Fen bilimleri program ve ders kitaplarındaki hücre kavramının didaktiksel dönüşüm teorisi yaklaşımıyla karşılaştırmalı olarak incelenmesi - Kırtman, Hüseyin (My University, 2019)
Toplumun gelecek nesillerine okullarda aktarılmak istenen bilgiler öğretim programları iledüzenlenir. Öğretim programları toplumun ihtiyaçlarına göre güncellenebilir niteliktedir.Örneğin Fen Bilimleri dersi öğretim programları 2005, 2013 ve 2017 yıllarında güncellenerektekrar yayınlanmıştır. Okullarda kullanılan ders kitapları da öğretim programlarına bağlıolarak değişmektedir.Bu çalışmada, Fen bilimleri dersi 2005, 2013 ve 2017 öğretim programları ve bu yıllara aitders kitapları “hücre” konusunu işleme özellikleri bakımından incelenmiştir. Bunun içinbilginin dönüşümü ile ilgilenen didaktiksel dönüşüm teorisinden yararlanılmıştır. Çalışmanitel analiz yöntemlerinden doküman analizi ile üç aşamalı olarak gerçekleştirilmiştir. Birinciaşamada, üniversitelerde kullanılan akademik kitap referans alınarak bilimsel bilgiye dairanaliz yapılmış; ikinci aşamada 2005, 2013 ve 2017 yıllarına ait öğretim programlarında“hücre” konusu didaktiksel dönüşüm teorisi yaklaşımıyla incelenmiş ve bu konu bağlamındaöğretim programları arasındaki farklılıklar ve benzerlikler ortaya konmuştur. Son aşamada iseincelenen öğretim programlarına ait MEB tarafından yayınlanan Fen Bilimleri ders kitaplarıiçindeki “hücre” konusu didaktiksel dönüşüm teorisi yaklaşımıyla incelenmiştir. Konununkitaplarda işlenmesindeki değişim, benzerlik ve farklılıklar tablolar halinde açıklanmıştır.Yapılan analizler sonucunda 2005, 2013 ve 2017 öğretim programlarının hücre konusuna aitkazanımlarında, kavram sayılarında farklılıklarının olduğu ve bazı kavramların sadece ilgiliyılların öğretim programlarında yer aldığı görülmüştür. Örneğin DNA, gen kavramlarınınhücre konusu içinde sadece 2017 öğretim programında yer aldığı tespit edilmiştir. İncelenenöğretim programlarına ait ders kitaplarında ise kavram, etkinlik sayılarının ve içeriklerininfarklılık gösterdiği tespit edilirken güncellenen son öğretim olan 2017 yılı öğretimprogramına ait ders kitabında etkinlik sayısının azaldığı, şekillerin kapladığı alan ve kavramsayısının artırıldığı sonucuna ulaşılmıştır.

The information required to be conveyed to the future generations of the society in schools isregulated by teaching programs. Curricula can be updated according to the needs of thesociety. For example, the science curriculum was updated and re-published in 2005, 2013 and2017. The textbooks used in schools also vary depending on the curriculum.In this study, the science courses of 2005, 2013 and 2017 and the textbooks of these yearswere examined in terms of processing properties of cell subject. For this purpose, thedidactical transformation theory, which deals with the transformation of knowledge, isutilized. The study was carried out in three stages with document analysis, one of thequalitative analysis methods. In the first stage, an analysis of scientific knowledge was madeby referring to the academic books used in universities; In the second stage, the cell subject inthe 2005, 2013 and 2017 curriculum was examined with the didactic transformation theoryapproach and the differences and similarities between the curriculums were revealed. In thelast stage, the cell subject in the science textbooks published by the Ministry of NationalEducation was examined with the didactical transformation theory approach. The changes,similarities and differences in the processing of the subject in the books are explained intables.Among the analyzes, there are differences in the number of concepts, number of concepts andgains of cell subject of 2005, 2013 and 2017 curricula and some of the concepts are onlyincluded in the curriculums of the related years. DNA is included in the 2017 curriculum ofthe cell concepts of gene concepts. In the textbooks related to the studied curricula, the 2017curriculum is the last curriculum which shows the differences in concepts, number ofactivities and contents.
Keywords: Didaktiksel Dönüşüm Teorisi TranspositionDidactique); Education; Eğitim; Fen; Öğrenim ve öğretim; Science; Study and teaching