Ebu'l-Berekât el-Bağdâdî'de kavram mantığı - Ulu, Cihat (My University, 2021)
Beş tümel ve tanım konularını esas alan tasavvurât/ kavram mantığı Aristoteles’te örtük olarak belirtilmiş iken İbn Sînâ’nın yaptığı sınıflandırmada mantığın iki ana bölümünden biri hâline gelmiştir. Bu tasnif, İslam filozofları tarafından klasik mantık alanında kabul görmüştür. Çalışmamızda incelediğimiz 12. yy. İslam filozoflarından Ebu’l-Berekât el-Bağdâdî de bu tasnife uymakla beraber kavram mantığı konularına birtakım eklemeler yapmıştır. Örneğin filozof, kavram mantığı konularına beş tümel ve tanımdan önce varlığın idrâki ve bilginin oluşumunda bir süreç olarak mârifet gibi konularla başlamıştır. Ayrıca filozofun varlığı zihnî ve zihin dışı olarak iki ayrı düzeyde ele alması ve İbn Sînâcı mantık anlayışına yer yer yeni yorumlar getirmesi dikkat çekicidir. Filozofun bu görüşleriyle sonrasındaki mantıkçılar üzerinde etkili olduğu görülmektedir. Yaptığımız bu çalışmada Ebu’l-Berekât el-Bağdâdî’nin kavram mantığı/ tasavvurât kısmına dair eleştiri, görüş ve yorumları incelenmiştir. Böylece bu araştırmada filozofun mantıkçı yönünün anlaşılması ve mantık müfredatına yaptığı katkıların tespit edilmesi amaçlanmıştır. Çalışmamızda Ebu’l-Berekât’ın kavram mantığı ile ilgili görüşleri, Aristoteles’ten hareketle İbn Sînâ ve Fârâbî’nin görüşleriyle birlikte karşılaştırmalı olarak müellifin kendi görüşleri merkeze alınarak değerlendirilmiştir.

The concept logic / tasawwurāt, based on the five universals and definition issues, was implicitly stated in Aristotle, it became one of the two main parts of logic in Ibn Sina's classification. This classification has been accepted by Islamic philosophers in the field of classical logic.Abu'l-Barakat al-Baghdadi, one of the twelfth century Islamic philosophers we examined in our study, also complied with this classification, but made a number of additions to the issues of concept logic. For example, the philosopher begins issues of concept logic with issues such as five universals and approach to existence before definition and ma‘rifa as a process in the formation of knowledge. It is also remarkable that the philosopher treats existence as mind and non-mind on two separate levels and introduces new interpretations to Ibn Sina's understanding of logic. These views of the philosopher seem to have influenced subsequent logicians. In this study, we examined the criticism, opinions and comments of Abu'l-Berekat al-Baghdadi on the concept/ tasawwurat part of logic. Thus, the aim of this research is to understand the logician aspect of the philosopher and to determine his contributions to the logic field. In our study, Abu'l-Berekat's views on the logic of concepts were evaluated by taking the author's own views into the center along with the views of Ibn Sina, Farabi and Aristotle which both are based on.
Keywords: Abu’l-Barakāt Al-Baghdādī; Beş Tümel; Concept Logic; Ebu’l-Berekât el-Bağdâdî Logic; Felsefe ve din; Five Universal; Kavram Mantığı; Logic; Ma‘rifa; Mantık; Mârifet; Philosophy and religion; Tasavvurât; Tasawwurāt