Vergi mevzuatında emsal bedel ve uygulamaya ilişkin öneriler - Güleç, Eshabil (My University, 2018)
İşletmeye dahil iktisadi kıymetlerin parasal tutarını belirleme işlemi olan değerleme; işletmelerde gerek mevzuatın öngördüğü dönemlerde ve gerekse işletme yönetimi tarafından talep edilen dönemlerde yapılması gereken envanter çalışmalarının ikinci aşamasını oluşturur. İşletmeler varlık ve yükümlülüklerini dönem sonlarında değerlemeye tabi tutarak, mali tablolarının daha doğru finansal veriler üretmesi için çalışmalar yaparlar. Ülkemizde farklı kanunlarda geçen, farklı değerleme ölçüleri mevcuttur. Bu durum farklı değerleme yargılarının oluşmasına sebep olmaktadır. 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun (KDVK) 27. maddesine göre bedeli bulunmayan veya bilinmeyen işlemler ile bedelin mal, menfaat, hizmet gibi paradan başka değerler olması halinde matrah, işlemin mahiyetine göre emsal bedeli veya emsal ücretidir. Emsal bedeli ve emsal ücreti Vergi Usul Kanunu’nun (VUK) 267. maddesi hükmüne göre tespit olunur. Bedelin emsal bedeline veya emsal ücretine göre açık bir şekilde düşük olduğu vebu düşüklüğün mükellefçe haklı bir sebeple açıklanamadığı hallerde de matrah olarak emsal bedeli veya emsal ücreti esas alınır. Katma Değer Vergisi (KDV) uygulaması bakımından emsal bedelinin tayininde genel idare giderleri ve genel giderlerden mamüle düşen hissenin bedele katılmasının mecburi olduğu KDVK’nın 27. maddesinin dördüncü fıkrasında belirtilmiştir. VUK’un 275. maddesinde ise genel idare giderlerinden imal edilen emtianınmaliyetine pay verilip verilmemesi konusu, işletmelerin tercihine bırakılmıştır. Ancak KDV uygulaması açısından mükellefler, imal ettikleri emtiada emsal satış bedellerini, VUK’un 267. maddesine göre maliyet bedeli esası kapsamında belirlenmesi durumunda, genel idare giderlerinden mamüle düşen hisseyi emsal satış bedeline dâhil edebilir. Serbest meslek faaliyetleri için ilgili meslek kuruluşları tarafından tespit edilmiş bir tarife varsa, hizmetinbedeli, bu tarifede gösterilen ücretten düşük olamayacağı anlaşılmaktadır.

Valuation which is the process of determining the monetary value of the economics assets that constitutes the second phase of the inventory work that must be done in the enterprises both in the periods required by the related legislation and in the periods demanded by the management. Management values their assets and liabilities at the end of each period and work to produce more accurate financial data for their financial statements.Different valuation measures exist in different tax laws in our country. This situation leads to different valuation judgments. According to Article 27 of Value Added Tax Law No. 3065 (VAT), with the transactions with no or unknown price, in the event that there are values other than money such as goods, benefits and services, the base is the price of the precedent according to the nature of the transaction. Precedent value is determined according to Article 267 of the Tax Procedures Law. At situations like that where the price is clearly lower thanthe precedent value and this low rate cannot be explained with a justifiable reason by taxpayer; as tax base, precedent value is taken. In terms of VAT application, as it is stated in paragraph 4 of Article 27 of the Value Added Tax, while the precedent value of product is being determined, to give a share from general administrative expenses and general expenses is obligatory. In Article 275 of the Tax Procedure Law, choice is left to the taxpayers about whether or not to give a share from general administrative expenses to the cost of manufactured commodity. However in terms of VAT application, within the scope of cost basis at Article 267 of Tax Procedures Code, taxpayers have to give share from general administrative expenses and general expenses to the selling price of the goods which are manufactured. If there is a tariff determined by the relevant professional bodies for selfemployment activities, it is understood that the cost of the service can not be lower than theprice shown in this tariff.
Keywords: Business enterprises; Değerleme; Emsal Bedel precedent in tax legislation; Law and legislation; Tax administration and procedure; Taxation; Taxing power; Ticari teşebbüsler; Turkey; Türkiye; Valuation; Vergi yönetimi ve usulü; Vergilendirme; Vergilendirme gücü; Yasa ve yasama