Tarikatlara yönelmenin sosyo-kültürel ve psikolojik nedenleri - Karataş, Gülşen (My University, 2004)
Bu çalışmada Türkiye'de dinî hareketlerin en yaygın ve geniş tabanlısı sayılan tarikatlara yönelmenin sosyo-kültürel ve psikolojik nedenleri incelenmiştir. Araştırmamızda görüşme yöntemini kullandık ve İstanbul'da çeşitli semtlerde oturan Nakşî, Kadirî, Rufaî ve Şazelî tarikatlarının çeşitli cemaatlerine mensup olan 36 kadınla derinlemesine mülâkat yaptık. Çalışmanın alan araştırmasının bulgularını ortaya koyan kısmı üç ana bölümden ibarettir. Birinci bölümde deneklerin içinde yetiştikleri ailelerin dindarlık durumu, dinî eğitimleri ve dinî hayatlarının gelişim çizgisi incelenmiştir. İkinci bölümde tarikata yönelmede sosyal çevrenin tesirleri, ne gibi motiflerle hareket ettikleri konularını ele aldık. Üçüncü bölümde tarikata bağlılığın dinî, sosyal, kültürel ve ruhsal hayatlarında meydana getirdiği değişmeleri inceledik. Bu araştırmada elde ettiğimiz sonuçları şöyle özetleyebiliriz: Örneklemimiz hem şehirli, hem kırsal kökenli; daha çok ilk okul mezunu olmakla birlikte her tahsil seviyesinden hanımların tarikata yönelebileceğini göstermektedir. Deneklerin büyük çoğunluğu dindar ailelerden gelmektedir, çocukluk ve ergenlik dönemlerinde bir din eğitimi almışlardır. Deneklerin % 89'u İstanbul'da tarikatlı bireylerle temasları veya muhtelif cemaatlerin zikir ve sohbetlerine katılmaları neticesinde tarikata girmiştir. Tarikat müntesipleriyle ilişkileri, hanımlarda fikrî bir gelişmeye yol açmış, bir mürşidin kılavuzluğu ve manevî etkisiyle, cemaatin teşvik edici tesirleriyle daha iyi bir müslüman olmak, Allah'a daha yakın olmak istemişlerdir. Deneklerin dine ve tarikata yönelmelerinde, başlarından geçen travmatik olaylar, manevî rüyalar ve tecrübelerin de etkili olduğu görülmektedir. Örneklemimizden elde ettiğimiz bulgular kente göç edenlerin uyum ve kimlik problemleri dolayısıyla tarikata yöneldikleri tezini pek desteklememektedir. Kırsal kökenli tarikatlı denekler kent hayatından oldukça memnundurlar. Aynı şekilde arkadaşlık ve maddi imkânların onları tarikata yönlendirmediğini, bu imkânların tarikata girmeyle ortaya çıktığını tespit ettik Deneklerin özgün dinî nedenlerle hareket ettikleri, ibadet ve dinî duygularında, ruhsal durumlarında meydana gelen gelişmelerle tarikata daha çok bağlandıkları görülmektedir. THE SUMMERY OF THE THESIS In this study , the social-cultural and psychological reasons of the inclining to the sects which is accepted as the most widespread and the most numbered one of the religious movemets in Turkey.In our research, we used the method of interview and we interviewed with all details, with 36 women who are members of Nakshi, Kadiri, Rufai and Shazeli Sects. The part of the study which shows the results of the field research, contains three main parts.In the first part , the religious position of the families whom the subjected women grown in, religious educations and the progress of their religious life.In the second part, we studied effects of social environment that cause the inclining to the sects and their way of life. In the third part, we studied the changes in their religious, social, cultural and psycological life ,caused by the dependence to their sects. We can summarize the results of this study, such as : Examples show that all kinds of women who are both city or country originated ; although mostly primary school graduated, but from every education level , might join to the sects. Most of the subjected women are from religious families, took religious education in their chidhood and youthhood periods. 89% of the subjected women joined to the sects after they met some members of those sects or after attending those sect's ceremonies and lectures. Relations with those sect members caused intellectual improvement for the women.They wanted to be good muslim and to be closer to Allah by the guidance and the mental influence of the spiritual teacher and by the encouraging influence of the sect members.Also, traumatic events that the women experienced, spiritual dreams and experiences caused the inclining to those sects. The results of those examples don't support the thesis Identity problems of the people who moved to the cities from countryside, is the reason for those inclining to the sects.The countryside originated women member of the sects are happy with their way of life in the cities.We,also,established that the friendship or money matters aren't the reasons for these inclinings, those opportunities occur after joinning to the sects. It's understood that those subjected women behave with original religious reasons and they become more independent to the sects after seeing those progress in their prayings,religious emotions and spiritual positions.
Keywords: Din; İslam; İslam Dini; Tarikatlar