Muhammed bin Mustafa tarafından istinsah edilen tabirname (82b-130a) (inceleme-metin-dizin tıpkıbasım) - Özkaya, İlayda (My University, 2024)
Bu tezde üzerinde çalışılan eser, Süleymaniye Yazma Eserler Kütüphanesi Reisül-Küttab 450 numarada kayıtlı bulunan ve Muhammed bin Mustafa tarafından istinsah edilen tabirnamedir. 17. yüzyılda istinsah edilen eser, Eski Anadolu Türkçesi geleneksel imla özellikleri taşımaktadır. ​Her sayfasında 15 satır bulunan ve kısmı hariç toplam varak sayısı 219 olan eserin ilk 8 varağı fihrist kısmına ayrılmıştır. Harekesiz nesih ile kaleme alınan eser, mensur şekilde yazılmıştır. ​Çalışma inceleme, metin, dizin ve tıpkıbasım olmak üzere dört bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında literatürde daha önce yapılmış tabirname çalışmaları, üzerinde çalışılan eserin müstensihi olan Muhammed bin Mustafa'nın hayatı, eserin nüshası, yazılış tarihi ve içeriği hakkında bilgilere yer verilmiştir. ​İnceleme bölümünde metnin barındırdığı yazım, ses ve şekil özellikleri üzerinde durulmuştur. ​Metin bölümünde, eserin 82b-130a varaklarının transkripsiyon alfabesine aktarımı yapılmıştır. Ayet ve hadisler, metinde Arap harfli olarak verilip günümüz Türkçesi çevirileri dipnotta belirtilmiştir. ​Dizin bölümünde ise metinde geçen bütün kelimeler alfabetik olarak sıralanıp metinde geçen anlamları ile verilmiştir. ​Son bölümde esas alınan nüshanın 82b-130a varaklarının tıpkıbasımına yer verilmiştir. Eserin içeriği hakkında var olan boşlukların giderilmesi ve oldukça mühim olan bu eserin literatüre kazandırılması bu tezin temel amaçları arasındadır.

The work studied in this thesis is the tabirname, which is registered in Süleymaniye Manuscript Library, numbered Reisül-Küttab 450 and inscribed by Muhammed bin Mustafa. Written in the 17th century, the work has the traditional orthographic features of Old Anatolian Turkish. The work has 15 lines on each page and the total number of 219 pages, excluding the content section, and the first 8 pages of the work are devoted to the fihrist section. The work, which is written in nesih with no gestures, is written in prose. The study consists of four parts: review, text, index and facsimile. In the introduction part, information about the previous studies of tabirname in the literature, the life of Muhammad bin Mustafa, who is the author of the work, the copy of the work, the date of writing and its content are given. In the analysis section, the spelling, sound and morphological features of the text are emphasized. In the text section, the transcription of the work's 82b-130a varaks into the transcription alphabet was made. The verses and hadiths are given in the text in Arabic script and their translations into contemporary Turkish are given in footnotes. In the index section, all the words in the text are listed alphabetically and given with their meanings in the text. In the last section, a facsimile edition of the 82b-130a of the original manuscript is given. The main aims of this thesis are to fill the gaps about the content of the work and to bring this very important work to the literature.
Keywords: Dream interpretation; Dream interpretation books; Eski Anadolu Türkçesi Dream; Muhammed b. Mustafa; Muhammed bin Mustafa; Old Anatolian Turkish; Rüya; Rüya yorumu; tabirname; Turkish language; Türk dili