İbn Nübâte el-Mısrî ve Serhu'l-'Uyûn fî Şerhi Risâleti İbn Zeydûn adlı eserinin incelenmesi - Çoban, Halime (My University, 2020)
İbn Nübâte el-Mısrî, Memlükler döneminde yaşamış önemli âlim ve ediplerdendir. Endülüs edebiyatına küçük yaşlarda ilgi duymaya başlamış ve hayatının ilerleyen aşamalarında Endülüs edebiyatıyla ilgili çeşitli ürünler ortaya koymuştur. Tezde ele alınan Serhu’l-‘uyûn isimli eserinde de İbn Nübâte, Endülüslü şair İbn Zeydûn’un yazdığı hezliyyât türü bir risâleyi şerh etmiştir. Hezliyyât kelimesi şaka, mizah manasında Arapça hezl kökünden türemiştir. Bu tür risâlelerde ciddi mevzular mizahî bir üslupla ele alınır. İbn Zeydûn risâlesini, dönemin önemli devlet adamlarından vezir Ebû ‘Âmir b. ‘Abdûs tarafından sevgilisi Vellâde’ye yazılan bir risâleye cevaben Vellâde’nin ağzından, ağır alay ifadeleri kullanarak yazmıştır. Söz konusu şerh, sadece bu risâlenin açıklamasından ibaret olmayıp, edebiyat, tarih, felsefe, kimya, astroloji, tıp vb. birçok disipline dair bilgiler ihtiva etmesi sebebiyle ansiklopedik bir eser hüviyeti taşımaktadır.

Ibn Nubata al-Misri is one of the prominent Muslim scholars who was active during the Mamluk period. He started to be interested in Andalusian literature at a young age and in the later stages of his life, he penned several works related to this literature. In his work entitled Sarh al-‘uyûn, the main text of this thesis, Ibn Nubata comments on a risalah (booklet) written by Ibn Zaydun in hazliyya style. The word hazliyya is derived from the root hazl which means quip and clever joke. In this style of writing, the author discusses serious and important issues with a mocking tone. Ibn Zaydun wrote this Risalah in a mocking style as if he was narrating on behalf of Vallâda in response to another risalah written by vizier Abu ‘Âmir b. ‘Abdus addressed to his girlfriend Vallada. The commentary in question is not only about explaining this risalah but it has also an encyclopedic characteristic as it contains a great deal of information about literature, history, philosophy, chemistry, astrology, medicine and various other disciplines.
Keywords: Arabic language; Arap dili; Hazliyya; Hezliyye Ibn Nubâta; Ibn Zaydun; Islam; İbn Nübâte; İbn Zeydûn; İslam; Sarh al-‘Uyun; Serhu’l-‘Uyûn