Reel ve finansal sektörlerde krizler ve etkileşimleri : Doğrusal olmayan nedensellik uygulaması - Toğuşlu, Buğra (My University, 2010)
Piyasalar, ekonomik sistemde bir bütünün birbirinden vazgeçemeyeceği iki temel bölüm olan finans sektörü ve reel sektörden oluşmaktadır. Bu ayırım gerek iktisat literatürünü gerekse de ekonometri literatürünü etkilemiştir. Ekonometri alanında etkilerini uygulamada hissettiren bu ayırım iktisatın ilk yıllarında klasik dikatomi ile gündeme gelmiş ve o günden günümüze kadar bu iki sektör arasındaki nedensellik yapısı ve etkileşimler çeşitli akademik ve politik tartışmalara yol açmıştır. Bu çalışmada temel amaç reel sektör ve finans sektörü arasında bir ilişkinin olup olmadığını, varsa yönünü belirlemektir. Farklı iktisat okulları ekonomileri kendi bakış açılarına göre yorumlamışlar; bu yorumları bazen reel sektörü bazen de finans sektörünü temel alarak yapmışlardır. Amaç bu yorum farklılıklarından hangisinin günümüz ekonomilerine daha uygun olabileceğini belirlemeye çalışmaktır. Gittikçe büyüyen ve karmaşıklaşan ekonomik ilişkilerden dolayı ekonometrik teknikler de farklılaşmakta ve analizlerde matematiksel yöntemlerden daha fazla yararlanılmaktadır. Ekonomik ilişkiler ile ilgili olarak yapılan uygulamalı çalışmaların birçoğunun ilişkilerin doğrusallığı varsayımına dayanılarak yapıldığı, az sayıda çalışmada ise doğrusal olmamanın dikkate alındığı görülmüştür. Bu çalışmada bu konuya açıklık getirmek amacı ile reel ve finans sektörleri arasındaki nedensellik ilişkisinin doğrusal olduğu ve doğrusal olmadığı varsayımları ile analiz edilmesi amaçlanmıştır. Bu çalışmada iki sektör arasındaki olası ilişkinin yönü ve boyutları belirlenmek amacı ile Granger nedensellik ile kimi kaynaklarda Baek ve Brock nedenselliği olarak ta adlandırılan Hiemstra – Jones nedenselliği kullanılarak karşılaştırmalı bir analiz yapılmıştır. Ekonominin iki parçası olan reel sektör ve finans sektörü farklı fonksiyonel yapılar ile birbirlerini etkileyebilecekleri düşünülerek olası ilişkinin doğrusal boyutu Granger nedenselliği ile, doğrusal olmayan boyutu ise Hiemstra – Jones nedenselliği ile ortaya konulmaya çalışılmıştır. Yapılan uygulamada, I(1) sürecinde olan iki değişken arasında Granger nedensellik testine göre tek yönlü ve reel faizden gayri safi yurt içi hasıla büyüme oranına doğru bir nedensellik, BDS bağımsızlık testine göre doğrusal olmayan yapının olduğu iki değişken arasında Hiemstra ve Jones doğrusal olmayan nedensellik testine göre çift yönlü bir nedensellik tespit edilmiştir.

Market consists of the financial sector and the real sector which are two indispensable main part of a whole in the economic system. This distinction affected both economics and econometrics litterateurs. The distinction that adumbrated its effects in application in econometrics area came up with classic dichotomy in the early years of economics and since that time the causality structure and the interactions between these two sectors caused various academical and political discussions. The main purpose of this study is to search the existence of relation between the real sector and the financial sector and to find its direction if that relation exists. In the past, different economics schools have commented on the economy according to their point of view. Sometimes these comments were based on the real sector and sometimes they were based on the financial sector. The purpose of this study is to determine that which comment is more suitable for present economies. Because of economical relations that are growing and becoming complicated, econometric techniques are changing and the mathematical methods are being used more in analyses. It is appeared that most of applied studies about economical relations were based on linearity of relations and a few of studies were based on nonlinearity of relations. To clarify this issue, the aim of this study was to analyse the causality relation between the real and the financial sectors with both assumptions. The comparative analysis was performed in this study to determine the direction and the size of possible relation between two sectors by using Granger causality and Hiemstra – Jones causality which is named Baek and Brock causality in some sources. In case the real and the financial sectors which are two parts of economy affects each other with variable functional structures, the linear size of possible relation was produced with Granger causality and the nonlinear size of possible relation was produced with Hiemstra – Jones causality. In this study, according to Granger causality test, between two variables which are in the process of I(1), the causality which is unidirectional and directed from the real interest to the gross domestic product growth rate, was determined and also according to Hiemstra – Jones nonlinear causality test, the bidirectional causality was determined between two variables which have nonlinear structure according to BDS independence test.
Keywords: Finansal Krizler