Kanun-i Esasi’de yargı fonksiyonu - Türker, Cihan (My University, 2010)
KANUN-İ ESASİ’DE YARGI FONKSİYONU Osmanlı’da, on yedinci asrın sonlarına doğru, başta eğitim kurumunun bozulması olmak üzere devletin içindeki ve dışındaki ekonomik, sosyal ve siyasal gelişmelerin etkisi ile hukuki ve adli yapı olumsuz biçimde etkilenmeye başlamıştır. Devleti bu durumdan kurtarmak amacıyla, ‘Tanzimat Dönemi’ olarak bilinen on dokuzuncu asırda, yeni düzenlemeler yapılmıştır. Bu düzenlemelerin bir sonucu olarak nizamiye adı ile kurulan yeni mahkemeler, şer’iye mahkemeleri ile birlikte, yargı fonksiyonu ile görevli olmuştur. Düzenlemeler yeni kurumlarla sınırlı kalmamış, özellikle hukukun Batılılaşması ile birlikte yazılı alanlara da kaymıştır. Böylece yoğun bir kanunlaştırma faaliyeti gerçekleşmiştir. 1876 Anayasası da, Batılılaşma ile başlayan kanunlaştırma faaliyetinin bir sonucu olmuştur. 1876 Anayasası, şer’iye mahkemeleri ile nizamiye mahkemelerini, yargı fonksiyonu ile görevli iki mahkeme olarak kabul etmiştir. 1876 Anayasasındaki yargıya ilişkin hükümlerin (ilke ve kurallar) ekseriyeti, Osmanlı Devleti’nin klasik döneminde hem mevzuatta düzenlenmiş, hem de mevcut hukuk düzeninde fiilen (de facto) uygulanmış hükümlerdir. Bu bakımdan 1876 Anayasasında yargı alanında, yeni bazı kurum ve kurallar istisna, bir anlamda fiili uygulama ile de sabit ilke ve kurallar anayasal düzeye yansımıştır. Osmanlı’da, yargı fonksiyonunu yerine getiren hâkimlerin tâyin, terfi, görev yeri ve süresi, teftiş ve azilleri vs. hukuki işlem ile gerçekleşmiş, yine hâkimlerin teftişi, hukukçu kimseler tarafından yapılmıştır. Bu durum, 1876 Anayasasında ve bu anayasadan sonra neşredilmiş olan kanunlarda da aynı şekilde düzenlenmiştir. Anayasa 1876 (Kanun-i Esasi), Yargı Fonksiyonu, Osmanlı Hukuku ve Yargı.

JUDICIAL FUNCTION IN “KANUN-İ ESASİ (1876 CONSTITUTION)” In Ottoman Empire, at the end of seventeenth century, legal and judicial structure of the empire began to be effected negatively by economic, social and political developments inside and outside of the state, including the deformation of educational institutions. In order to recover this situation, new reforms have been made by the state in late nineteenth century known as the “Tanzimat Period”. As a result of these reforms the judicial function had been given also to the new courts named “Nizamiye”, together with the old “Şer'iye” courts. The new reforms were not limited to the new institutions, especially because of the westernization of law, the regulations started to be written. As the result of this strong movement of codification had started. 1876 constitution has been the result of such codification. 1876 constitution adopted Nizamiye courts and şer’iye courts as in charge of the judicial function. The majority of the dispositions (principles and rules) regarding the judicial power in 1876 constitution had already been in the legislation of Ottoman Empire in the Classical Period and had also been “de facto” applied in the legal system. In this regard in 1876 constitution the principles and rules already “de facto” applied in the judicial field, except some new institutions and rules which had been adopted, had been reflected to constitutional level. In Ottoman Empire, the appointment, the promotion, the place and the term of duty, the inspection and the dismissal of judges etc. had been performed by legal processes, also inspection of judges had being made by jurists. This matter had been regulated as the same way in 1876 constitution and the codes published after that. Constitution 1876 (Kanun-i Esasi), Judicial Function, Ottoman Law and Judgment.
Keywords: Hukuk; Kamu Hukuku