Şema terapi perspektifinden sporcuların zihinsel dayanıklılıkları üzerinde çocukluk yaşantılarının rolü - Çelik, Elif Nur (My University, 2025)
Şema terapi perspektifinden sporcuların zihinsel dayanıklılıkları üzerinde çocukluk yaşantılarının rolü Amaç: Bu çalışma “sporcularda zihinsel dayanıklılık” ve olumlu ve olumsuz birtakım çocukluk deneyimlerinin ve bu deneyimlere bağlı olarak bireyde gelişen ve zaman içerisinde güçlenen erken dönem uyumsuz şemaların ilişkisini Şema Terapi bakış açısından incelemeyi amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Bu araştırmaya 18-30 yaş aralığında, 153’ü kadın 172’si erkek, en az 2 yıl lisanslı spor geçmişi bulunan, bireysel ve takım sporu yapan toplam 325 sporcu katılmıştır. Katılımcılara sırasıyla demografik bilgi formu, Çocukluk Çağı Olumlu Yaşantılar Ölçeği, Young Şema Ölçeği - Kısa Form 3, Kısaltılmış Algılanan Ebeveyn Tutumları Ölçeği – Çocuk Formu, Sporda Zihinsel Dayanıklılık Envanteri uygulanmıştır. Bu çalışmada aracı değişkenlerin bağımsız değişken ile bağımlı değişken arasındaki ilişki üzerinde herhangi bir etkisinin olup olmadığını araştırmak amacıyla PROCESS uygulaması kullanılarak aracılık analizleri yapılmıştır. Bulgular: Aracılık analizi sonuçlarına göre, başarısızlık ve dayanıksızlık şemaları algılanan anne-baba reddi ile zihinsel dayanıklılık arasında kısmi aracılık etkisi gösterirken (sırasıyla R2 = .25, p<.001; R2 = .109, p<.001), çocukluk çağı olumlu yaşantıları bu iki değişken arasında anlamlı bir aracılık etkisi göstermemiştir. Benzer şekilde, Sobel testi sonuçlarına göre, algılanan anne-baba aşırı korumacılığıyla zihinsel dayanıklılık arasındaki ilişkide dayanıksızlık şemasının tam aracılık ettiği görülmüştür (z=-3.52, p<.001). Sobel testi sonuçlarına göre, algılanan anne-baba duygusal yakınlığı ile zihinsel dayanıklılık arasında da başarısızlık şemasının kısmi aracılık ettiği bulgulanmıştır (z=3.84, p<.001). Sonuç: Sporcuların algılanan anne-baba tutumlarının, başarısızlık, dayanıksızlık şemaları ve YSO Total aracılığıyla zihinsel dayanıklılıkları üzerinde etkili olduğu belirtilebilir.

The role of childhood experiences on the mental toughness of athletes from the perspective of schema therapy Objective: This study aims to examine the relationship between 'mental toughness in athletes' and 'some positive and adverse childhood experiences' and 'early maladaptive schemas' that develop and strengthen depending on these experiences from the perspective of Schema Therapy. Materials and Methods: A total of 325 athletes, 153 female and 172 male, between the ages of 18 and 30, with at least 2 years of licensed sports history, and who play individual and team sports participated in this study. The demographic information form, Benevolent Childhood Experiences Scale, Young Schema Questionnaire-Short Form 3, Abbreviated Perceived Parenting Attitudes Questionnaire-Child Form, and The Sport Mental Toughness Questionnaire respectively were applied to the participants. In this study, mediation analyses were performed using the PROCESS application in order to investigate whether the mediator variables have any effect on the relationship between the independent variable and the dependent variable. Results: According to the results of the mediation analysis, while failure and vulnerability to harm/ illness schemas showed a partial mediation effect on the relationship between perceived parental rejection and mental toughness (respectively R2 = .25, p<.001; R2 = .109, p<.001), positive childhood experiences did not show a significant mediation effect on the relationship between these two variables. Similarly, according to the Sobel test results, it was understood that vulnerability to harm/ illness schema fully mediated the relationship between perceived parental overprotection and mental toughness (z=-3.52, p<.001). According to the Sobel test results, it was found that failure schema partially mediated the relationship between perceived parental emotional warmth and mental toughness (z=3.84, p<.001). Conclusion: It can be stated that athletes' perceived parental attitudes have an impact on their mental thoughness through failure and vulnerability to harm/ illness schemas and YSO Total.
The role of childhood experiences on the mental toughness of athletes from the perspective of schema therapy
Keywords: anne-baba tutumları; Beden eğitimi ve antrenman; early maladaptive schema; Egzersiz; erken dönem uyum bozucu şema Athlete; Exercise; mental toughness; parental attitudes; Physical education and training; Psikolojik yönleri; Psychological aspects; schema therapy; Spor; Sporcu; Sports; şema terapi; zihinsel dayanıklılık