Otistik çocuğa sahip bir annenin çocuğunun sözcük dağarcığını geliştirmek için kullandığı stratejilerin betimlenmesi: “tek katılımlı Vak’a çalışması” - Eser, Tuğba Taşkın (My University, 2007)
OTİSTİK ÇOCUĞA SAHİP BİR ANNENİN ÇOCUĞUNUN SÖZCÜK DAĞARCIĞINI GELİŞTİRMEK İÇİN KULLANDIĞI STRATEJİLERİN BETİMLENMESİ Bu araştırmanın amacı, tek kelimeli cümleler kurarak konuşan otistik çocuğa sahip bir annenin oyun etkinlikleri sırasında çocuğunun kelime dağarcığını geliştirmek için kullandığı stratejilerin betimlenmesidir. Araştırmanın deseni “tek katılımlı niteliksel vak’a çalışmasıdır”. Araştırmaya katılanlar, otistik çocuğa sahip bir anne ile onun 3 yaşındaki otistik çocuğudur. Araştırma verileri, saha notları, görüşmeler, odyo ve video teyp kayıtları aracılığı ile toplanmıştır. Doğal ev ortamında oyun etkinlikleri sırasında video teyp çekimleri yapılarak analiz edilmiştir. Annenin çocuğu ile etkileşimleri “oyun etkinlikleri” çerçevesinde incelenmiştir. Video teyp kayıtlarının analizinde mikro etnografik analitik teknikler kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre otistik çocuğa sahip annenin çocuğu ile etkileşimleri sırasında yoğun olarak kullandığı 11 sözel strateji belirlenmiştir. Bunlar; genişletme, ekleme, kendi kendine konuşma, paralel konuşma, model olma, ödüllendirme, geri dönüt verme, soru sorma, yanıt vermesi için bekleme, seçim yapma, yönerge vermektir. Oyun etkinlikleri süreci içinde annenin kullandığı sözel olmayan stratejiler 3 tanedir. Bunlar; ilgi çekici materyallerin kullanılması, ulaşamama durumu ve yetersiz parçaların kullanılmasıdır. Bu stratejiler anne çocuk arasında gerçekleşen etkileşim dayalı olarak, kahvaltı yapma, su tabancası ile oyun, yazı tahtasında resim çizme, küçük yazı tahtasında resim çizme, resimli kartlara bakma, bomba oyunu, resimli kitap bakma, ve kola içme konu başlıkları altında verilmiştir. Sonuç olarak, bu araştırma bulgularına göre, otistik çocuğa sahip bir annenin çocuğu ile etkileşimlerinde sözel ve sözel olmayan etkileşim stratejilerini belli bir sistem içinde uyguladığı ve bu uygulamasının otistik çocuğun etkileşimlere sözel ve sözel olmayan katılımlarına katkıda bulunduğu yönünde bulgulara ulaşılmıştır. Anahtar Sözcükler: Otistik çocuklarda doğal dil yaklaşımı, çevresel ipuçlarına dayalı dil yaklaşımı, niteliksel vak’a çalışması.

DESCRIBING THE STRATEGIES APPLIED BY A MOTHER WITH AN AUTISTIC CHILD FOR IMPROVING HER CHILD’S VOCABULARY Main goal of this research is, to describe the strategies applied by a mother with an autistic child speaking with single word sentences, for improving her child’s vocabulary during play activities. This research is based on “single participiant characteristic case” pattern. The participants of this reearch are a mother with an autistic child and her three-year-old autistic boy child. The database for this research had been gathered using; notes taken in-place, interviews, audio and video tape recordings. Video tape recordings were performed and analyzed, during play activities at natural home environment. The mother’s interactons with her child were analyzed in the aspect of “play activities”. Video tape analysis were made by way of ethnographic analytic techniques. According to research evidence, 11 verbal strategies were determined, which were frequently used by the mother with an autistic child to interact with her child. These are; expanding, adding, talking to herself, parallel speaking, modeling, rewarding, giving feedback, asking questions, waiting for the responses, making selections and ordering. The mother applies 3 non-verbal strategies during play activities’. These are; using attractive material, state of being unable to reach and using inadequate pieces. These strategies were mentioned as subjects of having breakfast, playing with a water gun, drawing pictures on a drawing board, drawing pictures on a little drawing board, looking at colour charts, bomb game, looking at books with pictures and drinking coke, according to the actual interaction between the mother and the child. As a conclusion, according to the evidence of this research, there are supportive findinds that a mother with an autistic child applies verbal and non-verbal strategies in a systematical manner during her interactions with her child, and that this application contributes to the autistic child interacting and his/ her verbal and non-verbal involvement. Key words: Autistic child, natural language approach, milieu teaching, qualitative case study.
Keywords: Otistik Çocuklar; Zihin Engelli Çocuklar_Eğitim