Türk sosyoloji tarihinde Mehmet İzzet ve yeni içtimaiyat dersleri adlı eserinin sosyolojik değerlendirmesi - Arslantürk, Hüseyin (My University, 1999)
Türk Sosyoloji Tarihinde Mehmet İzzet ve Yeni İçtimaiyat Dersleri Adlı Eserin Sosyolojik Değerlendirmesi adıyla yaptığımız bu araştırma Mehmet İzzet'in Türk sosyolojisine katkılarını ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Giriş bölümünde konu seçiminin amacı, araştırma metodolojisi ve araştırmanın planı yer almaktadır. Birinci bölümde; Mehmet İzzet'in hayatı, eserleri ve sosyolojisi üzerinde durulmuştur. Amacımız Mehmet İzzet Bey'in bütün fikirlerini eserimizde ortaya koymak değil , Türk sosyolojisinde temel kaynak olması yönüyle Yeni İçtimaiyat Dersleri adlı eserinin sadeleştirilerek yeni nesillerin ve sosyolojiye ilgi duyan Türk okurunun hizmetine sunmak olmuştur. Ancak bunu yaparken dar anlamda da olsa Mehmet İzzet'in Türk sosyologları arasındaki yerinin neresi olduğu hakkında bilgi sunulmuştur. Dar amaçlı bir araştırma olması sebebiyle Mehmet İzzet Bey'le ilgili geniş analizlere girmekten özellikle kaçınılmıştır. Mehmet İzzet'in çalışmaları daha çok teoriktir. Bu nedenle onun sosyolojisi felsefeye daha yakındır. Hemen hemen tüm eserlerinde savunduğu fikirler, kendinden önceki düşünürlere bağlıdır. Bu bağlanışta Ziya Gökalp büyük rol oynamıştır.Mehmet İzzet'in istediği şey, Türkiye'de bir Düşünce Ananesi kurmaktı. Bu ananeyi kurarken geçmişteki Türk eserlerine, düşünürlerine, yerine ve zamanına göre değer vermiştir. Bu yüzden septik olan İzzet, örneğin doğmatik olan Ziya Gökalp'e hayrandır. Doktrin, sistem, görüş farklarına karşın, tüm fikir kahramanlarını birleştiren bağ Mehmet İzzet ile Ziya Gökalp'i de birbirine bağlar. İkinci Bölümde ; Yeni İçtimaiyat Dersleri adlı kitapta yer alan temel konular üzerinde durulmuştur. Ayrıca Yeni İçtimaiyat Dersleri adlı eserin sadeleştirilmiş şekli de bu bölüm altında araştırmamızda yer almıştır. Yeni İçtimaiyat Dersleri adlı eserinde Mehmet İzzet bir çok sosyal konuyu ele almaktadır. Birey ve toplumu inceleyerek Toplum Nedir? sorusuna cevap arıyor. Her sosyal olayın temelinde toplumun etkin olduğunu , örneğin bireyin alışkanlıklarını , ahlakını, mantığını toplumun etkilediğini ve bu etkileşimi toplum dil sayesinde gerçekleştirdiğini vurguluyor. Ayrıca toplumun bireyin hürriyetini artırdığına ve bunu da toplum içerisindeki kurumların çokluğuna bağlıyarak bireyin bu kurumlara üye olmakla hürriyetini artıra bileceğini savunuyor. Sosyolojinin geri kalışının sebebini toplumun bireylerin istek ve arzularına göre yoğrulması , kalıba konulması olarak görür. Sosyolojinin bir bilim olarak ilerlemesi ancak bireylerin istek ve arzularına göre biçime sokulan bir yapı olmaktan çıkarılmasıyla mümkün olabileceğini kabul eder. Kısacası ; ülkemizde toplum biliminin ilerlemesi İzzet Bey'e göre , iş bölümü kuralının uygulanmasıyla olanaklıdır. Bunun gerçekleştirirken de belli bir takım teorik sorunlar üzerinde saplanıp kalmamalı,toplumsal olayların, sorunların bilimsel tekniklerle açıklanmasına yönelmelidir. This sociology evaulate of Mehmet İzzet and his New sociology Lessons in Turkish sociology history is aiming to take out Mehmet İzzet's help of Turkısh sociology. The thesis consist from two main chapter: Entrance part; includes, reason of selecting this subject, investigation methodology and investigation plan. In the first part; Mehmet İzzet's life, his traces and sociology will take part. Our mean idea here is not only to put Mehmet İzzet's all thought into his trace, but also to serve the Turkish readers and the new generation who are interested in sociolgy which will be the main source for them. While do this, we tried to explain, importance of Mehmet İzzet in Turkish sociologist. And also we especially avoided to make analysis about Mehmet İzzet because this is a narrow purpose investigation. Actually Mehmet İzzet's works is theoretic. Because of this; his sociology is close to the philosopy. Almost all of Mehmet İzzet's ideas connected to the previous intellectual. Ziya Gökalp is so important about this tie. Mehmet İzzet wanted to organne idea tradition while organize this tradition, he also thought about previous Turkish art and intellectuals, according time and location. Because of this, Mehmet İzzet was skeptical and he has been loving Ziya Gökalp who is dogmatic. Though difference of doctrine, system, opinion, the link, which is connected all of hero of ideas, connects Mehmet İzzet and Ziya Gökalp. Second part: We interested about the book of New Sociology Lessons and also this book has been transformed as a simply style. Mehmet İzzet thought a lot of social subject in his book. He looked for answer of what is society? by investigating individual and society. He emphaized that society is effective in all social event's basis. For example; He emphaized that the society effects to the habits, ethics and logic by langauge. And also he believed that society increases liberty of individual. Because there are lots of association in society and all individual can increase their liberty by joining this association. He defends that the society was back because society transformed by individual by their desires and wishes. He accepted opposite of that idea and that would be possible if sociology made progress in science. Shortly; according to him, in our country it would be possible that society made progress if there were division of labour's laws. When he realized that we mustn't have a fixed idea on some theorical problems and we must explain social events and problems whit the scientific techniques.
Keywords: anı; Biyografi; Diğer konularla ilgili insanlar; Sosyologlar; SOSYOLOJİ_TÜRKİYE