2000'li Yıllarda Türkiye'de kayıt dışı ekonomi - (:unkn) unknown (My University, 2012)
Bu çalışmanın amacı, Türkiyede 2001 krizi sonrasında kayıt dışı ekonomiyle mücadeleye yönelik izlenen hükümet politikası ve bu doğrultuda gerçekleştirilen uygulamalar neticesinde kayıt dışı ekonominin hacminin izlediği seyri belirlemektir. Çalışmada, Türkiyede kayıt dışı ekonomiyle mücadele anlayışının kalkınma planları ile bütçe gerekçelerinde tekrarlanmış olduğu ve dolayısıyla bu konuda uzun vadeli siyasi kararlılığın olduğu tespit edilmiştir. Söz konusu dönem uygulamalarından; KADİM Projesi, Kayıt dışı Ekonomiyle Mücadele Stratejisi Eylem Planları, VEDOP Projeleri, Gelir İdaresi Başkanlığı ve Vergi Denetim Kurulunun oluşturulması, MASAKın görevlerinin genişletilmesi ve kredi kartı kullanım oranındaki artışın kayıt dışı ekonomiyle mücadelede başarı sağlayıcı, buna karşılık; 4811 sayılı, 5811 sayılı ve 6111 sayılı Kanun uygulamaları ile vergi aflarının belli periyotlarla varlığını sürdürüyor olması, vergi hasılatının ağırlıklı olarak dolaylı vergilerden elde ediliyor olması, vergi istisna ve muaflıklarına hala yer verilmesi, vergi hasılatını artırmak kaygısıyla objektif ve tersine artan oranlı etkileri olan ÖTV2de artış yapılması, uzlaşma aşamasında vergi cezalarında indirim yapılması ve vergi borcunun taksitlendirilmesi gibi uygulamalar vergi yasalarının uygulanmasında eşitlik ilkesini zedeleyip vergi yükünün adil dağılımını engelleyerek mükelleflerin vergiye gönüllü uyumu üzerinde olumsuz etkiler yaratmaya devam etmektedir. Türkiyede sabit oran yöntemine göre kayıt dışı ekonominin hacmi hesaplanmış; 2005 yılında %32,7 iken 2010 yılında %56,9a yükseldiği, kayıtlı ve kayıt dışı tüm faaliyetlerin gerçek ekonomiyi oluşturduğu düşünüldüğünde; gerçek ekonominin 2005 yılında %24,6sının 2008-2010 döneminde de yaklaşık ortalama %36sının kayıt dışı olduğu tespit edilmiştir. Kayıt dışı istihdamın 2004 yılında %50,1 iken 2011 yılında %42ye gerilediği, vergi kaçakçılığının ise 2008 yılında önemli ölçüde artış gösterirken, 2009 yılında %78 oranında olduğu tespit edilmiştir. Kayıt dışı ekonominin siyasi kararlılığa rağmen azaltılamamış olması önemli ölçüde; vergiye gönüllü uyumun sağlanamamış olması, vergi denetimin yetersizliği, uzlaşma mekanizmasının varlığı, ÖTV oranlarının artırılması, terör örgütünün finansman ihtiyacı gibi faktörlere bağlıdır.

The purpose of this study is to determine the course of shadow economy size as a result of the government policy to fight shadow economy and the implementations made accordingly after the 2001 crisis in Turkey. In this study, it was determined that Turkey s willingness to fight shadow economy was repeated in its development reports and budget justification, and therefore it has a long-term political determination to do so. Some implementations in question, such as KADIM, VEDOP Projects, the establishment of Revenue Administration and Tax Inspection Board, extending the jurisdiction of MASAK, and the increase in credit card usage have had positive impacts on the fight against shadow economy. However, implementations, such as the occasional existence of tax exemptions due to the practices of Law no. 4811, Law no. 5811 and Law no. 6111, the tax revenue consisting mostly of indirect taxes, enabling tax exemption, increasing Excise Tax with objective and inverse progressive rate impacts so as to increase tax revenue, tax deductions during tax compromise, and creating instalment plans for tax debt not only hinder the fairness of tax burden and the principle of equality in tax law practice, but also negatively affect the tax compliance. In Turkey, according to currency demand method, while the shadow economy size was at 32.7% in 2005, it increased to 56.9% in 2010. Since real economy is considered to be a combination of all formal and shadow economy activities, it was determined that 24.6% of real economy in 2005 and 36% of real economy during 2008-2010 periods are shadow economy activities. It was also determined that while the informal employment in 2004 was at 50.1%, it regressed to 42% in 2011, and that while tax evasion increased drastically in 2008, it reached 78% in 2009. The reason why shadow economy has not yet been decreased despite political determination is due to factors such as inefficient tax inspection, the availability of tax compromise, the increase in Excise Taxes and the financial need of the terrorist organization.
Shadow economy in Turkey in 2000s
Keywords: İşletme Finans; İktisat; İşletme