Postmortem kan örneklerinde bazı psikoaktif maddelerin LC-MS/ MS ile kantitatif tayini ve metot validasyonu - Uzcan, Şafak (My University, 2023)
Psikoaktif maddeler, beynin işlevlerini değiştirerek algıda, ruh halinde, bilinçte ve davranışta geçici değişikliklere neden olan kimyasal maddelerdir ve bu etki ilk olarak merkezi sinir sisteminde görülür. Psikoaktif maddeler farklı amaçlarla kullanılabilirler. Bazıları eğlence, ritüel, spritüal, zihni inceleme ya da tedavi amacıyla bilinç düzeyini değiştirmek için kullanılırlar. Avrupa, yasadışı psikoaktif maddeler için önemli bir pazar oluştururken, ülkemizde de birçok yeni ve farklı psikoaktif madde yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Bu çalışmanın amacı, postmortem kan örneklerinde morfin, kodein, 6-MAM, amfetamin, metamfetamin, MDMA, MDA, THC-COOH, benzoilekgonin, ekgonin metil ester ve kokain gibi bazı psikoaktif maddelerin ve metabolitlerinin tespit edilmesi ve kantitatif olarak tayin edilmesidir. UV ya da floresans spektrofotometre, immünolojik ve radyo-reseptör analizleri, psikoaktif maddelerin tespit edilmesi ve miktar tayinleri için kullanılan yöntemlerdir. Ancak, kütle spektrometresinin LC-MS, LC-MS/ MS, GC-MS gibi kromatografik sistemlerle birleştirilmesi, hassas ve seçici olması özellikleri sebebiyle daha uygundur. LC-MS/ MS, hem kalitatif hem de kantitatif analizler için analitlerin incelenmesine olanak sağlar. Kompleks ortamlardaki tekli veya çoklu analitlerin analizi, eser miktarda bulunan maddelerin tespiti, ilaç etken maddelerinin yanı sıra safsızlık ve metabolitlerinin analizi, katkı maddeleri veya pestisitlerin gıda analizleri, kan, idrar, doku gibi biyolojik örneklerin analizlerinde yüksek hassasiyet ve doğrulukla sonuçlar elde edilebilir. LC-MS/ MS, eser miktarlardaki analitlerin tespiti için tercih edilen en hassas yöntemlerden biridir ve çoklu analit tayini yanı sıra numunedeki eser miktardaki analitlerin tayini için de uygundur. Bu yöntem, bileşenlerin miktarları, yapıları ve molekül ağırlıkları hakkında bilgiler verir. LC-MS/ MS yöntemi, polar iyonik, termal kararsız ve uçucu olmayan bileşiklerin analizi de dahil olmak üzere geniş bir kullanım alanına sahiptir. Küçük farmasötik bileşiklerden büyük proteinlere kadar birçok farklı bileşiğin tayinine olanak tanır. Mevcut LC-MS/ MS sistemi, 1000 bar basınçla çalışan bir sıvı kromatografi (LC) birimi ile üçlü kuadropolden oluşan bir kütle spektrometresi (MS/ MS) içerir. Sistem, ESI (elektrosprey iyonizasyon) ve APCI (atmosferik basınç kimyasal iyonizasyon) iyon kaynakları içerir, bu da daha geniş bir analiz skalası elde etmeyi mümkün kılar. LC-MS/ MS yöntemi, postmortem kan örneklerinin analizi için diğer yöntemlere göre daha hassas ve seçici olduğundan tercih edilmektedir. Postmortem kan örnekleri, analiz öncesinde katı faz ekstraksiyonu (SPE) ile analize uygun hale getirilir. SPE, viii farklı tutucu maddelerin (adsorban) küçük ve tek kullanımlık ekstraksiyon kolonlarına doldurululup geçirilmesiyle pratik bir örnek hazırlama yöntemi oluşturur. Bugün birçok laboratuvarda etkili bir örnek hazırlama yöntemi olarak kullanılan SPE yöntemi, analitlerin daha hızlı ve daha verimli bir şekilde temizlenmesini sağlar. SPE, klasik sıvı-sıvı ekstraksiyon yöntemiyle karşılaştırıldığında daha hızlı, az çözücü gerektiren, emülsiyon oluşumunu engelleyen ve postmortem kan gibi karmaşık matrislerin temizlenmesinde daha etkili bir teknik olarak kabul edilir. Katı faz ekstraksiyonu ile daha temiz ekstraktlar ve yüksek geri kazanım oranları elde etmek mümkündür. Örnekler, SPE yöntemiyle hazırlanıp daha sonra viallere alınarak analizinin yapılması için LC-MS/ MS cihazına verilir.

