Gençlerde dini tutum ve hedonizm - Şengül, Fatma Nur (My University, 2021)
ÖZETGENÇLERDE DİNİ TUTUM VE HEDONİZMDin bireylerin bir şeylere ait olma ya da inanma isteğinden ortaya çıkan, toplumların tarihi kadar eski bir gerçekliktir. Hedonizm ise Antik çağda temelleri atılan Yakın çağda faydacılık adı altında ele alınan ve günümüzde genç bireylerin hayat biçimlerinde sıklıkla görülen, bireyin maddi ve manevi olarak zevk duyma anlayışıdır. Araştırmamız üniversite gençliği özelinde dini tutum ve hedonizm problemini konu edinmektedir. Araştırmamızın amacı, gençlerin dini tutum ve hedonizm anlayışlarının tasvirini yapmak; bu iki olgunun gençlerin sosyal profiline göre farklılaşıp farklılaşmadığını tespit etmek ve gençlerin dini tutum ve hedonizm anlayışları arasındaki gerilim ve ilişkinin ne boyutta olduğunu görmektir. Çalışmamızda nicel araştırma metoduna ait anket formu ve nitel araştırma metoduna ait dokümantasyon tekniği kullanılmıştır. Bu doğrultuda 18-25 yaş aralığında bulunan 1012 üniversite öğrencisi ile anket yapılmıştır. Yapılan ankette Ok-Dini tutum ve kendi geliştirdiğimiz hedonizm ölçekleri kullanılmıştır. Araştırmada, dinin gençler arasında etkisinin sürdüğü, gençlerin bir dinin varlığını kabul ettiği ve ona ait değerlere inandığı, ancak çağın ve günümüz dünyasının getirmiş olduğu toplumsal değişim ve dönüşüm sebebi ile hedonizm eğiliminin de gençler üzerinde etkili olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. Türk gençlerinde hedonik eğilimlerle dini tutumlar iç içe melez bir görüntü sergilemektedir. Bir taraftan geleneğin etkisi altında dini kimliklerini koruma eğilimi, diğer taraftan zamanın ruhunu yaşama ve hayattan zevk alma eğilimleri bir arada görülmektedir. Din hedonist eğilimleri törpülerken, hedonist eğilimler de dini tutumları sekülerleştirmektedir. Dini tutumlar arttıkça hedonist eğilimler azalmakta; fakat ne dini tutumlardan ne de hedonik alışkanlıklardan taviz verilmektedir. Gençlerde dinin de hedonizmin de bir arada görüldüğü post modern bir durum söz konusudur. Geçiş toplumuna özgü bir dinsellikle uyumlu hedonik görüntüler mevcuttur. Din üniversite gençliği arasında zevk duyma, hoşlanılan şeyleri süreklilik haline getirme, mutluluk peşinde koşma olguları karşısında sınırlandırıcı fonksiyona sahiptir. İÇİNDEKİLERÖZETiiiABSTRACTvÖNSÖZviiİÇİNDEKİLERixKısaltmalar ListesixiiiTablolar ListesixivGİRİŞ1I.Araştırmanın Konusu1II.Araştırmanın Amacı5 III.Araştırmanın Hipotezleri7IV.Araştırmanın Kapsam ve Sınırları9V.Araştırmanın Modeli ve Yöntemi10VI.Ölçek Formunun Hazırlanması, Dağıtılması ve Toplanması12VII.Verilerin Analizinde Kullanılan Yöntemler12BİRİNCİ BÖLÜM: ARAŞTIRMANIN KAVRAMSAL VE KURAMSAL ÇERÇEVESİ141.HEDONİZM: KAVRAM, TARİH VE TEORİ141.1.Ahlak Felsefesinde “En Yüksek İyi”141.2.Mutlulukçu (Eudaimonist) Ahlak161.3. Hazcılık (Hedonizm)181.3.1. Ahlaki ve Psikolojik Hedonizm211.4. Hedonizm Yaklaşımları261.4.1. Aristippos261.4.2. Epiküros301.5. Hedonizmin Gelişimi: Faydacılık (Ütilitarizm)351.6. Faydacı Yaklaşımlar371.6.1. Jeremy Bentham371.6.2. John Stuart Mill431.6.3. George Edward Moore471.7.