Türkiye’de bir poüler kültür alanı olarak tasavvuf : Mevlana ve mevlevilik örneği - Bölükbaşı, Adem (My University, 2011)
Bu çalışma “popüler kültür ve din” sorununu, tasavvufu konu edinen popüler kültür ürünleri vasıtasıyla gündelik hayattaki popüler din temsilleri ekseninde incelemektedir. Araştırmanın temel sorusu; “Türkiye’de modernleşme sürecinde sosyal düzlemde(hukuk, eğitim vb.)laikleşme ve bireysel düzlemde(aile, ibadet, gündelik hayat vb.) sekülerleşme deneyimlerini yaşamış bir toplumda, 1980’lerden ve özellikle 2000’lerden sonraki süreçle birlikte dinî-tasavvufî öğelerin popüler kültürde giderek artan bir şekilde yer alarak onu nasıl şekillendirdiği, hangi noktalarda popüler kültüre eklemlendiği ve bu eklemlenmenin ne tür yeni dinî anlatı, imaj ve temsilleri ortaya çıkardığı”dır. Amacımız bu temel soru ekseninde Mevlana ve Mevlevilik örneğinde din ve tasavvuf olgusunun dönüşümlerini kültür sosyolojisi açısından incelemektir. Çalışmamızda yazılı ve sesli-görsel popüler kültür ürünleri metin analizi, söylem analizi, film ve reklamların semiyotik analizi gibi yöntemlerle ele alınmıştır. Bu çözümlemeler sonucunda, üretilen popüler kültür ürünlerinin kutsal öğeleri profanlaştırdığı, dinî olanın ana akım popüler kültürü büyük ölçüde şekillendirdiği, dinî-tasavvufî içerikli popüler ürünlerin mutlak hakikati reddeden postmodernist anlayışa eklemlendiği ve tasavvufun din alanını yeniden tanımlamada felsefî, kültürel ve politik düzeyde anahtar bir rol oynadığı ortaya konmuştur. Tasavvuf, Mevlânâ ve Mevlevîlik, popüler kültür, sekülerleşme.

This study examines the question of “popular culture and religion” through popular cultural commodities concerning tasawwuf in terms of popular religious representations in everyday life. The main research question is that “in the modernization process of Turkey and in a society which has experienced laicization on social level(law, education etc.) and secularization on individual level(family, worship, everyday life, etc.), in the period after 1980s and especially after 2000s, how religious and sufistic elements form popular culture by taking place incrementally in it; on which points it is articulated to popular culture and what kind of new religious narratives, images and representations appear from this articulation.” Our goal is examining the transformations of the facts of religion and tasawwuf through this research question within the case of Mawlana and Mawlawism in terms of sociology of culture. In our research, written and audio-visual popular cultural commodities are studied through the methods such as textual analysis, discourse analysis, and semiotic analysis of films and advertisements. As a result of these analyses, it is found that those popular cultural commodities profanize sacred elements; religious elements form mainstream popular culture to a great extent; popular cultural commodities containing religious and sufistic elements are articulated to postmodernist understanding that refuses absolute reality; and tasawwuf plays a crucial role in defining religious field on philosophical, cultural and political level. Key Words: Tasawwuf, Mawlana and Mawlawism, popular culture, secularization.
Keywords: Din Sosyolojisi; Mevlevilik; Popüler Kültür; Tasavvuf