Psychoactive substances are chemicals that cause temporary changes in perception, mood, consciousness and behavior by changing the functions of the brain, and this effect is first seen in the central nervous system. Psychoactive substances can be used for different purposes. Some are used to alter the level of consciousness for entertainment, ritual, spiritual, mental examination, or therapeutic purposes. While Europe constitutes an important market for illicit psychoactive substances, many new and different psychoactive substances are widely used in our country. The aim of this study is to detect and quantitatively determine some psychoactive substances and their metabolites such as morphine, codeine, 6-MAM, amphetamine, methamphetamine, MDMA, MDA, THC-COOH, benzoylecgonine, ecgonine methyl ester and cocaine in postmortem blood samples. UV or fluorescence spectrophotometer, immunological and radio-receptor analysis are methods used for the detection and quantification of psychoactive substances. However, combining mass spectrometry with chromatographic systems such as LC-MS, LC-MS/ MS, GC-MS is more suitable due to its sensitive and selective features. LC-MS/ MS allows analysis of analytes for both qualitative and quantitative analysis. Results can be obtained with high sensitivity and accuracy in the analysis of single or multiple analytes in complex environments, the detection of trace amounts, the analysis of drug active ingredients as well as their impurities and metabolites, food analysis of additives or pesticides, and analysis of biological samples such as blood, urine, and tissue. LC-MS/ MS is one of the most sensitive methods of choice for the detection of trace analytes and is suitable for the determination of trace analytes in the sample as well as multi-analyte determination. This method gives information about the amounts, structures and molecular weights of the components. The LC-MS/ MS method has a wide range of uses, including the analysis of polar ionic, thermally labile and non-volatile compounds. It allows the determination of many different compounds, from small pharmaceutical compounds to large proteins. The current LC-MS/ MS system includes a liquid chromatography (LC) unit operating at 1000 bar and a triple quadrupole mass spectrometer (MS/ MS). The system includes ESI (electrospray ionization) and APCI (atmospheric pressure chemical ionization) ion sources, making it possible to achieve a wider analysis scale. The LC-MS/ MS method is preferred for the analysis of postmortem blood samples because it is more sensitive and selective than other methods. Postmortem blood samples are made available for analysis by solid phase extraction (SPE) prior to analysis. SPE creates a practical sample preparation method by filling and passing different adsorbent materials into small and disposable extraction columns. The SPE method, which is used as an effective sample preparation method in many laboratories today, provides faster and more efficient cleaning of analytes. Compared to the classical liquid-liquid extraction method, SPE is considered a technique that is faster, requires less solvent, prevents emulsion formation, and is more effective in cleaning complex matrices such as postmortem blood. It is possible to obtain cleaner extracts and high recovery rates with solid phase extraction. The samples are prepared by SPE method and then taken into vials and given to the LC-MS/ MS device for analysis.
Quantitative determination and method validation of some psychoactive substances in postmortem blood samples by LC-MS/ MS
Keywords: Adli bilimler LC-MS/ MS; Blood; Chemistry, Analytic; Forensic sciences; Kan; Kimya, Analitik; LC-MS/ MS; Method validation; Metot validasyonu; Postmortem; Psikoaktif maddeler; Psychoactive substances