Lise öğrencilerinde sosyal medya bağımlılığı, aile aidiyeti ve duygusal öz farkındalık ilişkisi : Hakkari örneği - Aslan, Yasemin (My University, 2025)
Çalışmada lise öğrencilerinde sosyal medya bağımlılığı, aile aidiyeti ve duygusal öz farkındalık arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma amacı doğrultusunda öğrencilerin demografik özelliklerine göre sosyal medya bağımlılığı, aile aidiyeti ve duygusal öz farkındalık düzeyleri incelenmiştir. Çalışmada nicel araştırma türünde ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklem grubunu uygun örnekleme yöntemiyle belirlenen Hakkari ili Merkez ilçesinde MEB’e bağlı okullarda 2023-2024 eğitim öğretim yılında farklı lise türlerinde öğrenim görmekte olan 453 lise öğrencisi oluşturmaktadır. Çalışmada katılımcılara dair kişisel bilgilerin elde edilebilmesi için araştırmacı tarafından geliştirilen kişisel bilgiler formundan yararlanılmıştır. Bu form ile katılımcıların cinsiyete, yaşa, okul türüne, ebeveynlerin birliktelik durumuna, yaşanılan yere (okul pansiyonu, ailenin yanında) ve günlük sosyal medya kullanım süresine ilişkin bilgi toplamak amaçlanmıştır. Bu formun dışında çalışmada veri toplamak amacıyla Özgenel ve arkadaşları (2019) tarafından geliştirilen 9 maddeden oluşan Ergenler için Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği (ESMBÖ), Mavili ve arkadaşları (2014) tarafından geliştirilen 17 maddeden oluşan Aile Aidiyeti Ölçeği ve Tatar ve arkadaşları (2018a) tarafından geliştirilen 10 maddeden oluşan A Duygusal Öz Farkındalık Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizi için IBM SPSS 26.0 programından yararlanılmıştır. Ölçme araçlarıyla elde edilen verilerin analizi için sosyal medya bağımlılığı, aile aidiyeti ve duygusal öz farkındalık arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla Pearson Çarpım Moment Korelasyon analizi yapılmıştır. Değişkenler arasındaki yordayıcılığı belirlemek amacıyla Hiyerarşik Regresyon Analizi kullanılmıştır. Elde edilen kişisel veriler ile incelenen değişkenler arasında anlamlı bir fark olup olmadığının araştırılması için Bağımsız Gruplar T Testi ve Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) testlerinden yararlanılmıştır. Bu araştırmada yapılan analizler sonucunda sosyal medya bağımlılığı ile aile aidiyeti ve duygusal öz farkındalık arasında negatif, aile aidiyeti ve duygusal öz farkındalık arasında ise pozitif yönde anlamlı ilişki olduğuna ulaşılmıştır. Hiyerarşik regresyon analizi sonucuna göre aile aidiyeti ve duygusal öz farkındalığın sosyal medya bağımlılığını negatif yönde anlamlı olarak yordadığı tespit edilmiştir. Aile aidiyeti ve duygusal öz farkındalığın sosyal medya bağımlılığını etkileyen faktörler olduğu belirlenmiştir. Fark testleri sonucunda ise sosyal medya bağımlılığının cinsiyete, okul türüne, günlük sosyal medya kullanım süresine göre anlamlı bir şekilde farklılaştığı; yaşa, yaşanılan yere (okul pansiyonu, ailenin yanında) ve ebeveynlerin birliktelik durumuna göre ise anlamlı bir farklılık göstermediği görülmüştür. Aile aidiyetinin yaşa, yaşanılan yere (okul pansiyonu, ailenin yanında) ve ebeveynlerin birliktelik durumuna göre anlamlı bir şekilde farklılaştığı; cinsiyete göre anlamlı bir farklılık göstermediği sonucuna ulaşılmıştır. Duygusal öz farkındalığın ise yaşa göre anlamlı bir farklılık gösterdiği; cinsiyete, yaşanılana yere (okul pansiyonu, ailenin yanında) ve ebeveynlerin birliktelik durumuna göre anlamlı bir farklılık göstermediği belirlenmiştir.

This study aims to examine the relationship between social media addiction, family belonging, and emotional self-awareness among high school students. In line with the purpose of the research, the levels of social media addiction, family belonging, and emotional self-awareness were examined according to students' demographic characteristics. A relational survey model, which is a type of quantitative research, was used in this study. The sample group of the study consists of 453 high school students from various types of high schools affiliated with the Ministry of National Education in the central district of Hakkari province in the 2023-2024 academic year, determined through convenience sampling. In the study, a personal information form developed by the researcher was used to obtain participants' personal information. This form aimed to collect information about the participants' gender, age, school type, parental marital status, place of residence (school dormitory or with family), and daily time spent on social media. In addition to this form, the Adolescent Social Media Addiction Scale, consisting of 9 items developed by Özgenel et al. (2019), the Family Belonging Scale with 17 items developed by Mavili et al. (2014), and the Emotional Self-Awareness Scale consisting of 10 items developed by Tatar et al. (2018a) were used to collect data. IBM SPSS 26.0 software was used for data analysis. Pearson Product-Moment Correlation analysis was conducted to determine the relationship between social media addiction, family belonging, and emotional self-awareness. Hierarchical Regression Analysis was used to determine the predictability between variables. Independent Samples T-Test and One-Way Analysis of Variance (ANOVA) tests were used to examine whether there were significant differences between personal variables and the examined variables. The analysis results of this study revealed a significant negative relationship between social media addiction and both family belonging and emotional self-awareness, while a positive relationship was found between family belonging and emotional self-awareness. According to the hierarchical regression analysis, it was found that family belonging and emotional self-awareness significantly predicted social media addiction in a negative direction. Family belonging and emotional self-awareness have been identified as factors influencing social media addiction. The results of the difference tests showed that social media addiction significantly differed by gender, school type and daily social media usage time, but not by age, place of residence (school dormitory or with family), or parental marital status. Family belonging significantly differed by age, place of residence, and parental marital status but did not show a significant difference by gender. It has been determined that emotional self-awareness shows a significant difference according to age, but it does not show a significant difference according to gender, place of residence (school dormitory or living with family), or parental marital status.
The relationship between social media addiction, family belonging and emotional self-awareness in high school students : Hakkari example
Keywords: Adolescence; Aile Aidiyeti; Duygusal Öz Farkındalık Social Media Addiction; Emotional Self-Awareness; Ergenlik; Family Belonging; High school students; Lise öğrencileri; Social media addiction; Sosyal medya bağımlılığı