Viyana Avusturya Kütüphanesi nr. h.o.180d’de kayıtlı Münşeât-ı Divân-ı Hümâyûn (Nâme-i Hümâyûn sûretleri) (Muharrem 1099-Cemaziyelahir 1108 / kasım 1687-ocak 1697) (inceleme-metin) - Metin, Nihal (My University, 2014)
Münşeât-ı Divân-ı Hümâyûn, 2 Muharrem 1099 (8 Kasım 1687) - Evâsıt-ı Cemâziye'l-âhir 1108 (4-14 Ocak 1697) yılları arasında Osmanlı’nın gerçekleştirmiş olduğu toplam 63 yazışmayı ihtiva eden bir mecmuadır. Bunlar arasında nâme-i hümâyûn, mektup, hatt-ı hümâyûn, nişân-ı hümâyûn, temessük ve mevadd-nâme suretleri bulunmaktadır ve eser 100 varaktan oluşmaktadır. Eserin kim tarafından ve hangi tarihte hazırlandığına dair bir bilgi bulunmamaktadır. Ancak derkenarlardan anlaşılacağı üzere kâtiplere usul öğretmek üzere hazırlanmış bir mecmua olduğu anlaşılmaktadır. Eserin dili oldukça ağdalı ve sanatlıdır. Ayrıca Arapça ve Farsça mektuplar da yeralmaktadır. İçerik olarak baktığımızda ise Kırım hanına, Mekke şerifine, Erdel hâkimine, İran şahına, Özbek hanlarına, Kalmuk melikine, Dağıstan ve Kumuk hâkimine, Fransa ve İngiltere kralına, Girit ve Sakız’a gönderilen mektuplar ve Bitlis hanına ve Belgrad muhafızı vezire gönderilen hatt-ı hümâyûnlar bulunmaktadır. Mektupların büyük bir kısmı cülûsun i‘lamı için gönderilmiştir. Bunun dışında Kırım’a sefere davet maksatlı, Azak’ın savunulması ve Nogaylıların iskânı konusunda mektuplar gönderilmiştir. Mekke şerifine gönderilen mektuplar ise şerif tayin ve azilleri ile Hicaz’da huzurun sağlanması hakkındadır. Erdel’e gönderilen mektuplarda devlete sadakatleri ve Osmanlı’ya tabiiyetleri konusu ele alınmakta, Avusturya’nın Erdel topraklarından çıkarılması istenmektedir. Girit ve Sakız gayrimüslimleri için verilen nişân-ı hümâyûnlarda ada halkının istekleri karşılanmaya çalışılmış, Osmanlı idâresinin nasıl tesis edileceği açıklanmıştır. Bu mektuplar ile II. Süleyman, II. Ahmed ve II. Mustafa dönemlerinde Osmanlı’nın izlemiş olduğu iç ve dış siyaset, 1683 Viyana bozgunundan sonra yaşanan buhran ve toprak kayıplarını telâfi etme çabaları görülmektedir. Osmanlı, Münşeât-ı Divân-ı Hümâyûn, Mektup

Münşeât-ı Divân-ı Hümâyûn is the magazine comprising of total 63 correspondence exchanged by the Ottoman between the years of 2 Muharrem 1099 (8 November 1687) - Evâsıt-ı Cemâziye'l-âhir1108 (4-14 January 1697). They include copies of nâme-i hümâyûn, letter, hatt-i hümâyûn, nişân-i hümâyûn, temessük and mevadd-nâme and the work consists of 100 leaves. Information about who wrote the work and on which date it was written is not available. However, it is understood that it is a magazine prepared to teach method to clerks by marginal notes. Language of the work is quite eloquent and artistic. There are also Arabian and Persian letters. The content comprises of letters sent to Crimea Khan, Mecca Sheriff, Erdel judge, Iran Shah, Uzbek khans, Kalmuk King, Daghistan and Kumuk judge, France and England king, Crete and Chios and Hatt-i hümâyûnlar sent to Bitlis khan and Belgrade guard and vizier. Most of the letters were sent for stating of king changes. Other than this, letters for inviting Crimea to expedition, defending Azov and settlement of Nogay. Letters sent to Mecca sheriff are about appointment and removal of sheriffs and providing peace at Hedjaz. In the letters sent to Erdel, loyalty to the state and dependence on Ottoman are addressed, removal of Australia from Erdel lands is requested. By means of nişân-i hümâyûn for non-Muslims of Crete and Chios, requirements of island people were met and how the administration of Ottoman would be established was explained. Policy of the Ottoman during the periods of II. Suleyman, II. Ahmed and II. Mustafa and depression following 1683 Wien defeat is understood by these letters.
Keywords: Nâme-i Hümâyûn Defterleri; Türk Tarihi