İslam Ahlak Felsefesinde Hedonizm491.8.İslam Ahlak Filozoflarının Hedonizm Yaklaşımları501.8.1.Ebu Bekir er-Razi’nin Haz ve Elem Öğretisi501.8.2.Farabi’nin Haz ve Elem Öğretisi531.8.3.İbn Miskeveyh’de Haz ve Acı571.9.Günümüz Hedonizmine Zemin Hazırlayan Süreçler611.9.1.Modernleşme ve Hedonizm611.9.2.Kapitalizm ve Hedonizm661.9.3.Tüketim, Tüketim Toplumu ve Hedonizm731.9.4.Hedonik Tüketim771.9.5.Sekülerizm, Din ve Hedonizm801.9.6.Sanayileşme Sonrası Toplum ve Pop Hedonizm872.DİNİN/ DİNDARLIĞIN SOSYOLOJİK ANLAMLARI902.1. Dinin Anlam Dünyası902.2.Dini Tutum Nedir?952.2.1.Tutum952.2.2.Dini Tutum1002.3.Dindarlık1052.4.Dinin/ Dindarlığın İfade Biçimleri1092.4.1.İnanç Boyutu1102.4.2.İbadet Boyutu1122.4.3.Tecrübe (Duygu) Boyutu1142.4.4.Bilgi Boyutu1152.4.5.Etki Boyutu1172.5.Modern Din/ Dindarlık Teorileri1182.5.1.Yoksunluk Kuramı1182.5.2.Sosyalleşme Kuramı1212.5.3.Rasyonel Seçim Kuramı1222.5.4.Anlam ve Aidiyet Arayışı Olarak Din1242.5.5.Hafıza Zinciri Olarak Din1252.5.6.Görünmeyen Din1292.5.7.İnanmadan Ait Olma – Ait Olmadan İnanma1313.GENÇLİK, DİN VE HEDONİZM1353.1.Gençlik Teorilerine Giriş1353.2.Gençlik Tipolojileri1393.2.1.Milenyum Kuşağı (Z Kuşağı)1403.2.2.İnternet Gençliği1423.2.3.“Cool” Gençlik1453.3.Gençlik ve Din1473.4.Gençlik ve Haz153İKİNCİ BÖLÜM: UYGULAMALI BİR ARAŞTIRMA GENÇLERDE DİNİ TUTUM VE HEDONİZM1574.Gençlerde Dini Tutum ve Hedonizm İlişkisini Ölçmeye Yönelik Bir Araştırma1574.1.Araştırmada Kullanılan Ölçekler1574.1.1.Ok-Dini Tutum Ölçeği1574.1.2.Hedonizm Ölçeği Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması1594.2.Araştırmaya Katılanların Sosyal Kimliği1654.2.1.Cinsiyet1654.2.2.Yaş Aralığı1664.2.3.Mezun Olunan Lise Türü1674.2.4.Eğitim Görülen Üniversitenin Türü1684.2.5.Eğitim Görülen Fakülte Türü1694.2.6.Hayatın Büyük Çoğunun Geçirildiği Yer1714.2.7.Aylık Yapılan Harcama Miktarı1724.2.8.Ailelerin Aylık Ortalama Gelir Düzeyleri1734.2.9.Gençlerin Modernlik-Geleneksellik Ekseninde Kendilerini Tanımlayışı1734.2.10.Gençlerin Sahip Oldukları Boş Vakit Süresi1754.2.11.Serbest Zaman Aktiviteleri1764.2.12.İnternet Kullanma Oranı1784.3.Araştırmaya Katılanların Dindarlık/ Dini Tutumunun Tasviri1804.3.1.Dini Tutumun Alt Boyutlarının Tasviri1854.4.Araştırmaya Katılanların Hedonizm Eğiliminin Tasviri1874.4.1.Hedonizm Ölçeğinin Alt Boyutlarının Tasviri1944.5.Araştırmaya Katılanların Sosyal Kimliklerine Göre Dini Tutum ve Hedonizm1964.5.1.Cinsiyete Göre Dini Tutum ve Hedonizm1964.5.2.Yaş Aralığına göre Dini Tutum ve Hedonizm2014.5.3.Mezun Olunan Lise Türüne Göre Dini Tutum ve Hedonizm2024.5.4.Eğitim Görülen Üniversite Türüne Göre Dini Tutum ve Hedonizm2044.5.5.Hayatın Büyük Çoğunun Geçtiği Yere Göre Dini Tutum ve Hedonizm2064.5.6.Aylık Yapılan Harcama Miktarına Göre Dini Tutum ve Hedonizm2094.5.7.Ailenin Aylık Gelir Ortalamasına Göre Dini Tutum ve Hedonizm2104.5.8.Geleneksellik-Modernlik Eksenine Göre Dini Tutum ve Hedonizm2124.6.Araştırmaya Katılanların Dini Tutum ve Hedonizm İlişkisi2164.6.1.Dini Tutum ve Hedonizm İlişkisi2164.6.2.Dini Tutum ile Hedonizm Alt Boyutlarının İlişkisi2184.6.3.Hedonizm ile Dini Tutum Alt Boyutlarının İlişkisi219SONUÇ222Ek.1. Anket-Ölçek Formu233Ek.2. Etik Kurul İzni237Ek.3. Ölçek Kullanım İzni239KAYNAKÇA240

