Ne eğitimde ne istihdamda olan gençlerin aidiyet krizi üzerine sosyolojik bir inceleme - Akalın, Görkem (My University, 2025)
Bu çalışma, NEET gençlerin aidiyet, toplumsal dışlanma ve sosyal uyumsuzluk yaşamaları olasılığına odaklanmaktadır. Gençlerin içinde bulunduğu durum, toplumsal yapının yeniden ürettiği sınıfsal ve kuşaksal eşitsizliklerle ilişkilidir. Çalışmanın temel problemi, NEET gençlerin toplumsal aidiyet ilişkisini nasıl kurduklarını, aile içi sorunlar, arkadaşlıklar, romantik ilişkiler ve sosyalleşme eksiklikleri bağlamında toplumsal dışlanmanın meydana getirebileceği aidiyetsizliği incelemektir. Araştırma 2024 yılında gerçekleştirilmiş olup nitel araştırma yöntemiyle yapılmıştır. Araştırma örneklemi 18-35 yaş aralığında, aktif bir örgün eğitimde bulunmayan ve çalışmayan katılımcılardan oluşmaktadır. Derinlemesine mülakatlar kullanılarak veri toplanmıştır. Araştırmada, aile desteğinden yoksun olmanın, sosyalleşememenin ve ekonomik yetersizliklerin NEET statüsünü döngüsel olarak etkilediği tespit edilmiştir. Bununla birlikte toplumsal aidiyet hissi bağlamında ise katılımcılar, aile ilişkileri bağlamında destekten yoksun hissettiklerini ancak aile dışındaki sosyal ilişkilerinin destekleyici olduğunu belirtmişlerdir. Ayrıca benzer durumda olan arkadaşları ya da partnerleri sayesinde destek alabildiklerini ifade etmişlerdir. Katılımcılar kimlikleri fark etmeksizin güvende hissetmediklerini belirtmişlerdir. Bu da anominin toplumun farklı kesimlerini kapsayan bir kriz olduğu sonucuna ulaştırmıştır. Yine katılan tüm gençler aktif olarak ya da gelecekte bir gün yurtdışına gitmeyi düşündüğünü ifade etmiştir. Gençlerin yurtdışına gitme motivasyonları hukuksuzluk, normların zayıfladığı algısı, güvensizlik duygusu ve ekonomik umutsuzluk etrafında şekillenmiştir. Bununla birlikte katılımcılardan şartlardan memnun olsalar Türkiye'den gitmek istemediklerini belirtenler de olmuştur. Bu durum, aidiyet duygusu ile toplumsal sistemin işlevselliği arasındaki bağın zayıfladığını ve çelişkili bir aidiyet hissinin ortaya çıktığını düşündürmüştür. Araştırmada dikkat çeken bir diğer husus, katılımcıların ailelerinden gelen sınırlı kültürel sermayenin, öznelerin kendilerini geliştirmeleri, becerilerini keşfetmeleri ve toplumsal bağlar kurmaları konusunda engeller oluşturduğudur. Ailelerin eğitim düzeyi ve iş güvencesine yönelme eğilimleri, katılımcıların kültürel sermayesini sınırlamış ve habituslarını daraltmıştır. Katılımcılar, kendilerini geliştirme fırsatlarından yoksun kalmış ve bu da NEET statüsünde başlatıcı ve sürdürücü bir rol oynamıştır. Ailelerden gelen sosyal bağlantıların zayıf olması, iş bulma ve sosyalleşme fırsatlarını sınırlamış, bu da aidiyet hissinin zayıflamasına yol açmıştır. Ayrıca, sosyal çevrelerinin sınırlı olması ve yeni insanlarla tanışamama, bireylerin kendilerini topluma ait hissetme olasılıklarını azaltmıştır. Kuşaklar arası beklenti farkları bağlamında ise gençler, önceki kuşaklardan farklı olarak, işi yalnızca hayatta kalmanın bir aracı olarak görmemekte, aynı zamanda haklar, ücretler ve çalışma saatleri bakımından adaletli ve tatmin edici koşullar beklemektedirler. Aldıkları eğitime uygun ve insan onuruna yakışan bir işte çalışmak ve bu kimlikle var olmak istemektedir. Hızla değişen dünyada, kimliklerin akışkan hale gelmesi, gençlerin iş seçim kriterlerinin önceki kuşakların sabit ve uzun vadeli iş anlayışıyla çelişmesine neden olmuştur.

This study focuses on the likelihood of NEET (Not in Education, Employment, or Training) youth experiencing a sense of belonging, social exclusion, and social discord. The situation faced by young people is related to class and generational inequalities reproduced by the social structure. The main problem of the study is to examine how NEET youth establish social belonging relationships and how social exclusion, shaped by family problems, friendships, romantic relationships, and lack of socialization, can lead to a sense of non-belonging. The research was conducted in 2024 using a qualitative research method. The sample consists of participants aged 18-35 who are not actively enrolled in formal education and are unemployed. Data were collected through in-depth interviews. The study found that the lack of family support, inability to socialize, and economic inadequacies cyclically affect NEET status. In the context of social belonging, participants reported feeling unsupported within their family relationships but found their social connections outside the family to be more supportive. They stated that they received support from friends or partners who were in similar situations. Regardless of their identities, participants expressed not feeling safe, indicating that anomie is a crisis encompassing different segments of society. All participating youth stated that they actively or someday plan to go abroad. Their motivations for leaving the country were shaped by perceptions of lawlessness, weakening norms, a sense of insecurity, and economic hopelessness. However, some participants mentioned that if conditions were favorable, they would prefer not to leave Turkey. This situation suggests that the bond between the sense of belonging and the functionality of the social system has weakened, leading to a contradictory sense of belonging. Another striking point of the research is that the limited cultural capital inherited from families has created obstacles for individuals in terms of self-development, discovering their skills, and establishing social connections. Families’ tendencies towards lower educational attainment and secure employment have limited the cultural capital of participants and narrowed their habitus. Participants have been deprived of opportunities for self-improvement, which has played an initiating and sustaining role in NEET status. The weak social connections inherited from families have restricted job opportunities and socialization possibilities, weakening the sense of belonging. Additionally, the limited social environment and lack of opportunities to meet new people have reduced the likelihood of individuals feeling a sense of social belonging. In the context of intergenerational differences in expectations, young people, unlike previous generations, do not view work solely as a means of survival but also expect fair and satisfying conditions in terms of rights, wages, and working hours. They desire to work in jobs that align with their education and uphold human dignity, seeking to establish their identity through this employment. In a rapidly changing world, the fluidity of identities has led to a contrast between young people’s job selection criteria and the fixed, long-term job perspectives of previous generations.
Keywords: Aidiyetsizlik; Aile; Aitlik (Sosyal psikoloji); Belonging (Social psychology); Family; Generation; Kuşak; NEET; Non-Belonging; Socialization; Sosyalleşme NEET