Türk ve İsviçre borçlar kanunlarına göre yayın (neşir) sözleşmesi - Yılmaz, Canan (My University, 2007)
“Türk ve İsviçre Borçlar Kanunlarına Göre Yayın Sözleşmesi” konulu doktora tezimiz üç bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde, yayın sözleşmesinin tanımı, tarafları, konusu ve özellikleri incelenmiş olup, ikinci bölümünde sözleşmenin hükümleri, bu anlamda tarafların hak ve borçları ele alınmıştır. Çalışmanın üçüncü bölümü sözleşmenin sona ermesine ilişkin olup, bu çerçevede yayın sözleşmesine özgü sona erme sebeplerinin yanı sıra, genel sona erme sebeplerinin yayın sözleşmesine yansımaları ve sonuçları üzerinde de durulmaya çalışılmıştır. Bu bağlamda, sürekli edimli sözleşme tipleri arasında yer alan ve taraflar arasında kurulan özel güven ilişkisine dayanan yayın sözleşmesinin bu özelliğinin bir uzantısı olarak devreye giren “Haklı Sebeple Fesih” kurumunun yayın sözleşmesinin sona ermesi açısından geniş bir uygulama alanına sahiptir. Yayın sözleşmesinin tarafları yayınlayan ve yayınlatandır. Yayınlatanın ana borcu yayın hakkının devridir. Yayın hakkı, sözleşmenin kurulmasıyla birlite yayınlayana geçen mutlak haktır. Yayınlatanın diğer borçları yayın konusu eseri, çoğaltmaya elverişli bir şekilde “çoğaltması ve yayması” amacıyla yayınlayana teslim etme borcu, eserin tamamında veya bir kısmında yayınlayanın zararına tasarruflardan kaçınma borcu, sözleşmenin kurulduğu anda yayın hakkının varlığını tekeffül borcudur. Yayınlatanın bu borçlarına karşılık, yayınlayanın asli edim yükümlülükleri, “çoğaltma ve yayma borcu”dur. Yayın sözleşmesini diğer sözleşmelerden ayıran unsur da, bu borçların yayınlayanın hesabına olması ve bu borçların ekonomik rizikosunu yayınlayanın taşımasıdır. Buna karşılık, “bedel” ya da uygulamadaki adıyla “telif ücreti”, yayın sözleşmesinin objektif esaslı unsurları arasında yer almaz. Ancak, telif ücreti ve görünüm şekilleri uygulamada önemli bir konuma sahip olduğu için çalışmada da yoğun olarak incelenmeye çalışılmıştır. Çalışmamız sonucunda “de lege feranda öneriler” olarak önemli bulduğumuz bazı sonuçlara ulaştık. Öncelikle, sözleşmenin zayıf olan tarafını koruma ilkesinden hareketle, bu anlamda eser sahibinin korunması amacıyla, her fikri hak sözleşmesi için bazı emredici hükümlerin yasal pozitif hükümlerde yer alması gerektiği kanaatindeyiz. İkinci olarak, bedelin, sözleşmenin kurulması anında götürü olarak belirlenmiş olması halinde, eğer eser sonradan çok başarılı bir satış grafiği yakalayarak çok satan eserler grubu içinde yer alırsa, kararlaştırılan götürü bedel ile yayınlayanın eserin satışından elde ettiği gelir arasında, yayınlatan aleyhine açık bir oransızlık sözkonusu olabilecektir ki, eser sahibine yayınlayanın elde edeceği bu kazanca sonradan katılma hakkı tanınmalıdır.

Our doctorate thesis, titled “The Publishing Contract According to the Turkish and Swiss Code of Obligations” consists of three parts. In the first part, the definition, parties, characteristics and the subject of the contract is examined, while in the second part the obligations of the parties are analysied. Third part is related to the the termination of the contract, in which special termination reasons and general termination reasons and their reflections and results on the publishing contract are studied. Termination because of fair reason has a wide implementation place in the terminatination of the contract, because the contract is a constant performed contract and is based on the special confidence relationship between the parties. The parties of the publishing contract are the author and his successors and the publisher. The main obligation of the author is to transfer the right to publish. The publishing right is an absolute right that is transferred to the publisher within the conclusion of the contract. The other important obligations are to deliver the work to the publisher in a form that is suitable to copy, to avoid from facilities that is harmfull to the publisher, to guarantee the existence of the publishing right. On the other hand the main obligations of the publishers are to copy and to distribute the work. The feature that the publisher carries the economic risks of these obligations are the main characteristics that districts the publishing contract from the other contracts. However royalty fees are not mandatory elements, because of the importance of the royalty fees and kinds of fees in practice, we have also an intensive part about this issue. Finally, we have reached some important results which are “de lege ferenda” suggestions. First of all, because of the principle, to protect the weaker party of the contract, which means to protect the author, we also think that mandatory provions should take place as legal provisions in each copyright contract. Second, if the royalty fee is decided as a sum total amount, but the work reaches a succesfull sells rate and becomes one of the best sellers, the the gain of the publisher and the decided fee amount would be a disproportion, than the author must be granted to give the right to access to the gain of the publisher.
Keywords: Hukuk_Borçlar Hukuku; Türk ve İsviçre Borçlar Kanunu; Yayın Sözleşmesi