler Tarihi; Geruş Sinagogu; Geruş Synagogue; History; Jews of Anatolia; Jews of Bursa; Jews, Turkish; Judaism; Kuruçeşme; Kuruçeşme Mahallesi; Mayor Sinagogu History of Religions; Mayor Synagogue; Neighborhood; Religious aspects; Tarih; Turkey; Türkiye; Yahudiler, Türk; Yahudilik