ABSTRACTRELIGIOUS ATTITUDE AND HEDONISM IN THE YOUTHReligion is a phenomenon as old as the history of society, as it emerges from the individuals' desire to belong or to believe in something. Hedonism, on the other hand, is the pursuit of material and spiritual enjoyment for the individual, which was investigated under the name of utilitarianism in recent times and is frequently seen in the lifestyles of young people today. Our research focuses on the problem of religious attitude and hedonism in university youth. The aim of our research is to describe the religious attitude and understanding of hedonism of the youth; To determine whether these two phenomena differ according to the social profiles of young people and to see the extent of the tension and relationship between the religious attitudes and hedonism conceptions of the youth. In our study, the scale-questionnaire form of the quantitative research method and the documentation technique of the qualitative research method were used. Accordingly, a survey was conducted with 1012 university students between the ages of 18-25. Ok-Religious attitude scale and the hedonism scale we developed were used in the survey. In the study, it has been concluded that religion continues to affect young people, and that young people accept the existence of a religion and believe in its values, but the trend of hedonism is also effective on young people due to the social change and transformation brought about by the age and today's world. Hedonic tendencies and religious attitudes in Turkish youth display a hybrid image intertwined. On the one hand, the tendency to preserve their religious identity under the influence of tradition, on the other hand, their tendency to live the spirit of the time and to enjoy life are seen together. While religion is eroding hedonistic tendencies, hedonist tendencies also secularize religious attitudes. Hedonist tendencies decrease as religious attitudes increase; however, neither religious descriptions nor hedonic habits are compromised. There is a post-modern situation in which religion and hedonism are seen together. There are hedonic images compatible with a religiousness peculiar to the transition society. Religion has a limiting function in the face of the phenomena of enjoyment, continuity of likes, pursuit of happiness.
Keywords: Din; Dini Tutum; Felsefe ve din; Gençlerde Dini Tutum; Gençlerde Hedonizm Religious Attitude; Gençlik; Hedonism; Hedonism In The Youth; Hedonizm; Philosophy and religion; Religion; Religious Attitude In The Youth; Youth